| Nouvelle-Calédonie Nowa Kaledonia | |||||
| |||||
| Hymn: La Marseillaise (Marsylianka) | |||||
 | |||||
| Język urzędowy | francuski | ||||
| Stolica | Numea | ||||
| Status terytorium | terytorium zależne, terytorium zamorskie - wspólnota sui generis | ||||
| Zależne od | Francji | ||||
| Głowa terytorium | Prezydent François Hollande | ||||
| w jego imieniu | Wysoki Komisarz Yves Dassonville | ||||
| Szef rządu | prezydent rządu Harold Martin | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe | 19 058 km² 18 575,5 km² | ||||
| Liczba ludności (2005) • całkowita • gęstość zaludnienia | 232 258 12,5/km² osób/km² | ||||
| Jednostka monetarna | frank CFP (XPF) | ||||
| Rok utworzenia | 1853 | ||||
| Strefa czasowa | UTC +11 | ||||
| Kod ISO 3166 | NC/NCL/540 | ||||
| Domena internetowa | .nc | ||||
| Kod samochodowy | NCL | ||||
| Kod telefoniczny | +687 | ||||
 | |||||
Nowa Kaledonia (Nouvelle-Calédonie) – francuskie terytorium zamorskie o statusie "wspólnoty sui generis" w zachodniej części Oceanu Spokojnego, w Melanezji, około 1400 km na wschód od Australii i 1500 km na północny zachód od Nowej Zelandii.
Spis treści |
W skład terytorium wchodzi wyspa Grande Terre wraz z przybrzeżnymi wyspami (m.in. Wyspy Lojalności, Île des Pins, Wyspy Chesterfield).
Terytorium jest często potocznie nazywane le Caillou przez mieszkańców pochodzenia europejskiego oraz la Kanaky przez mieszkańców pochodzenia melanezyjskiego.
Powierzchnia całego terytorium zamorskiego Nowej Kaledonii wynosi 18,6 tys. km², w tym główna wyspa – 16,8 tys. km². 179 tys. mieszkańców (1993). Stolicą terytorium jest Numea (Nouméa) w południowej części wyspy Nowa Kaledonia. Melanezyjscy Kanakowie stanowią 42,5% mieszkańców, biali 37,1%, Polinezyjczycy 11,8%.
Wnętrze głównej wyspy jest górzyste, z najwyższym szczytem Mont Panié, 1628 m n.p.m. Klimat tropikalny, opady sezonowe, 1500 mm na Wyspach Lojalności, 2000 na wschodnim wybrzeżu, 4000 w górach, 1200 na zachodzie.
Nowa Kaledonia jest pochodzenia kontynentalnego – jest fragmentem Gondwany. Najpierw, 85 mln lat temu, oddzieliła się od Australii, a 65 mln od Nowej Zelandii. Izolacja od gatunków powstających w innych rejonach świata, takich jak ssaki, spowodowała, że wyspa stała się "arką Noego" dla wielu różnorodnych, prymitywnych organizmów, głównie roślin, jak np. araukaria. Spośród 3,3 tys. gatunków roślin ¾ jest endemiczne – a także 5 rodzin monotypowych, w tym amborellowate[1].
Przed przybyciem ludzi żył tu m.in. Sylviornis neocaledoniae o wysokości 1,7 m i wadze 30 kg. Obecnie żyją tu 23 endemiczne ptaki, w tym kagu będący jedynym gatunkiem w rodzinie Rhynochetidae. Z 70 gatunków gadów 62 są endemiczne. Zwierzęta te są zagrożone przez sprowadzone i zdziczałe szczury, koty, psy i świnie.
Nowa Kaledonia dzieli się na trzy prowincje, te zaś podzielone są na 33 gminy.
Nowa Kaledonia dzieli się na trzy prowincje:
Wyspy zostały zasiedlone około 1500 lat p.n.e. Około XI wieku przybyli tu Polinezyjczycy i wymieszali się z rdzenną ludnością. Nowa Kaledonia została odkryta przez Europejczyków w 1774 r.; odkrył ją James Cook. Nazwę swą wywodzi od łac. nazwy Szkocji – Caledonia – zgodnie z powszechną niegdyś praktyką nazywania nowo odkrytych terytoriów (a także – nowo budowanych osad) tak, jak terytoria i miejsca już istniejące. Od 1853 stanowiła posiadłość francuską. W latach 1864-94 istniała tu kolonia karna, gdzie deportowano wielu skazanych komunardów. W czasie II wojny światowej była ważną bazą wojsk alianckich na Pacyfiku. Od 1946 uznana za terytorium zamorskie Francji. W latach 80. doszło do licznych zatargów z Francją, spowodowanych dążeniami niepodległościowymi rdzennej ludności. W 1988 roku podpisano porozumienie o odłożeniu na 10 lat kwestii referendum nad przyszłym statusem politycznym terytorium. W roku 1998 Nowa Kaledonia przyjęła status terytorium zamorskiego (fr. territoire d'outre mer) o specyficznym statusie (fr. statut particulier lub statut original)[2] pomiędzy "wspólnotą zamorską" (podległość Francji, obywatelstwo francuskie) a niepodległym państwem (własny rząd i obywatelstwo), o cechach terytorium stowarzyszonego. Nowa Kaledonia jest obecnie w pełni samodzielna administracyjnie, posiada reprezentantów w parlamencie francuskim.
Na Nowej Kaledonii znajdują się bardzo bogate złoża rud niklu (ok. 12% światowego wydobycia – 3. miejsce w świecie i 1/4 światowych zasobów) i kobaltu (ok. 8% światowego wydobycia – 4. miejsce). Dużym ośrodkiem hutnictwa niklu jest Numea. Eksploatacja surowców mineralnych przyczyniła się jednak do degradacji środowiska w wielu miejscach wyspy. Poza terenami przemysłowymi rozwija się turystyka – ok. 100 tys. turystów rocznie.
| ||||||||||||||||||||
| |||||||||||
