Niewola babilońska – zwyczajowe określenie wygnania Żydów z Judy, trwającego od 587 do 539 roku p.n.e. Termin "niewola" jest nieadekwatny, gdyż deportowani Żydzi nie byli traktowani jak niewolnicy, a część z nich pełniła wysokie stanowiska urzędnicze zarówno na dworze królów babilońskich, jak i perskich[1].
Pierwsze wysiedlenie Żydów do Babilonu nastąpiło w 597 p.n.e.[2], kiedy to Nabuchodonozor II wtargnął do Jerozolimy, zrabował świątynny skarbiec i wysiedlił m.in. króla Jojakina oraz proroka Ezechiela[3].
29 lipca 587 p.n.e. wojska babilońskie króla Nabuchodonozora II zdobyły Jerozolimę, tłumiąc tym samym powstanie Żydów z Judy przeciwko państwu nowobabilońskiemu. Według relacji Jeremiasza[4] 4600 Żydów, zostało wysiedlonych przez nowobabilońskiego władcę do Babilonii (taką metodę ujarzmiania buntowniczych ludów stosowali wcześniej na masową skalę Asyryjczycy, m.in. w stosunku do Babilończyków i Żydów z Izraela). Ostatnia deportacja, o której wspomina Księga Jeremiasza (Jr 52,30) miała miejsce w 582 p.n.e.[5].
Niewola Żydów skończyła się w 539/538 roku p.n.e., gdy Cyrus II Wielki, król Persów, podbił Babilonię i zgodził się na powrót Żydów do Judy, która stała się autonomiczną prowincją perską – Jehud. Uwolnienie nastąpiło w wyniku znanej z tolerancji polityki królów perskich[6][7]. Część Żydów powróciła do ojczyzny w 537 p.n.e. (plemiona Lewi i Benjamina)[8], podczas gdy pozostałe pozostały stając się tzw. zaginionymi plemionami Izraela.
Wyprowadzenie Żydów z Jerozolimy opisane jest między innymi w biblijnej 2 Księdze Królewskiej 25,1-21.
