Order Zasługi
Rzeczypospolitej Polskiej |
Awers Orderu I Klasy |
Awers Gwiazdy Orderowej |
Baretka Orderu I Klasy |
Baretka Orderu V Klasy |
| Ustanowiono | 16 października 1992 |
| Wielkość | 68 x 68 mm (order I klasy)
60 x 60 mm (order II–III kl.)
48 x 48 mm (order IV–V kl.)
80 x 80 mm (gwiazda) |
Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej – cywilne odznaczenie państwowe Rzeczypospolitej Polskiej. Order jest nadawany cudzoziemcom i zamieszkałym za granicą obywatelom polskim, którzy swoją działalnością wnieśli wybitny wkład we współpracę międzynarodową oraz współpracę łączącą Rzeczpospolitą Polską z innymi państwami i narodami.
Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej zastąpił Order Zasługi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej ustanowiony w 1974. Już w rozporządzeniu Prezydenta RP z 16 kwietnia 1991, mimo braku formalnej zmiany ustawy o ustanowieniu Orderu Zasługi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej ani nazwy Orderu, określono go jako Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej i zmieniono opis jego odznaki na odpowiadający późniejszemu Orderowi Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej[1][a].
Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej został formalnie ustanowiony pod tą nazwą ustawą z dnia z dnia 16 października 1992 o orderach i odznaczeniach.
Order dzieli się na pięć klas:
- klasa I – Krzyż Wielki Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej,
- klasa II – Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej,
- klasa III – Krzyż Komandorski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej,
- klasa IV – Krzyż Oficerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej,
- klasa V – Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.
Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej jest nadawany cudzoziemcom i zamieszkałym za granicą obywatelom polskim (Polonii), którzy swoją działalnością wnieśli wybitny wkład we współpracę międzynarodową oraz współpracę łączącą Rzeczpospolitą Polską z innymi państwami i narodami.
Order nadaje Prezydent RP, z własnej inicjatywy lub na wniosek Prezesa Rady Ministrów, wniosek przedstawia Minister Spraw Zagranicznych.
[edytuj] Opis odznaki Orderu
Odznaka Orderu powtarza z modyfikacjami odznakę Orderu Zasługi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
Odznaką Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej jest krzyż gwiaździsty pięcioramienny. Ramiona krzyża pokryte są na awersie w środku czerwoną, a po bokach białą emalią w obramowaniu. Między ramionami krzyża jest pięć pęków promieni. W środku krzyża znajduje się srebrzony orzeł w koronie według wzoru dla godła Polski. Krzyż zwieńczony jest tarczą z monogramem: RP na tle poziomych promieni. Na rewersie ramiona krzyża są fakturowane. W klasach I–IV promienie, zwieńczenia i obramowania są złocone, a w klasie V srebrzone. Średnica krzyża gwiaździstego wynosi: w klasie I – 68 mm, w klasach II i III – 60 mm i w klasach IV i V – 48 mm.
Odznaką Orderu I i II klasy jest ponadto gwiazda orderowa o średnicy 80 mm składająca się z dziesięciu pęków promieni, z czego pięć pęków złoconych umieszczonych jest na tle pięciu pęków srebrzonych. W środku na okrągłej, czerwono emaliowanej tarczy w złoconym obramowaniu umieszczony jest srebrzony orzeł według wzoru dla godła Polski. Zamiast odznaki na wielkiej wstędze lub wstędze można nosić samą gwiazdę orderową.
[edytuj] Sposób noszenia
Sposób noszenia Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej:
- I klasa: krzyż zawieszony jest na wielkiej wstędze szerokości 100 mm, koloru ciemnego kobaltu, założonej przez prawe ramię do lewego boku, a gwiazdę orderową nosi się pośrodku lewej strony piersi, poniżej innych orderów i odznaczeń.
- II klasy: krzyż zawieszony jest na wstędze szerokości 45 mm, koloru ciemnego kobaltu, założonej na szyi, a gwiazdę orderową nosi się pośrodku prawej strony piersi.
- III klasy: krzyż zawieszony jest na wstędze szerokości 45 mm, koloru ciemnego kobaltu, założonej na szyi.
- IV i V klasy: odznakę noszono na wstążce szerokości 36 mm, koloru ciemnego kobaltu, po lewej stronie piersi. Na wstążce Orderu IV klasy upięta jest z tej wstążki rozetka o średnicy 30 mm.
| Baretki Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej |
|---|
Krzyż Wielki | 
Krzyż Komandorski
z Gwiazdą | 
Krzyż Komandorski | 
Krzyż Oficerski | 
Krzyż Kawalerski |
Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej w kolejności starszeństwa polskich odznaczeń następuje po Orderze Krzyża Niepodległości.
[edytuj] Odznaczeni
W latach 1992-2009 przyznano 5779 Orderów Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej[2].
[edytuj] Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi RP (lista niepełna)
[edytuj] Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Zasługi RP (lista niepełna)
[edytuj] Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi RP (lista niepełna)
[edytuj] Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi RP (lista niepełna)
[edytuj] Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi RP (lista niepełna)
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 16 kwietnia 1991 r. w sprawie opisu odznak niektórych orderów (Dz. U. z 1991 r. Nr 43, poz. 190)
- ↑ Juliusz Ćwieluch: Medalomania. Raport: Medale i ordery. Kto daje, komu i za co. polityka.pl, 20 listopada 2010. [dostęp 4 maja 2012].
- ↑ 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 3,14 3,15 3,16 3,17 3,18 3,19 3,20 3,21 3,22 M.P. z 2011 r. Nr 73, poz. 718
- ↑ PAP/IAR: Prezydent odznaczył sekretarza generalnego NATO (pol.). wp.pl, 13 marca 2009. [dostęp 13 marca 2009].
- ↑ M.P. z 2004 r. Nr 26, poz. 441
- ↑ M.P. z 1999 r. Nr 17, poz. 229
- ↑ Prezydent RP udekorował gen. Wesleya Clarka Krzyżem Komandorskim z gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej. prezydent.pl, 6 grudnia 1999.
- ↑ Monitor Polski z 31 maja 2001 Nr 17 poz. 288. Prezydent.pl, 31 maja 2009. [dostęp 31 maja 2009].
- ↑ M.P. z 2009 r. Nr 35, poz. 523
- ↑ Odznaczenie dla wiceprzewodniczącego Komisji Europejskiej. Prezydent.pl, 8 maja 2009. [dostęp 8 maja 2009].
- ↑ M.P. z 2009 r. Nr 79, poz. 988 – pkt 1.
- ↑ 12,0 12,1 Odznaczenie Przewodniczącego Saiemy RŁ Gundarsa Daudze i Ambasadora Albertsa Sarkanisa, Notka na stronie Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Rydze z 28 września 2009
- ↑ M.P. z 1998 r. Nr 39, poz. 533
- ↑ M.P. z 2000 r. Nr 35, poz. 716 – pkt 19.
- ↑ M.P. z 2002 r. Nr 16, poz. 258
- ↑ M.P. z 2009 r. Nr 35, poz. 540
- ↑ M.P. z 2009 r. Nr 78, poz. 973 – pkt 1.
- ↑ M.P. z 2009 r. Nr 78, poz. 973 – pkt 10.
- ↑ M.P. z 2009 r. Nr 78, poz. 973 – pkt 6.
- ↑ M.P. z 2009 r. Nr 78, poz. 973 – pkt 7.
- ↑ M.P. z 2009 r. Nr 78, poz. 973 – pkt 9.
- ↑ M.P. z 2009 r. Nr 78, poz. 973 – pkt 17.
- ↑ M.P. z 2003 r. Nr 48, poz. 723 – pkt 23.
Uwagi
- ↑ W okresie obowiązywania prezydenckiego rozporządzenia z dnia 16 kwietnia 1991, nazewnictwo poszczególnych klas orderu było następujące:
- klasa I – Wielka Wstęga Orderu Zasługi RP,
- klasa II – Komandoria z Gwiazdą Orderu Zasługi RP,
- klasa III – Komandoria Orderu Zasługi RP,
- klasa IV – Złota Odznaka Orderu Zasługi RP,
- klasa V – Srebrna Odznaka Orderu Zasługi RP.
