Nikodem Dyzma

Nikodem Dyzma – tytułowy bohater powieści Kariera Nikodema Dyzmy Tadeusza Dołęgi-Mostowicza, której akcja toczy się w Warszawie końca lat dwudziestych, w pierwszych latach rządów Józefa Piłsudskiego (sanacji).

Nikodem Dyzma to początkowo bezrobotny urzędnik pocztowy z prowincji, który wyrusza do Warszawy w poszukiwaniu pracy. Przypadkowo znalezione na ulicy zaproszenie na rządowy raut rozpoczyna lawinę przypadków, które bohater zgrabnie wykorzystuje do zawarcia kolejnych cennych znajomości. Staje się to początkiem zawrotnej kariery Nikodema. Niedouczony Dyzma pnie się po stopniach kariery, a jego ignorancja polityczna i gospodarcza długo pozostaje niezauważana przez otoczenie.

Postać ta stała się symbolem cwaniactwa i karierowiczostwa.

W filmie zatytułowanym Nikodem Dyzma z 1956 r. postać tę odtwarzał Adolf Dymsza, a w serialu telewizyjnym z 1980 r. pt. Kariera Nikodema Dyzmy - Roman Wilhelmi oraz Cezary Pazura w filmie Kariera Nikosia Dyzmy (2002).