| Płetwal błękitny | |
| Balaenoptera musculus[1] | |
| (Linnaeus, 1758) | |
_crop.jpg) | |
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ssaki |
| Podgromada | ssaki żyworodne |
| Infragromada | łożyskowce |
| Rząd | walenie |
| Podrząd | fiszbinowce |
| Rodzina | fałdowce |
| Rodzaj | Balaenoptera |
| Gatunek | płetwal błękitny |
| Synonimy | |
| Podgatunki | |
| |
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |
 | |
| Zasięg występowania | |
 | |
 Systematyka w Wikispecies | |
 Multimedia w Wikimedia Commons | |
Płetwal błękitny (Balaenoptera musculus) – gatunek walenia z rodziny fałdowców. Największe znane zwierzę w historii Ziemi[4]. Długość ciała tego ssaka dochodzi do 33 metrów, a waga do 190 ton[5]. Zaliczany do rodziny fałdowców, podrzędu fiszbinowców, rzędu waleni. Płetwal błękitny ma dwa otwory nosowe, małą płetwę grzbietową w tylnej części ciała i dużą płetwę ogonową z wyraźnym wcięciem pośrodku.
Dawniej w oceanach żyło wiele osobników tego gatunku. Masowe polowania na wieloryby w XX stuleciu sprawiły, że populacja płetwali błękitnych zmniejszyła się wielokrotnie.
Jedynym naturalnym wrogiem płetwala jest orka.
Spis treści |
Wyróżnia się cztery podgatunki płetwala błękitnego[2]:
Zwierzę to żywi się planktonem, głównie krylem, którego dziennie połyka 4 tony. Pożywienie najczęściej chwyta nurkując. Największe ilości planktonu występują w wodach podbiegunowych. Pływając w pobliżu Oceanu Arktycznego odżywia się trzema gatunkami raków. Nie gardzi też rybami. W okresie godowym, który przypada zimą, płetwale wędrują na wody tropikalne, gdzie z powodu braku żywności zmuszone są do "postu".
Samica płetwala błękitnego rodzi raz na 2-3 lata. Ciąża trwa 340-366 dni, w miocie przychodzi na świat jedno młode. Okres godowy przypada na okres zimowy. Noworodek rodzi się w strefie równikowej, gdyż ma słabo wykształconą warstwę tłuszczową, by przeżyć w wodach Arktyki lub Antarktydy. Mierzy on 7 m długości i waży od 2,5 do 3 ton. Młody osobnik żywi się mlekiem matki, wypija go ponad 600 litrów dziennie. Laktacja trwa 7 miesięcy. Potem fiszbiny są na tyle rozwinięte, że młode może samo chwytać pokarm. Samice w tym czasie tracą 25% masy ciała.
Z powodu swoich rozmiarów płetwal błękitny był głównym celem wielorybników. Cenny był szczególnie tłuszcz - tran oraz fiszbiny z których robiono gorsety. Do połowy XX wieku łącznie zabito około 300 000 tych wielorybów. W 1966 r objęto je ścisłą ochroną. Wtedy gatunek był niemal wymarły. Obecnie liczba płetwali powoli rośnie.
Płetwal błękitny jest nie tylko największym, ale też najgłośniejszym zwierzęciem na Ziemi[potrzebne źródło]. Potrafi wydawać dźwięki o natężeniu 190 decybeli, słyszalne dla innych płetwali z odległości ponad 800 km[potrzebne źródło]. Oprócz echolokacji w zakresie ultradźwięków, płetwale wytwarzaja też dźwięki w celu porozumiewania się między sobą, szczególnie w okresie godowym.
W ogólności, odgłosy wydawane przez walenie obejmują bardzo szeroki zakres długości fal, odpowiadający częstotliwościom od kilkunastu Hz do ultradźwięków. Na tym tle, śpiewy płetwali błękitnych odznaczają się szczególnie niskimi częstotliwościami. Co więcej, z roku na rok zakres częstotliwości komunikacyjnych płetwali błękitnych ulega systematycznemu spadkowi (średnio o 31% w czasie od roku 1960 do 2009), prawdopodobnie w związku ze wzrostem obecnego w obszarze wyższych częstotliwości hałasu emitowanego przez statki[9].
Część śpiewu komunikujących się ze sobą płetwali błękitnych utrzymywana jest z bardzo dużą dokładnością na stałej częstotliwości tonu podstawowego - osobniki synchronizują między sobą emitowane częstotliwości tych tonów, utrzymując ich stałość na poziomie 0.5%. Dla porównania, interwał sekundy małej (np. między dźwiękami c i cis) wynosi ok. 6%[10]. Zasugerowano[10], iż dzięki tej synchronizacji słyszące się wzajemnie osobniki mogą określić względem siebie swoją wzajemną prędkość (na podstawie efektu Dopplera).
 |
|
