Niezapominajka (Myosotis L. – dosłownie "mysie uszko" z greckiego mys – mysz i us – ucho) – rodzaj roślin należący do rodziny ogórecznikowatych. Zwyczajowo nazywana czasami niezabudką. Występuje w stanie dzikim w umiarkowanych strefach Europy, Azji, Ameryki Północnej, Ameryki Południowej, Australii, Afryki. Liczy ok. 50 gatunków, spośród których typowym jest Myosotis scorpioides L.[2]. Należą tu rośliny zielne: jednoroczne, dwuletnie i byliny.
[edytuj] Morfologia
- Pokrój
- Rośliny zielne krótko owłosione lub nagie.
- Liście
- Skrętoległe, pojedyncze, całobrzegie, liście łodygowe siedzące, zwykle podługowatolancetowate.
- Kwiaty
- Zebrane w szczytowych skrętkach, groniasto się wydłużających w trakcie kwitnienia. Kwiatostany zwykle są bezlistne, rzadziej ulistnione (z przysadkami). Kwiaty 5-krotne, promieniste, w pączku są skręcone. Kielich ze zrośniętych działek ma kształt dzwonkowaty lub lejkowaty, na szczycie 5-łatkowy lub ząbkowy, u wielu gatunków wydłuża się po przekwitnieniu. Rurkowotalerzykowata korona kwiatu niebieska, rzadziej biała, różowa czy żółta. Pięć zrosłych płatków tworzy płaski lub słabo wklęsły rąbek. Przy wlocie rurki korony znajduje się pięć jasnożółtych wskaźników nektaru (osklepek). Pręciki zwykle są krótkie i ukryte w rurce korony. Słupek osadzony na płaskim osadniku zakończony jest nitkowatą szyjką ze słabo rozszerzonym na końcu znamieniem. Zalążnia złożona z 4 części.
- Owoce
- Rozłupnie rozpadające się na 4, zwykle trójgraniasto jajowate i gładkie rozłupki[3].
[edytuj] Systematyka
- Synonimy taksonomiczne[2]
Echioides Moench, Myosotis Moench, Scorpiurus Haller
- Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system APG III z 2009)
Rodzaj z podrodziny Boraginoideae[4] z szeroko ujmowanej rodziny ogórecznikowatych (Boraginaceae). Rodzina ta stanowi takson o niepewnej pozycji systematycznej (incertae sedis) w obrębie kladu astrowych. Umieszczany w politomii obok goryczkowców, psiankowców i jasnotowców[1].
- Pozycja w systemie Reveala (1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal), nadrząd Solananae R. Dahlgren ex Reveal, rząd psiankowce (Solanales Dumort.), podrząd Boraginineae Engl., rodzina ogórecznikowate (Boraginaceae Juss.), plemię Myosotideae, podplemię Myosotidinae, rodzaj niezapominajka (Myosotis L.)[5].
- Gatunki flory Polski[6]
- Inne gatunki (wybór)[7]
[edytuj] Zastosowanie
Kilka gatunków to cenione i popularne rośliny ozdobne.
[edytuj] Obecność w kulturze
- Znaczenie symboliczne
- Święto Polskiej Niezapominajki
Corocznie, od 2002 r. w dniu 15 maja, obchodzone jest w Polsce Święto Polskiej Niezapominajki. Jego inicjatorem był Andrzej Zalewski, który wystąpił z taką propozycją w programie Ekoradio, emitowanym przez Polskie Radio Program I.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-22].
- ↑ 2,0 2,1 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-06].
- ↑ Sychowa Maria: Myosotis L., Niezapominajka. W: Pawłowski B. (red.) Flora Polska. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1963.
- ↑ Genus: Myosotis L. (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2011-05-12].
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Myosotis (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-06].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
- ↑ Myosotis (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2011-05-13].
