| Newcastle upon Tyne | |||
| |||
 Widok z kładki nad rzeką Tyne, łączącej Newcastle z sąsiednim Gateshead. W głębi Tyne Bridge – pierwowzór Mostu Portowego w Sydney. | |||
| Państwo |  Wielka Brytania | ||
| Kraj |  Anglia | ||
| Hrabstwo | Tyne and Wear | ||
| Powierzchnia | 113,44 km² | ||
| Ludność (2008) • liczba ludności • gęstość | 273 600[1]▲ 2 411,8 os./km² | ||
| Nr kierunkowy | 0191 | ||
Położenie na mapie Anglii   Newcastle upon Tyne | |||
Położenie na mapie Wielkiej Brytanii  Newcastle upon Tyne | |||
| Na mapach: | |||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons | |||
| Strona internetowa miasta | |||
Newcastle upon Tyne (łac. Pons Aeli) – miasto w Wielkiej Brytanii (Anglia) nad rzeką Tyne, w pobliżu jej ujścia do Morza Północnego w hrabstwie metropolitalnym Tyne and Wear.
Ośrodek przemysłu stoczniowego, także przemysłu maszynowego, elektrotechnicznego, chemicznego, wydobycie węgla kamiennego. Siedziba klubu piłkarskiego Premier League, Newcastle United F.C.
Spis treści |
Badania archeologiczne udowodniły istnienie prehistorycznych osad ludzkich przy ujściu rzeki Tyne, jednak historia Newcastle znana jest od czasów panowania cesarza Hadriana. Za jego rządów (I w.n.e.) wybudowano Mur Hadriana, stanowiący granicę Imperium rzymskiego. W owym czasie powstał też warowny obóz i pierwszy most nad rzeką Tyne.
W 1080 r. Robert II Krótkoudy, syn Wilhelma Zdobywcy, wzniósł tu drewniany zamek, od którego pochodzi nazwa miasta. W średniowieczu pełnił on funkcję obronną, strzegąc ujścia rzeki. Budowla stanowiła również główną bazę wypraw przeciwko Szkocji. W XII wieku drewnianą konstrukcję The Castle zastąpiono kamienną. Była to solidna forteca z charakterystycznymi wieżyczkami.
W wiekach średnich uruchomiono w Newcastle port wywozowy, nastąpił również rozwój wydobycia węgla kamiennego. Jednak "złote czasy" miasto miało dopiero przed sobą. Renesans przemysłu wydobywczego nastąpił w XIV wieku, kiedy to eksploatacja i eksport węgla osiągały imponujące rozmiary. W XIX wieku następował dalszy rozwój, charakteryzujący się powstaniem przemysłu maszynowego i stalowego. Powstała tu wówczas jedna z największych na świecie stoczni okrętowych. Dobrze prosperująca baza stoczniowa przeobraziła się z czasem w wielki kompleks przemysłowy.
W ostatnich dziesięcioleciach przemysł stoczniowy podupadł, co przełożyło się na wzrost bezrobocia. Obecnie miasto zatraca swój robotniczy charakter, wzrosło znaczenie przemysłu elektronicznego i maszynowego.
W centrum Newcastle dominują budynki XIX-wieczne, często wzniesione w stylu klasycystycznym, sporo jest także budynków posiadających znacznie dłuższą historię. Są to przede wszystkim kościoły (katedra z XIV, XV w.) i średniowieczny zamek (Blake Gate XIII w.).
Symbolem Newcastle, jest wielki zielony most Tyne Bridge, będący pierwowzorem Mostu Portowego w Sydney. Łukowa konstrukcja z 1928 roku wykonana ze stali ma rozpiętość 162 metrów i jest najdłuższym tego typu mostem na Wyspach Brytyjskich.
Z architektonicznego punktu widzenia ciekawe pozostają fasady kamienic przy ulicy Grey Street. Natomiast pochodzący z połowy XIX wieku budynek dworca kolejowego, uważany jest za jeden z okazalszych w północnej Anglii.
Niegdyś miasto robotnicze o dużej koncentracji przemysłu, będące wielkim ośrodkiem stoczniowym. Dziś po upadku sektora przemysłowego, w mieście pozostaje wiele niewykorzystanych budynków poprzemysłowych. Władze miasta sukcesywnie starają się rewitalizować opuszczone obszary. Byłe fabryki zamieniane są na mieszkania oraz obiekty kulturalne. W Newcastle znajduje się browar.
Na północnozachodnich peryferiach miasta znajduje się międzynarodowy port lotniczy. Przez Newcastle przebiega autostrada A1, prowadząca ze Szkocji w głąb Anglii. Promy przedsiębiorstwa DFDS Seaways zapewniają regularne połączenia z miastami Norwegii i Holandii. Miasto położone jest na linii kolejowej East Coast Main Line prowadzącej z Londynu do Edynburga. W Newcastle istnieje system metra Tyne and Wear Metro łączący centrum z okolicznymi miastami hrabstwa Tyne and Wear.
