Nowy Testament

Fragment Ewangelii Łukasza w Kodeksie Aleksandryjskim z V wieku

Pierwsza strona Ewangelii Jana z Biblii Johna Wyclifa (XIV wiek)

Nowy Testament (gr. Καινή Διαθήκη, Kainē Diathēkē) – druga, po Starym Testamencie, część Biblii chrześcijańskiej, powstała na przestrzeni 51-96 r. n.e.; stanowi zbiór 27 ksiąg, przedstawiających wydarzenia z życia Jezusa i wczesnego Kościoła oraz pouczenia skierowane do wspólnot chrześcijańskich, tradycyjnie datowanych na drugą połowę I wieku; niektórzy bibliści datują część ksiąg również na pierwszą połowę II wieku; główne źródło chrześcijańskiej doktryny i etyki. Świadkowie Jehowy używają jako nazwy Nowego Testamentu określenia Chrześcijańskie Pisma Greckie^[1][2].

[edytuj] Zawartość

Nowy Testament składa się z:

• czterech Ewangelii zawierających narracje o życiu, nauczaniu i czynach Jezusa Chrystusa,
• Dziejów Apostolskich opisujących powstanie i rozwój wczesnego chrześcijaństwa oraz działalność apostołów, przede wszystkim Piotra i Pawła,
• czternastu listów przypisywanych tradycyjnie apostołowi Pawłowi, zaadresowanych do pierwszych wspólnot chrześcijan (obecnie Listu do Hebrajczyków nie traktuje się jako pisma autorstwa św. Pawła),
• siedmiu tzw. listów powszechnych oraz
• jednej księgi prorockiej, zwanej Apokalipsą lub Objawieniem św. Jana.

Powyższa kolejność wynika z tradycji, a nie z chronologii powstania - przyjmuje się, że najwcześniejsze są niektóre z Listów św. Pawła, a Ewangelie powstały później.

[edytuj] Księgi historyczne

[edytuj] Ewangelie

[edytuj] Dzieje Apostolskie

[edytuj] Księgi dydaktyczne (mądrościowe)

[edytuj] Listy św. Pawła

[edytuj] Listy powszechne

[edytuj] Księgi prorockie

[edytuj] Kanoniczność

Chrześcijaństwo   Podstawy Jezus Chrystus Kościół • Teologia • Nowe Przymierze Apostołowie • Królestwo Boże • Ewangelia   Biblia Stary Testament • Nowy Testament Kanon • Księgi deuterokanoniczne Apokryfy • Septuaginta • Wulgata Dekalog • Kazanie na górze Polskie przekłady Biblii   Teologia Trójca Święta: Ojciec, Syn, Duch Święty Stworzenie świata • Upadek człowieka Łaska Boża • Wiara • Usprawiedliwienie Zbawienie • Uświęcenie • Przebóstwienie Nabożeństwo • Liturgia • Sakramenty Eschatologia • Apologetyka   Historia Sobory powszechne • Chrystianizacja Schizma wschodnia • Krucjaty • Reformacja Antytrynitaryzm • Augustianizm • Tomizm Ikonografia • Arminianizm • Episkopalizm Prezbiterianizm • Kongregacjonalizm Fundamentalizm • Liberalizm   Wyznania Prawosławie i ortodoksja Cerkiew prawosławna • Staroobrzędowcy Kościoły asyryjskie • Kościoły orientalne Katolicyzm Kościół katolicki (rzymski • wschodnie) Starokatolicyzm • Mariawityzm • Polskokatolicyzm Anglokatolicyzm • Tradycjonalizm • Liberalizm Protestantyzm Luteranizm • Kalwinizm • Anglikanizm Anabaptyzm • Mennonici • Unitarianizm Baptyzm • Metodyzm • Adwentyzm Bracia plymuccy • Kościoły Chrystusowe Ruch uświęceniowy • Pentekostalizm Ewangelicyzm • Ewangelikalizm Restoracjonizm Jednościowcy • Chrystadelfianie Badacze Pisma Świętego • Świadkowie Jehowy Ruch świętych w dniach ostatnich   Postacie Apostoł Paweł • Apostoł Piotr • Apostoł Jan Ojcowie Kościoła • Atanazy • Ariusz Marcjon • Anzelm z Canterbury Augustyn z Hippony • Tomasz z Akwinu Marcin Luter • Jan Kalwin • John Wesley Arcybiskup Canterbury • Papież katolicki Ekumeniczny Patriarcha Konstantynopola • Henryk VIII Portal • Kategoria Ten szablon: pokaż • dyskusja • edytuj

 Osobny artykuł: Kanon Biblii.

Wraz z rozkwitem chrześcijaństwa i rosnącą liczbą pism chrześcijańskich pojawił się w sposób naturalny problem ustalenia które z nich uznać za apostolskie, natchnione i kanoniczne. W wyniku długotrwałego procesu formowania się kanonu ukształtował się zestaw 27 ksiąg Nowego Testamentu, który jest przyjmowany za obowiązujący przez prawie wszystkie wyznania i kościoły katolickie, protestanckie i prawosławne.

Trzon kanonu (Ewangelie, Dzieje Apostolskie, 13 listów Pawła, 1 list Jana) Nowego Testamentu uformował się już w II wieku, jednak niektóre księgi, których kanoniczność kwestionowano i dyskutowano, musiały czekać dłużej na ich włączenie do kanonu (np. wątpliwości dotyczyły Janowego autorstwa Apokalipsy). Niektóre księgi posiadały lokalnie status natchnionych, mimo iż nie znalazły się w ostatecznym kanonie, m.in. Pasterz Hermasa, Apokalipsa Piotra, 1 List Klemensa.

Przy ustalaniu kanoniczności księgi odwoływano się do następujących zagadnień:

• Czy źródłem informacji jest apostoł?
• Czy jest zgodna z resztą pism?
• Czy posiada powszechną akceptację wśród chrześcijańskich gmin?
• Czy jest zgodna z doktryną ortodoksyjną?

Do ostatecznego etapu zamykania kanonu przyczyniły się prześladowania chrześcijan za cesarza Dioklecjana (303-311), które obejmowały konfiskatę ksiąg chrześcijańskich. Przełożonym kościołów potrzebne były ustalenia, które księgi uznać za święte, aby je chronić, a w ręce władz rzymskich wydawać pisma mniejszej rangi. Obecny skład Nowego Testamentu podany po raz pierwszy znajduje się w liście Atanazego z 367 r. Taką samą listę ksiąg uznanych za kanoniczne ratyfikowały synody w Hipponie (390 r.) i Kartaginie (393 r.).

[edytuj] Kanon syryjski

Syryjscy monofizyci i jakobici nie uznają w kanonie Nowego Testamentu tzw. listów powszechnych (2 list Piotra; 2 i 3 list Jana; List Judy) i Apokalipsy. Natomiast nestorianie (wschodni Syryjczycy) używali starego przekładu Peszitta zawierający wszystkie księgi Starego i Nowego Testamentu oprócz: Listu Jakuba, 2 Listu Piotra, 2 i 3 Listu Jana i Apokalipsy. U współczesnych nestorian rozpowszechnia się już nowy przekład Peszitta zawierający wszystkie księgi kanoniczne, tak Starego jak i Nowego Testamentu.

[edytuj] Kanon koptyjski

W Kościele koptyjskim nie ma listy ksiąg natchnionych. Za kanoniczne księgi Nowego Testamentu, prócz całego kanonu powszechnego, uznaje się także 1. i 2. list św. Klemensa Rzymskiego do Koryntian, 8 ksiąg Konstytucji Apostolskich również przypisywane św. Klemensowi, List Barnaby oraz dzieło Hermasa pt. Pasterz.

[edytuj] Kanon etiopski

W kanonie Nowego Testamentu podobnie jak w Kościele koptyjskim uznaje się za kanoniczne 27 ksiąg kanonu powszechnego oraz Listy św. Klemensa Rzymskiego, Konstytucje Apostolskie oraz Pasterza Hermasa.

[edytuj] Kanon ormiański

Mimo iż ormiańscy teologowie nie mają sprecyzowanych pojęć dotyczących natchnienia biblijnego i kanoniczności ksiąg św. do kanonu Nowego Testamentu zaliczają prócz 27 podstawowych także apokryficzny 3. List do Koryntian oraz dwa Listy Koryntian do św. Pawła.

[edytuj] Reformacja i protestantyzm

Niektórzy reformatorzy protestanccy w XVI wieku podważali kanoniczność niektórych ksiąg Nowego Testamentu. Marcin Luter przez pewien czas uznawał za deuterokanoniczne: List do Hebrajczyków, List Jakuba, List Judy oraz Apokalipsę świętego Jana. Huldrych Zwingli uważał za deuterokanoniczną samą Apokalipsę.

Poglądy poszczególnych reformatorów nie zostały jednak przyjęte przez Kościoły protestanckie. Wszystkie wyznania protestanckie uznały kanoniczność całości Nowego Testamentu. Za kanonem powszechnym opowiedzieli się również Karlstadt i Kalwin wśród reformatorów. Kanon powszechny potwierdziły ostatecznie protestanckie wyznania wiary: gallikańskie (1559), anglikańskie, belgijskie (1562) i helweckie II (1564). Kościoły poreformacyjne także uznały cały kanon NT w swoich wyznaniach wiary.

[edytuj] Manuskrypty

Najstarsze fragmenty odpisów pochodzą z II w. (tzw. papirus Rylandsa - P52, A. Chester Beatty'ego, Bodmera XIV-XV oraz Bodmera II).

Większe kodeksy Nowego Testamentu pochodzą z IV-V wieków (są to Kodeks Synajski (S) i Kodeks Watykański (B)) oraz z V wieku (Kodeks Aleksandryjski (A), Kodeks Efrema (C) oraz Kodeks Bezy (D)).

[edytuj] Apokryfy

 Osobny artykuł: apokryf.

Apokryfami nazywamy pisma, które nie zostały przyjęte do konkretnego kanonu Pism Świętych. Konkretne pismo może być uznawane w jednym z kanonów, w drugim zaś uważane za niekanoniczne – pisma te nie są jednak uważane wtedy za apokryficzne. Poniżej znajduje się lista niektórych apokryfów nieuznawanych przez żaden z kanonów:

• Didache,
• Ewangelia Tomasza,
• Ewangelia Piotra,
• Ewangelia Judasza
• Apokalipsa Piotra,
• List do Koryntian Klemensa,
• Pasterz Hermasa.

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

Informacje w siostrzanych projektach

 Ilustracje i media  w Wikimedia Commons
 Teksty źródłowe  w Wikiźródłach

• Warianty tekstowe Nowego Testamentu
• Biblia
• Postacie biblijne
• Stary Testament
• Studium Biblicum Franciscanum
• Ziemia Święta (kwartalnik)

[edytuj] Linki zewnętrzne

Tekst Nowego Testamentu

• Nowy Testament. Biblia Brzeska
• Tekst Nowego Testamentu w języku greckim
• Nowy Testament - wydanie interlinearne - tekst grecki wraz z trzema przekładami
• Textus Receptus Stephanus 1550

Audio

• Nowy Testament w języku greckim według tekstu Horta i Westcotta (pliki AUDIO)
• Zapis audio Nowego Testamentu w grece według tekstu bizantyjskiego

Introdukcje i krytyka tekstu

• Wstęp do Nowego Testamentu
• Teologia Nowego Testamentu
• Introdukcje do Nowego Testamentu na stronie Orygenes.org
• Krytyka tekstualna Nowego Testamentu na stronie Orygenes.org

e Nowy Testament Ewangelie Ewangelia według św. Mateusza (Mt) • Ewangelia według św. Marka (Mk) • Ewangelia według św. Łukasza (Łk) • Ewangelia według św. Jana (J) Historia Kościoła Dzieje Apostolskie (Dz) Listy Pawłowe List do Rzymian (Rz) • 1. List do Koryntian (1Kor) • 2. List do Koryntian (2Kor) • List do Galatów/ Galacjan (Ga) • List do Efezjan (Ef) • List do Filipian (Flp) • List do Kolosan (Kol) • 1. List do Tesaloniczan (1Tes) • 2. List do Tesaloniczan (2Tes) • 1. List do Tymoteusza (1Tm) • 2. List do Tymoteusza (2Tm) • List do Tytusa (Tt) • List do Filemona (Flm) • List do Hebrajczyków (Hbr) Listy powszechne List św. Jakuba (Jk) • 1. List św. Piotra (1P) • 2. List św. Piotra (2P) • 1. List św. Jana (1J) • 2. List św. Jana (2J) • 3. List św. Jana (3J) • List Judy (Jud) Apokalipsa Apokalipsa/ Objawienie św. Jana (Ap/ Obj) Biblia w polskiej Wikipedii – portal • Kategoria:Nowy Testament