Unia Europejska
Oficjalni kandydaci
Potencjalni kandydaci
Złożenie podania o członkostwo jest możliwe
Członkiem Unii Europejskiej może zostać tylko wolne, niepodległe, suwerenne, demokratyczne państwo europejskie o rozwiniętej gospodarce rynkowej, zdolnej do konkurowania na jednolitym, wspólnym rynku wewnętrznym. Wymogi te zostały spisane przez przywódców ówczesnej dwunastki podczas szczytu Rady Europejskiej w Kopenhadze z 1993 roku i znane są dzisiaj jako kryteria kopenhaskie. Ponadto w Madrycie w 1995 Rada Europejska nakazała zaakceptować w pełni i bez zastrzeżeń acquis communautaire oraz posiadać sprawnie działającą administrację i sądownictwo zdolne wyegzekwować unijne i wspólnotowe akty prawne (kryteria madryckie). Podana kolejność nie jest przypadkowa i uwzględnia:
i szereg innych czynników takich jak:
 | |
|---|---|
| Unia Europejska na skróty | |
• Agencje UE | • Lizbona |
Najbliższa członkostwu jest Islandia i Chorwacja - ciesząca się największym poparciem społecznym Polaków[4]. Najmniej prawdopodobne wydaje się perspektywa członkostwa dla Rosji, Białorusi i Kazachstanu. Unijne państwo najbardziej sceptyczne wobec szybkiego rozszerzenia: Holandia[5].
Proces rozszerzania Unii Europejskiej jest procesem ściśle powiązanym z rozwojem procesu integracji i dorobku prawnego. Obecnie obowiązujący Traktat z Nicei nie przewiduje możliwości rozszerzania Unii. Przyjęcie nowego członka wymagało będzie istotnych zmian w systemie instytucjonalnym i decyzyjnym, stąd ogromne znaczenie w tej kwestii ma sprawa ratyfikacji Traktatu z Lizbony[6].
| „ | Każde Państwo europejskie, które szanuje zasady określone w artykule 6 ustęp 1, może się ubiegać o członkostwo w Unii. W tym celu składa ono swój wniosek Radzie, która podejmuje decyzje, stanowiąc jednomyślnie po zasięgnięciu opinii Komisji oraz po otrzymaniu zgody Parlamentu Europejskiego, udzielonej bezwzględną większością głosów jego członków. Warunki przyjęcia i wynikające z tego przyjęcia dostosowania w Traktatach stanowiących podstawę Unii są przedmiotem umowy między Państwami Członkowskimi a Państwem ubiegającym się o członkostwo. Umowa ta podlega ratyfikacji przez wszystkie umawiające się Państwa, zgodnie z ich odpowiednimi wymogami konstytucyjnymi. | ” |
| — Traktat o Unii Europejskiej, art.49 | ||
W strategicznym dokumencie przyjętym przez Komisję Europejską dnia 5 listopada 2008 roku czytamy: Rozszerzenie służy realizacji strategicznych interesów UE dotyczących stabilności, bezpieczeństwa i zapobiegania konfliktom. Przyczynia się ono do zwiększenia dobrobytu i możliwości wzrostu gospodarczego, do poprawiania połączeń z ważnymi szlakami transportowymi i energetycznymi, a także do umacniania pozycji UE na świecie. W świetle wyzwań związanych ze stabilnością, przed jakimi stanęły niedawno państwa wschodniej części UE, konsekwentna realizacja polityki rozszerzenia staje się ważniejsza niż kiedykolwiek przedtem. Obecny program rozszerzenia obejmuje Bałkany Zachodnie i Turcję[7][8].
Spis treści |
| Kraj | Rozpoczęcie negocjacji o stowarzyszeniu | Podpisanie stowarzyszenia | Wejście w życie stowarzyszenia | Data złożenia wniosku o członkostwo | Oficjalny status kandydata do UE | Negocjacje o członkostwo | Liczba zamkniętych rozdziałów negocjacyjnych | Przewidywana data zakończenia negocjacji | Przewidywana data wejścia do UE | Strefa wolnego handlu[10][11] | Unia celna [10][12] | PKB per capita wg CIA WFB w 2011[13] w USD | Procent średniej unijnej[14] |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Albania | 2003 | 12 czerwca 2006[15] | 2009 | 28 kwietnia 2009 | brak | ? | ? | ? | Podpisana w 2006 roku, nie weszła jeszcze w życie. |  | 7800 | 22,9% | |
 Bośnia i Hercegowina[16]. | 2005 | [15] czerwiec 2008[17] | ? | ? | brak | ? | ? | ? | | | 8200 | 24,1% | |
 Chorwacja[18][19] | 2000 | [15] październik 2001 | 2005 | 2003 | czerwiec 2004 | 3 października 2005 | negocjacje zakończone | 2011[20] | 1 lipca 2013 r. | 2005 | | 18300 | 53,8% |
 Czarnogóra | 2005 | [15] 15 października 2007 | 2010 | 15 grudnia 2008 | grudzień 2010 | czerwiec 2012[21] | Nie rozpoczęto jeszcze negocjacji. | ? | ? | 2008 | | 11200 | 32,9% |
 Islandia[22] | 1990 w ramach EOG. | 1992 w ramach EOG. | 1994 w ramach EOG. | 23 czerwca 2009 | czerwiec 2010 | 27 lipca 2010 | 10/33 (niewliczone rozdziały: Instytucje, Inne). | ? | ? | EOG | [23] | 38000 | 111,8% |
 Macedonia[24] | 2000 | kwiecień 2001 | 2004 | 22 marca 2004 | grudzień 2005 | ? - przewidywana data rozpoczęcia negocjacji. | Nie rozpoczęto jeszcze negocjacji. | ? | ? | 2004 | | 10400 | 30,6% |
 Serbia | 2005 | [15][25] maj 2008[26] | prawdopodobnie 2012[27][28][29], część handlowa jednostronnie przyjęta przez Serbię [30]. | 22 grudnia 2009 | marzec 2012[31] | ? | ? | ? | 2008 | | 10700 | 31,5% | |
 Turcja[32][33] | 1959[34] | Ankara Agreement[35] (1963), Custom union (1995). | Custom union (1996). | 14 kwietnia 1987 | grudzień 1999 | 3 maja 2005 | 1/33 (niewliczone rozdziały: Instytucje, Inne)[36]. | 2014[37] | ? | 1996 | 2001[38] | 14600 | 42,9% |
| Kraj | Rozpoczęcie negocjacji o stowarzyszeniu | Podpisanie stowarzyszenia | Wejście w życie stowarzyszenia | Data złożenia wniosku o członkostwo | Oficjalny status kandydata do UE | Negocjacje o członkostwo | Liczba zamkniętych rozdziałów negocjacyjnych | Przewidywana data zakończenia negocjacji | Przewidywana data wejścia do UE | Strefa wolnego handlu[11] | Unia celna[12] | PKB per capita wg CIA[13] w USD | Procent średniej unijnej[14] |
Albania, Bośnia i Hercegowina, Chorwacja, Macedonia, Serbia biorą udział w Procesie stabilizacji i stowarzyszenia[39], porównywalnym do Układów Europejskich zawieranych w latach 90. z państwami Europy Środkowo-Wschodniej. W proces ten wchodzi zawarcie Układu Stowarzyszeniowego.
Argumenty zwolenników: rozszerzenie Unii na Zachodnie Bałkany przyczyni się do stabilizacji i rozwoju tego regionu, podjęte reformy demokratyzacji i reformy gospodarcze, członkostwo w ONZ, NATO, Radzie Europy, OBWE, WTO oraz CEFTA, położenie na kontynencie europejskim, silny związek i utożsamianie się z kulturą europejską, bardzo dobrze rozwinięta turystyka, stosunkowo dobra kondycja gospodarki[40][41][42] – lepsze wskaźniki statystyczne (gospodarcze) niż Bułgaria, która przystąpiła do UE w 2007 roku.
Argumenty przeciwników: duża mniejszość serbska, brak polityki tolerancji, pojednania i ochrony mniejszości etnicznych i narodowych, silne nastroje nacjonalistyczne, duży opór przed wydaniem zbrodniarzy wojennych, duży opór przed wspólną polityką rybołówstwa na Adriatyku[43], spór graniczny ze Słowenią[44].
Negocjacje miały się rozpocząć 17 marca 2005 roku, ale UE uznała, że Chorwacja ukrywa Ante Gotovinę i rozpoczęcie negocjacji zostało wstrzymane do 3 października 2005. Chorwacja i Słowenia od momentu rozpadu Jugosławii w 1991 roku prowadzą spory graniczne. Pierwszy z nich dotyczy rozgraniczenia wód Zalewu Pirańskiego na północnym Adriatyku, drugi zaś o przynależność niewielkich obszarów przygranicznych w pobliżu rzeki Mura w północno-wschodniej Słowenii. W ubiegłym roku, premierzy obydwu krajów porozumieli się, że sprawę sporu przekażą do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w Hadze. Do tej pory jednak ani razu nie zebrała się mieszana komisja słoweńsko-chorwacka, która miała sporządzić protokół rozbieżności mający być następnie przekazany międzynarodowemu wymiarowi sprawiedliwości[45]. Ostatecznie negocjacje akcesyjne zakończyły się w 2011 roku, a podpisanie traktatu akcesyjnego miało miejsce 9 grudnia 2011 w Brukseli. Zgodnie z tym dokumentem, po jego ratyfikowaniu przez wszystkie kraje - sygnatariuszy, akcesja Chorwacji do Unii Europejskiej nastąpi dnia 1 lipca 2013r.[46] Główny zwolennik: Austria, inne państwa popierające: Węgry[47], Czechy, Słowacja[48], Polska[49][50].
Argumenty zwolenników: rozszerzenie Unii na Zachodnie Bałkany przyczyni się do stabilizacji i rozwoju tego regionu, członkostwo w ONZ, członkostwo w Radzie Europy, członkostwo w OBWE, członkostwo w CEFTA, położenie na kontynencie europejskim, silny związek i utożsamianie się z kulturą europejską, członkostwo w strefie euro
Argumenty przeciwników: słaba gospodarka[51][41][42], prawdopodobnie nie wytrzymałaby konkurencji wolnego, jednolitego rynku, brak członkostwa w WTO, wysoka przestępczość, korupcja, dyskryminacja, brak pełnej wolności prasy[52].
W dniu 9 grudnia 2011 Rada Europejska zdecydowała o rozpoczęciu negocjacji akcesyjnych z Czarnogórą w czerwcu 2012 roku[53].
Argumenty zwolenników: bardzo wysoki poziom rozwoju gospodarczego[41][42], członkostwo w ONZ w Radzie Europy, OECD, OBWE, WTO a także w NATO, położenie na kontynencie europejskim, silny związek i utożsamianie się z kulturą europejską, członkostwo w strefie Schengen, przewidywana obniżka cen żywności związana z otwarciem rynku na żywność z UE[54], 14. miejsce we wskaźniku wolności gospodarczej[55]
Argumenty przeciwników: sprawa połowów ryb[56], sprawa oszczędności holendersko-brytyjskich w Icesave[57].
Badanie Gallupa z 2007 wskazało, że 48% Islandczyków jest za członkostwem, 34% przeciwnych. Zwolennicy: Sojusz – partia socjaldemokratyczna[58], Halldór Ásgrímsson[59]. Valgerður Sverrisdóttir wyraziła chęć przystąpienia do strefy euro bez wchodzenia do UE. Ocenia się, że Islandia przystąpi do UE, jeżeli uczyni to Norwegia[60]. Zagorzały dotychczasowy przeciwnik islandzkiego członkostwa w UE - minister rybołówstwa Einar Gudfinnsson - zapowiedział, że Islandia w obliczu kryzysu ekonomicznego powinna rozważyć przystąpienie do Unii[61]. Były premier G. Haarde zapowiedział powstanie specjalnej komisji mającej przygotować Islandię do członkostwa w UE[62]. Komisarz ds. rozszerzenia Olli Rehn zasugerował, w przypadku oficjalnej chęci wstąpienie, że takowe członkostwo mogłoby nastąpić razem z Chorwacją[63]. 25 maja 2009 islandzki rząd formalnie przedstawił parlamentowi wniosek o zezwolenie na rozpoczęcie rozmów członkowskich z Unią Europejską[64]. 17 lipca 2009 ambasador Islandii w Szwecji (państwu sprawującemu ówcześnie prezydencję w UE) przekazał na ręce szwedzkiego ministra spraw zagranicznych oficjalny wniosek parlamentu Islandii o przystąpienie do Unii. Następnie o tej decyzji poinformował islandzki ambasador przy Komisji Europejskiej. Państwo to dołączy do Unii najwcześniej w 2014[65].
Argumenty zwolenników: rozszerzenie Unii na Zachodnie Bałkany przyczyni się do stabilizacji i rozwoju tego regionu, dobra (stabilna) sytuacja gospodarcza[66][41][42], duże reformy gospodarcze i demokratyzacja, rozwiązanie problemu mniejszości albańskiej, członkostwo w ONZ, członkostwo w Radzie Europy, członkostwo w OBWE, członkostwo w WTO, członkostwo w CEFTA, położenie na kontynencie europejskim, silny związek i utożsamianie się z kulturą europejską. Komisja Europejska zarekomendowała wyznaczenie daty rozpoczęcia negocjacji z powodu postępów Macedonii na drodze do członkostwa. Z powodu sprzeciwu Grecji nie zdecydowano się na wyznaczenie konkretnej daty rozpoczęcia rozmów.
Argumenty przeciwników: kwestia nazwy państwa[67] – Grecja i Cypr zapowiedziały, że zablokują wejście Macedonii do UE, jeżeli ta będzie stać przy nazwie "Republika Macedonii"[68][69][70][71][72][73], Grecja nie zawahała się tego dokonać podczas szczytu NATO w sprawie członkostwa Macedonii w tejże organizacji, w przeszłości Bułgaria nazywała Macedonię "zachodnią Bułgarią", Serbia "południową Serbią"; mniejszość albańska – zagrożona jedność kraju, niski przyrost naturalny – wg badań ONZ, za ok. 40 lat Macedończycy staną się mniejszością we własnym kraju, duża przestępczość, korupcja, silne struktury mafijne, gospodarka prawdopodobnie nie wytrzymałaby konkurencji wolnego, jednolitego rynku, problem z dialogiem politycznym, brak reformy policji, brak walki z korupcją, brak reformy sądownictwa i administracji publicznej, zła polityka państwa w dziedzinie zatrudnienia, przypadki łamania prawa podczas wyborów, na terenach zamieszkanych przez mniejszość albańską.
Państwa popierające europejskie aspiracje: Polska[74][75].
Argumenty zwolenników: rozszerzenie Unii na Zachodnie Bałkany przyczyni się do stabilizacji i rozwoju tego regionu, członkostwo w ONZ, członkostwo w Radzie Europy, członkostwo w OBWE, członkostwo w CEFTA, położenie na kontynencie europejskim, silny związek i utożsamianie się z kulturą europejską, nawiązanie współpracy z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii[76], nawiązanie współpracy z NATO[77]
Argumenty przeciwników: słaba gospodarka[78][41][42], prawdopodobnie nie wytrzymałaby konkurencji wolnego, jednolitego rynku, wyjątkowe ubóstwo jej południowej części Prowincji Autonomicznej Kosowo i Metochia, pogorszenie stosunków z krajami, które uznały niepodległość Kosowa i żądanie od UE jasnego stanowiska, czy uznaje Serbię w jej dotychczasowych, potwierdzonych międzynarodowo granicach z Kosowem[79][80][81], brak członkostwa w WTO
UE 3 maja 2006 r. zawiesiła rozmowy stowarzyszeniowe jeszcze wtedy z Serbią i Czarnogórą z powodu niespełnienia przez nią warunku, jakim było aresztowanie do końca kwietnia Ratko Mladicia. Serbia jest kontynuatorem Serbii i Czarnogóry. Jednak w maju 2007 roku Unia Europejska zaznaczyła, że widzi zachodzące w Serbii zmiany pozwalające na wznowienie rozmów stowarzyszeniowych.23 grudnia 2009 w Sztokholmie, serbski prezydent Boris Tadić złożył oficjalny wniosek o członkostwo w Unii Europejskiej. 1 marca 2012 roku Serbia otrzymała status państwa kandydującego do członkostwa w Unii Europejskiej. Państwa popierające: Grecja[82][83], Wielka Brytania[84], Polska[85], Węgry[86], Hiszpania[87]. Państwa niechętne członkostwu: Holandia[88] i Rumunia[89].
Argumenty zwolenników: kraj, który najdłużej czeka na decyzję Europy w sprawie członkostwa (od 1963 roku - kiedy to w Układzie Stowarzyszeniowym zapowiedziano jej wejście do ówczesnej EWG), aż 85% społeczeństwa popiera integrację Turcji z UE[90], silna westernizacja modelu życia i laicyzacja życia politycznego, szansa na demokratyzację tego kraju jak i szansa na demokratyzację Unii[91], szansa na wyjście poza krąg cywilizacji chrześcijańskiej i budowanie zgody chrześcijańsko-muzułmańskiej, dzięki czemu Unia miałaby szansę stworzyć wielką, różnorodną kulturowo przestrzeń[91], przyczyni się również do stabilizacji w obszarze basenu mórz: Śródziemnego i Czarnego[92] oraz na Zakaukaziu[93], dobra kondycja gospodarcza[94][41][42], reformy gospodarcze, duża liczba ludności – wielki rynek zbytu, duża liczba Turków w krajach europejskich – przez to silne i długie związki kulturowe z Zachodem, nawiązanie do tradycji bizantyjskiej i do połączenia obu części dawnego Imperium rzymskiego, członkostwo w ONZ, członkostwo w Radzie Europy (od 9 sierpnia 1949), członkostwo w OECD, członkostwo w OBWE, członkostwo w WTO, członkostwo w NATO (od 1952 roku) - sojusznik militarny wielu krajów członkowskich, druga co do wielkości armia NATO[95] – możliwość wniesienia ogromnego potencjału do dorobku militarnego UE, członkostwo stowarzyszone w Unii Zachodnioeuropejskiej, członkostwo w G20 – chęć odgrywania większej roli na arenie międzynarodowej, aspiracje do bycia regionalnym mocarstwem[96], ważne położenie geostrategiczne (przez co umocnienie geostrategicznego położenia Unii Europejskiej) - szczególnie przy projektach energetycznych związanych z południowym Kaukazem i na Bliskim Wschodzie oraz procesach pokojowych w tym rejonie świata[97], przyjęcie prawa o fundacjach, reforma kodeksu karnego w zakresie wolności wypowiedzi, zapisanie w nowej tureckiej konstytucji pełnego poszanowania praw człowieka i wolności podstawowych, zapewnienia rozdziału władz oraz demokratycznego i świeckiego charakteru Państwa Tureckiego
Argumenty przeciwników: spór z Armenią (nieuznawanie zbrodni ludobójstwa Ormian i teraźniejsze utrzymywanie embarga gospodarczego, zamknięcie granicy i stosowanie gróźb wobec sąsiadów), niestabilne relacje z Grecją – nieuznawanie ludobójstwa Greków z początku XX wieku[98], kwestia mniejszości kurdyjskiej[99], spór z Cyprem o Turecką Republikę Cypru Północnego (nieuznawanie Cypru, jednego z członków UE), de iure Turcja okupuje część terytorium UE[100], tylko nieco ponad 3% terytorium leży na kontynencie europejskim[101], przez większość swojej historii Turcja była w opozycji do Europy, duże wpływy wojska i ekstremalnych środowisk islamskich, niski poziom rozwoju gospodarczego – niemożność poradzenia sobie na rynku wewnętrznym, duża liczba ludności – możliwa duża fala emigracji w poszukiwaniu pracy, Turcja uzyskałaby ogromną możliwość blokowania procesu decyzyjnego, byłaby drugim krajem wg liczby ludności (po Niemczech) – praktycznie żadna decyzja nie byłaby podjęta bez jej zgody[102], duża liczba Turków w krajach europejskich – trudności w odnalezieniu się w zachodnim świecie, przyjęcie Turcji może doprowadzić do rozluźnienia więzi kulturowych i spowolnienia procesów integracyjnych (obawy do cofnięcia integracji do strefy wolnego handlu[103], nieufność (niechęć) krajów arabskich związana z przeszłością i dominacji Osmanów[104], niezakończone problemy dotyczące wolności religijnej wyznań niemuzułmańskich, ingerencja w działania Patriarchatu Ekumenicznego, łamanie praw kobiet (w tym prawo do popełniania tzw. honorowe zabójstwa), wyjątkowo niski procent kobiet obecnych na rynku pracy, łamanie prawa związków zawodowych[105], opieszałość śledztwa w sprawie zabójstwa armeńskiego pisarza Hranta Dinka oraz trzech chrześcijan w Malatayi[106], morderstwo chrześcijańskiego księdza Andrei Santoro, dla Polski ważną kwestią pozostaje sprawa zatuszowania morderstwa w 2002 roku studenta UJ Rafała Jędraszyka[107], który miał realizować film o ludobójstwie Ormian, ograniczany sądowo dostęp do portalu youtube.com i worldpress.com
Zobacz też Rezolucję Parlamentu Europejskiego w sprawie stosunków Unii Europejskiej z Turcją [4]
Zwolennicy potencjalnego członkostwa Turcji: Wielka Brytania[108], Szwecja[92], Polska (w osobie prezydenta Lecha Kaczyńskiego[109][110] i premiera Donalda Tuska[111]) - państwa uznawane za eurosceptyczne, które w przyjęciu Turcji do UE widzą szansę na jej "rozwodnienie" i kryzys instytucjonalny. Przeciwnicy: Austria[112].
Argumenty zwolenników: rozszerzenie Unii na Zachodnie Bałkany przyczyni się do stabilizacji i rozwoju tego regionu, członkostwo w ONZ, członkostwo w NATO, członkostwo w Radzie Europy, członkostwo w OBWE, członkostwo w WTO, członkostwo w CEFTA, położenie na kontynencie europejskim, silny związek i utożsamianie się z kulturą europejską.
Argumenty przeciwników: jeden z najbiedniejszych krajów Europy, słaba gospodarka[113][41][42], prawdopodobnie nie wytrzymałaby konkurencji wolnego jednolitego rynku, niestabilność polityczna, duża przestępczość, korupcja, silne struktury mafijne[114].
Państwa popierające integrację Albanii z UE: Polska[115].
Argumenty zwolenników: rozszerzenie Unii na Zachodnie Bałkany przyczyni się do stabilizacji i rozwoju tego regionu, członkostwo w ONZ, członkostwo w Radzie Europy, członkostwo w OBWE, członkostwo w CEFTA, położenie na kontynencie europejskim, silny związek i utożsamianie się z kulturą europejską, duże poparcie społeczne dla integracji europejskiej[116]
Argumenty przeciwników: niestabilność polityczna[117], zagrożona jedność kraju[118] (separatyzm części serbskiej[119]), głębokie podziały etniczne[120] duża przestępczość, korupcja, silne struktury mafijne[121], słaba gospodarka[122][41][42], prawdopodobnie nie wytrzymałaby konkurencji wolnego, jednolitego rynku, brak członkostwa w WTO, 121 miejsce we wskaźniku wolności gospodarczej[123]
W 2005 rozpoczęto negocjacje w sprawie stowarzyszenia. W czerwcu 2008 doszło do podpisania umowy o stabilizacji i stowarzyszeniu[17]. Unia Europejska, w porozumieniu z Radą ds. Implementacji Pokoju, zamierza przejąć główną odpowiedzialność za stabilizację w Bośni[124]. Państwa popierające aspiracje integracyjne: Polska[125]
| Kraj | Rozpoczęcie negocjacji o stowarzyszeniu | Podpisanie stowarzyszenia | Wejście w życie stowarzyszenia | Data złożenia wniosku o członkostwo | Oficjalny status kandydata do UE | Rozpoczęcie negocjacji o członkostwo | Liczba zamkniętych rozdziałów negocjacyjnych | Przewidywana data zakończenia negocjacji | Przewidywana data wejścia do UE | Strefa wolnego handlu[11] | Unia celna[12] | PKB per capita wg CIA WFB[13] w 2011 w USD | Procent średniej unijnej[14] |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Andora[126] | | | | Brak oficjalnego wniosku. | brak | 1990[127] | 37200 | 109,4% | |||||
 Armenia[128] | [129] | | | Brak oficjalnego wniosku. | brak | w trakcie negocjacji[130] | | 5400 | 15,9% | ||||
 Azerbejdżan[131] | [15][132] | | | Brak oficjalnego wniosku. | brak | | | 10200 | 30,0% | ||||
 Gruzja[133] | [129] | | | Brak oficjalnego wniosku. | brak | W trakcie negocjacji. | | 5400 | 15,9% | ||||
 Izrael[134] | | | [135] Porozumienie o współpracy od 20 listopada 1995. | Brak oficjalnego wniosku. | brak | Od 2000[136][137]. | | 31000 | 91,2% | ||||
 Kosowo rozpatrywane jako osobne państwo, nie jako część Serbii pod administracją UNMIK[138]. | | Akt Stowarzyszenia Serbii z UE potwierdza granice, w których Kosowo jest jej częścią. Stowarzyszenie Kosowa jako odrębnego państwa z UE jest obecnie nierealne z powodu sprzeciwu choćby jednego państwa UE. | | brak | | Z powodu sprzeciwu choćby jednego państwa, nie ma szans na rozpoczęcie negocjacji. |  Z powodu sprzeciwu choćby jednego państwa, nie ma szans na członkostwo w UE. | SWH UE z Serbią potwierdza, że Kosowo jest częścią Serbii, więc i SWH obejmuje terytorium Kosowa. | | 6400 | 18,8% | ||
 Liechtenstein | Stowarzyszenie zastąpiono szerszą integracją w ramach EOG. | Stowarzyszenie zastąpiono szerszą integracją w ramach EOG. | Stowarzyszenie zastąpiono szerszą integracją w ramach EOG. | Brak oficjalnego wniosku. | brak | EOG. | [23] | 141100 | 415,0% | ||||
 Maroko[139] | | | [140] | czerwiec 1987 | brak | 2000[141] | | 5100 | 15,0% | ||||
 Mołdawia[142] | [129] | | | Brak oficjalnego wniosku. | brak | | | 3400 | 10,0% | ||||
 Monako[143] | | | | Brak oficjalnego wniosku. | brak | Unia celna FR z MC[144]. | 63400 | 186,5% | |||||
 Norwegia[145] | Stowarzyszenie zastąpiono szerszą integracją w ramach EOG. | Stowarzyszenie zastąpiono szerszą integracją w ramach EOG. | Stowarzyszenie zastąpiono szerszą integracją w ramach EOG. | 1962, 1967 i 1992. | brak, w przeszłości Norwegia taki status posiadała | EOG | [23] | 53300 | 156,7% | ||||
 Republika Zielonego Przylądka | | | Porozumienia AKP | Brak oficjalnego wniosku. | brak | | | 4000 | 11,8% | ||||
 San Marino[146] | | | | Brak oficjalnego wniosku. | brak | 1991[147][148] | 36200 | 106,5% | |||||
 Szwajcaria[149] | Osobne dwustronne porozumienia WE-CH. | Osobne dwustronne porozumienia WE-CH. | Osobne dwustronne porozumienia WE-CH. | 1992 | brak | 1973 | | 43400 | 127,7% | ||||
 Ukraina[150] | [129] 2008[151] | | | Brak oficjalnego wniosku. | brak | W trakcie negocjacji[152] | | 7200 | 21,2% | ||||
| Kraj | Rozpoczęcie negocjacji o stowarzyszeniu | Podpisanie stowarzyszenia | Wejście w życie stowarzyszenia | Data złożenia wniosku o członkostwo | Oficjalny status kandydata do UE | Negocjacje o członkostwo | Liczba zamkniętych rozdziałów negocjacyjnych | Przewidywana data zakończenia negocjacji | Przewidywana data wejścia do UE | Strefa wolnego handlu[11] | Unia celna[12] | PKB per capita wg CIA[13] w USD | Procent średniej unijnej[14] |
Argumenty zwolenników: dobry poziom rozwoju gospodarczego[41][42], członkostwo w ONZ, członkostwo w Radzie Europy, członkostwo w OBWE, członkostwo w WTO, położenie na kontynencie europejskim, silny związek i utożsamianie się z kulturą europejską, członkostwo w strefie Schengen od 19 grudnia. 2011
Argumenty przeciwników: członkostwo w UE uzależnione od decyzji Szwajcarii[153]
Argumenty zwolenników: bardzo wysoki poziom rozwoju gospodarczego[41][42], członkostwo w ONZ, członkostwo w Radzie Europy, członkostwo w OECD, członkostwo w OBWE, członkostwo w WTO, członkostwo w NATO, położenie na kontynencie europejskim, silny związek i utożsamianie się z kulturą europejską, członkostwo w strefie Schengen[154], a przez co współpraca w III filarze[155], współpraca w II filarze[156], 34. miejsce we wskaźniku wolności gospodarczej[157]
Argumenty przeciwników: sprawa połowów ryb na Morzu Północnym i Norweskim[158], ogromne zyski ze złóż ropy naftowej na Morzu Norweskim (obawa przed byciem płatnikiem netto)[159].
Odmówiła wejścia w referendum w 1972, jak również w 1994. Partie polityczne popierające członkostwo Norwegii w Unii: Høyre, Norweska Partia Pracy. Przeciwne: Sosialistisk Venstreparti, Senterpartiet, Kristelig Folkeparti.
Argumenty zwolenników: bardzo wysoki poziom rozwoju gospodarczego[41][42], członkostwo w ONZ, członkostwo w Radzie Europy, członkostwo w OECD, członkostwo w OBWE, członkostwo w WTO, położenie na kontynencie europejskim, silny związek i utożsamianie się z kulturą europejską, członkostwo w strefie Schengen, 9 miejsce we wskaźniku wolności gospodarczej[160], jeden z najważniejszych partnerów handlowych Unii[161]
Argumenty przeciwników: izolacjonizm, polityka neutralności państwa szwajcarskiego stałaby w opozycji do rozwoju jakiejkolwiek wspólnej obronności UE, niechęć do uczestnictwa w misjach pokojowych[162]
Po negatywnym wyniku referendum w sprawie Europejskiego Obszaru Gospodarczego zawieszono dalsze negocjacje.
Argumenty zwolenników: pierwszy chrześcijański kraj świata, zawsze podkreślała swoje europejskie korzenie i aspiracje proeuropejskie[163], członkostwo w ONZ, członkostwo w Radzie Europy, członkostwo w OBWE, członkostwo w WTO, 28. miejsce we wskaźniku wolności gospodarczej[164]
Argumenty przeciwników: konflikt z Turcją i sprawa Górskiego Karabachu, położenie na Zakaukaziu, słaba gospodarka[41][42], prawdopodobnie nie wytrzymałaby konkurencji wolnego, jednolitego rynku, niestabilność polityczna, łamanie zasad demokracji (postawienie w stan oskarżenia i pozbawienie wolności przez władze armeńskie przeciwników politycznych w marcu 2008[165])
Badania opinii publicznej: 64% za, 11,8% przeciw[166].
Zwolennicy: Galust Sahakia[167], Artur Baghdasarian[168]. Przeciwnicy: Robert Koczarian[169].
Zobacz też: [5]
Argumenty zwolenników: członkostwo w ONZ, członkostwo w Radzie Europy, członkostwo w OBWE, aspiracje proatlantyckie[170], silne powiązania z Turcją, złoża ropy naftowej i gazu ziemnego, geostrategiczne położenie
Argumenty przeciwników: sprawa Górskiego Karabachu, położenie na Zakaukaziu, słaba gospodarka[41][42], prawdopodobnie nie wytrzymałaby konkurencji wolnego, jednolitego rynku, niestabilność polityczna, łamanie zasad demokracji, "rozdarcie" między Rosją, światem islamu i Zachodem (kierunek proeuroatlantycki popierany przez Turcję – o ile uznać Turcję za kraj zachodni), brak członkostwa w WTO
Argumenty zwolenników: podkreśla swoje chrześcijańskie i europejskie korzenie, członkostwo w ONZ, członkostwo w Radzie Europy, członkostwo w OBWE, członkostwo w WTO, silny i zdecydowany kierunek proeuroatlantycki – chęć członkostwa w NATO[171], 32. miejsce we wskaźniku wolności gospodarczej[172] (Polska ma 82. lokatę).
Argumenty przeciwników: położenie na Zakaukaziu, słaba gospodarka[41][42] (dodatkowo zniszczona działaniami wojennymi z sierpnia 2008), prawdopodobnie nie wytrzymałaby konkurencji wolnego, jednolitego rynku, problem Abchazji i Osetii Południowej (separatyzm, chęć przyłączenia się do Rosji, niejasny status tych prowincji po konflikcie zbrojnym z Rosją w sierpniu 2008), niestabilność polityczna, oskarżenia opozycji o łamanie zasad demokracji przez prezydenta.
Prezydent Micheil Saakaszwili zadeklarował w 2007 roku, że wniosek o członkostwo nastąpi w przeciągu 3 lat.
European Union-Georgia Action Plan wstępem do stowarzyszenia[173].
Główni zwolennicy: Polska, Litwa, Łotwa, Estonia.
Zobacz też: [6]
Argumenty zwolenników: członkostwo w ONZ, członkostwo w Radzie Europy, członkostwo w OBWE, członkostwo w WTO, członkostwo w CEFTA, położenie na kontynencie europejskim, silny związek i utożsamianie się z kulturą europejską
Argumenty przeciwników: jeden z najbiedniejszych krajów Europy, bardzo słaba gospodarka[41][42], prawdopodobnie nie wytrzymałaby konkurencji wolnego, jednolitego rynku, duża przestępczość, silne struktury mafijne, problem separatyzmu Naddniestrza i stacjonowania tam obcych wojsk, praktyczny brak kontroli Mołdawii nad tym terenem
The EU Moldova Action Plan wstępem do układu stowarzyszeniowego[174].
Główny zwolennik: Rumunia. Pozostałe kraje: Polska[175][176].
Argumenty zwolenników: członkostwo w ONZ, członkostwo w Radzie Europy, członkostwo w OBWE, członkostwo w WTO, położenie na kontynencie europejskim, silny związek i utożsamianie się z kulturą europejską (przynajmniej zachodniej i centralnej części kraju), aspiracje proatlantyckie[177]
Argumenty przeciwników: niestabilność polityczna, częste zmiany rządów i rozwiązywanie parlamentu[178], i brak reform gospodarczych i politycznych, aresztowanie Julii Tymoszenko i osadzenie jej w kolonii karnej, niestabilność w kierunku proeuroatlantyckim, silne tendencje prorosyjskie (propagowanie eurazjatyzmu, a co za tym idzie antyeuropeizmu) na wschodzie kraju, słaba gospodarka[41][42], prawdopodobnie nie wytrzymałaby konkurencji wolnego jednolitego rynku, bardzo długie negocjacje w sprawie stowarzyszenia, tendencje separatystyczne na Krymie, 133. miejsce we wskaźniku wolności gospodarczej[179], gloryfikacja zbrodniarzy z OUN i UPA w zachodniej Ukrainie[180].
W marcu 2007 rozpoczęto negocjacje w sprawie szerszego porozumienia UE-Ukraina podobnego do układów stowarzyszeniowych[181]. Współpraca UE-Ukraina dotyczy m.in. stworzenia wspólnej przestrzeni powietrznej, opracowania i realizacji strategii transportowej, która przyczyni się do rozwoju korytarzy transportowych[182]. W październiku 2010 Rada Najwyższa Ukrainy odrzuciła pomysł złożenia wniosku w sprawie członkostwa w Unii Eurpejskiej[183]. Prezydent Wiktor Janukowycz opublikował w sierpniu 2011 w jednym z pism artykuł, w którym napisał, że Ukraina wejdzie do Unii za "jakieś 10 lat".
Główny zwolennik: Polska[184][185][186]. Pozostałe państwa popierające członkostwo: Szwecja, Dania, Finlandia, Litwa, Łotwa, Estonia[187], Austria[188], Portugalia[189].
Zobacz też: [7]
O ile w ogóle można uznać, że jest to niepodległe, suwerenne, wolne i demokratyczne państwo. Nie ma szans na członkostwo ze względu na to, że Hiszpania, Cypr, Słowacja, Grecja i Rumunia nie uznały jednostronnego ogłoszenia niepodległości i zawetują jakiekolwiek formy współpracy UE z tą samozwańczą republiką. Poza tym kraj ten jest jednym z najbiedniejszych regionów świata z czterdziestoprocentowym bezrobociem, wyjątkowo słabą gospodarką[190] i silnymi strukturami mafijnymi[191]. Oskarżenia o zbrodnie wojenne[192] a co za tym też idzie zupełny brak kontroli i ochrony mniejszości serbskiej i romskiej[193], niszczenie zabytków kultury prawosławnej[194]. Jedyne, co przeważa na plus, to używanie waluty euro i bycie swego rodzaju protektoratem Unii Europejskiej. UE wyeksportowała tam struktury państwowej administracji, sądownictwa i policji - EULEX (jednak z zastrzeżeniem neutralności tej misji względem statusu Kosowa[195]). Z drugiej strony jest to powód na nie, gdyż członkiem UE nie może być kraj, który nie posiada silnej administracji i sądownictwa. Wiąże się to z faktem egzekwowania prawa wspólnotowego, które spoczywa właśnie na sądownictwie i administracji państw członkowskich. Paradoksalnie obecnie Serbia może wejść do UE wcześniej niż Kosowo. Na niekorzyść Kosowa (jako samodzielnego państwa) przemawia również brak członkostwa w ONZ, Radzie Europy, OBWE, WTO. Na korzyść przemawia – osobne od Serbii – członkostwo w CEFTA – lecz jest to członkostwo jako Kosowo-UNMIK. Pierwszym i podstawowym argumentem przeciw członkostwu jest nie uznanie oficjalne przez Unię Europejską niepodległości Kosowa. Komisja Europejska rozpoznaje Kosowo tylko i wyłącznie jako obszar administracyjny Serbii pod nadzorem międzynarodowym[196].
Argumenty zwolenników: położenie na kontynencie europejskim, członkostwo w ONZ, Radzie Europy, OBWE, używanie waluty euro.
Argumenty przeciwników: problem z reprezentacją tak małego kraju w instytucjach wspólnotowych, brak członkostwa w WTO; obecne relacje dwustronne reguluje umowa z 15 października 2004 roku[197].
Argumenty zwolenników: położenie na kontynencie europejskim, członkostwo w ONZ, Radzie Europy, OBWE, strefie euro, otwarte granice, wysoki poziom dobrobytu[41][42].
Argumenty przeciwników: problem z reprezentacją tak małego kraju w instytucjach wspólnotowych, brak członkostwa w WTO.
Argumenty zwolenników: położenie na kontynencie europejskim, członkostwo w ONZ, Radzie Europy, OBWE, strefie euro, otwarte granice.
Argumenty przeciwników: problem z reprezentacją tak małego kraju w instytucjach wspólnotowych, brak członkostwa w WTO.
Argumenty zwolenników: położenie na kontynencie europejskim, członkostwo w OBWE, strefie euro, otwarte granice.
Argumenty przeciwników: problem z reprezentacją tak małego kraju w instytucjach wspólnotowych, brak członkostwa w WTO.
Argumenty zwolenników: kulturowe i społeczne powiązania z Europą (występowanie w europejskich rozgrywkach sportowych, Eurowizji), wysoki rozwój gospodarczy[41][42], członkostwo w ONZ, członkostwo w WTO, obserwator w Radzie Europy, kandydat do OECD, 46 miejsce we wskaźniku wolności gospodarczej[198]
Argumenty przeciwników: niespełnianie kryteriów kopenhaskich, nieprzestrzeganie prawa międzynarodowego oraz praw człowieka, konflikt izraelsko-palestyński, konflikty z pozostałymi sąsiadami, niestabilna sytuacja geopolityczna, położenie na kontynencie azjatyckim, silne wpływy fundamentalistów religijnych, w związku z wyjątkowo trudnymi warunkami uprawy rolnictwa (niesprzyjający, suchy klimat, jałowe gleby - pustynie) przewidywane duże trudności we wspólnej polityce rolnej
Zwolennicy potencjalnego członkostwa: Beniamin Netanjahu, Szymon Peres, Avigdor Lieberman, Silwan Schalom, Silvio Berlusconi, Marco Pannella. Równie wielu przeciwników. Badanie z lutego 2007: 75% Izraelczyków za wstąpieniem do UE[199]. Obecnie trwają prace nad zwiększeniem więzi UE-Izrael zawartych w umowie stowarzyszeniowej i Unii dla Śródziemnomorza[200] Główny zwolennik: Włochy. Państwo postulujące zaciśnięcie związków dwustronnych: Polska[201]. Komisja Europejska nie przewiduje poszerzenia o Izrael[202]
Argumenty zwolenników: przyjęcie Maroka oznaczałoby wyjście poza świat chrześcijański i reunifikację obu brzegów Morza Śródziemnego, stosunkowo blisko Europy, więc nie powinno być problemu z wymianą handlową, członkostwo w ONZ, członkostwo w WTO, przyjęcie Maroka do UE byłoby czynnikiem stabilizującym w Afryce i w basenie Morza Śródziemnego, najwyższy stopień aplikacji acqius UE spośród krajów śródziemnomorskich[203]
Argumenty przeciwników: niestabilna sytuacja polityczna, nieuregulowana kwestia Sahary Zachodniej; niespełnianie kryteriów kopenhaskich dotyczących praw człowieka; położenie na kontynencie afrykańskim; słaba gospodarka[41][42], prawdopodobnie nie wytrzymałaby konkurencji wolnego, jednolitego rynku, Maroko uważa że Hiszpańskie Posiadłości w Afryce Północnej są terytorium marokańskim okupowanym przez Hiszpanię
Złożyło wniosek uważając, że jest demokratycznym krajem organicznie połączonym z Europą[204]. Odmówiono szans na członkostwo, m.in. z powodu nierozwiązanego konfliktu z Saharą Zachodnią. Obecnie trwają prace nad zaciśnięciem współpracy na zasadach szerszych niż ma to miejsce w przypadku umowy stowarzyszeniowej i Unii dla Śródziemnomorza[205]
Zobacz też: [8]
Argumenty zwolenników: należy do Makaronezji, tak jak Wyspy Kanaryjskie i Azory, członkostwo w ONZ, WTO, przyjęcie Republiki Zielonego Przylądka do UE byłoby czynnikiem stabilizującym w Afryce
Argumenty przeciwników: słaba gospodarka[41][42], prawdopodobnie nie wytrzymałaby konkurencji wolnego, jednolitego rynku, nieuczestniczenie w projekcie Europejskiej Polityki Sąsiedztwa, trudności w zbudowaniu jedności i spójności gospodarczej ze względu znaczne oddalenie od Europy (wprawdzie RZP powołuje się na to, iż leży na tym samym archipelagu co Wyspy Kanaryjskie i Madera, ale trzeba zauważyć, że już teraz występują problemy z aplikacją prawa wspólnotowego i terytoria te korzystają ze specjalnego wsparcia dla terytoriów odległych od Europy[206])
Prezydent Mário Soares w marcu 2005 roku ogłosił stanowisko, aby rozpocząć negocjacje w sprawie przyszłego potencjalnego członkostwa w UE[207].
Główny zwolennik: Portugalia.
| Kraj | Rozpoczęcie negocjacji o stowarzyszeniu | Podpisanie stowarzyszenia | Wejście w życie stowarzyszenia | Data złożenia wniosku o członkostwo | Oficjalny status kandydata do UE | Negocjacje o członkostwo | Liczba zamkniętych rozdziałów negocjacyjnych | Przewidywana data zakończenia negocjacji | Przewidywana data wejścia do UE | Strefa wolnego handlu[11] | Unia celna[12] | PKB per capita 2011 wg CIA[13]w USD | Procent średniej unijnej[14] |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Białoruś | brak | Brak oficjalnego wniosku. | | | 14900 | 43,8% | |||||||
 Kazachstan | brak | Brak oficjalnego wniosku. | | | 13000 | 38,2% | |||||||
 Rosja[208] | brak | Brak oficjalnego wniosku. | Wspólna Przestrzeń UE-Rosja[209]. | | 16700 | 49,2% | |||||||
| Kraj | Rozpoczęcie negocjacji o stowarzyszeniu | Podpisanie stowarzyszenia | Wejście w życie stowarzyszenia | Data złożenia wniosku o członkostwo | Oficjalny status kandydata do UE | Negocjacje o członkostwo | Liczba zamkniętych rozdziałów negocjacyjnych | Przewidywana data zakończenia negocjacji | Przewidywana data wejścia do UE | Strefa wolnego handlu[11] | Unia celna[12] | PKB per capita wg CIA[13] w USD | Procent średniej unijnej[14] |
Argumenty zwolenników: geograficzne położenie na terenie Europy, członkostwo w ONZ, członkostwo w OBWE, zapowiedź ocieplenia stosunków po wypuszczeniu więźniów politycznych[210] i poprawy dwustronnych relacji[211] – szczególnie w sferze gospodarczej[212].
Argumenty przeciwników: bardzo słaba gospodarka[41][42], prawdopodobnie nie wytrzymałaby konkurencji wolnego jednolitego rynku, niestabilność polityczna, brak demokracji i pluralizmu politycznego, brak wolnych mediów, ustrój zbliżony do autorytaryzmu, brak członkostwa w Radzie Europy, złe stosunki dwustronne UE-Białoruś, a nawet sankcje dyplomatyczne nałożone przez UE na dygnitarzy państwowych, Białoruś obecnie jest bardziej zainteresowana integracją w ramach Wspólnoty Niepodległych Państw w tym szczególnie w ramach Państwa Związkowego Rosji i Białorusi, brak członkostwa w WTO, 150 miejsce we wskaźniku wolności gospodarczej[213].
Państwo postulujące ocieplenie stosunków: Polska[214], Litwa[215], Niemcy[216]; polski pomysł pozytywnie przyjęty przez Białoruś[217] i Unię[218][219].
Argumenty zwolenników: część terytorium geograficznie leży na terenie Europy, członkostwo w ONZ, członkostwo w OBWE.
Argumenty przeciwników: słabe powiązania kulturowe z Europą, niska tożsamość europejska, słaba gospodarka[41][42], prawdopodobnie nie wytrzymałaby konkurencji wolnego jednolitego rynku, brak członkostwa w Radzie Europy, Kazachstan obecnie jest bardziej zainteresowany integracją w ramach Wspólnoty Niepodległych Państw, brak członkostwa w WTO.
| Unia Europejska |
 Ten artykuł jest częścią serii o : |
|
Argumenty zwolenników: część terytorium geograficznie leży na terenie Europy, członkostwo w ONZ (ewentualne członkostwo umocniłoby pozycję Unii w Radzie Bezpieczeństwa, członkostwo w Radzie Europy, członkostwo w OBWE, duże poparcie społeczne integracji europejskiej[220], jako jeden z nielicznych krajów świata posiada przywilej dwustronnych szczytów, w trakcie których omawiane są najważniejsze dwustronne kwestie, oraz zinstytucjonalizowanej formy współpracy: Stała Rada Partnerstwa Unia Europejska Rosja[221][222], Partnerstwo dla odernizacji[223], trzeci partner handlowy Unii.
Argumenty przeciwników: słabe powiązania kulturowe z Europą, niska tożsamość europejska, silne propagowanie eurazjatyzmu jako alternatywy dla jednoczącej się Europy i jako przeciwwaga dla państw europejskich skupionych w Unii, słaba gospodarka[41][42] - ukierunkowana na eksport surowców, prawdopodobnie nie wytrzymałaby konkurencji wolnego jednolitego rynku, silne zawirowania na giełdzie[224][225], 134 miejsce we wskaźniku wolności gospodarczej[226], oskarżana o próby łamania solidarności państw członkowskich (Gazociąg Północny, niechęć przyznania nowym państwom członkowskim - z 2004 i 2007 roku - przywilejów starej piętnastki), niestabilność demokracji, oskarżenia o łamanie praw człowieka i praw mniejszości narodowych (najjaskrawszy przykład rozwiązania tylko i wyłącznie siłowego - Czeczenia), konflikt wojskowy z Gruzją, ze względu na ogromny obszar spodziewane są utrudnienia w uczestnictwie we wspólnej polityce rolnej i wspólnej polityce rybołówstwa, brak członkostwa w WTO, zapowiedź wyjścia z Rady Europy[227], skupiona głównie na odbudowie swojej pozycji w dawnym ZSRR - czyli we Wspólnocie Niepodległych Państw. Komisja Europejska nie przewiduje poszerzenia o Rosję[202].
Zobacz też: Wymiar Północny [9]
| |||||||||||||||||||||||
