Historia i autorzy

Podziel się:

Pampeluna

Na mapach: 42°49′05″N 1°38′38″W / 42.81806, -1.64389

Ten artykuł dotyczy miasta w Hiszpanii. Zobacz też: Pampeluna (turniej szachowy).

Pampeluna/Iruña


Herb miejski	Flaga

Nazwa oficjalna

Pamplona/Iruña

Państwo

Hiszpania

Wspólnota autonomiczna

Pamplona

31001 – 31014

Położenie

42°49’ N
1°38’ W

Powierzchnia

23,55 km²

Wysokość

449 m

Rzeki

Arga

Liczba mieszkańców

193 328

Gęstość zaludnienia

8209,26 mieszk./km²

Alkad

Enrique Maya Miranda (Unión del Pueblo Navarro)

Ważne święta

Fiestas de San Fermín (6-14 lipca)

Położenie na mapie Hiszpanii

Strona internetowa miasta

Pampeluna (hiszp. Pamplona, bask. Iruña lub Iruñea) – miasto w północnej Hiszpanii (193 tys. mieszkańców), stolica prowincji Nawarra. Miasto jest położone na wysokości 449 mnpm, nad rzekami Arga, Sadar i Elorz, w odległości 87 km od San Sebastián, 434 km od Barcelony oraz 411 km od Madrytu (źródło http://www.pamplona.es/VerPagina.asp?IdPag=124&Idioma=1).

Pampeluna, tak jak cała Nawarra, jest jednym z najbardziej dynamicznie rozwijających się regionów Hiszpanii^{[potrzebne źródło]}.

[edytuj] Historia

Miasto (początkowo nazwane Pompaelo) zostało założone przez Pompejusza^[1] w 74 p.n.e., jako garnizon wojsk rzymskich.Od V do IX w. było w rękach Wizygotów, Franków i Maurów. W 778 roku zdobyte przez Karola Wielkiego i wtedy zostało otoczone murami obronnymi. W 781 r. odbite z rąk chrześcijan przez Abd ar-Rahmana. W 924 Pampeluna została zniszczona przez Abd ar-Rahmana III i straciła na znaczeniu. W 824 roku powstało baskijskie królestwo Pamplony, później zwane królestwem Nawarry. Pampeluna pozostawała jego stolicą aż do 1512 roku, kiedy Ferdynand V połączył Nawarrę z Kastylią. Od XI w. następuje rozwój Pampeluny, leżącej na pielgrzymkowym szlaku do Santiago de Compostela. W czasie wojen napoleońskich Pampeluna została w 1808 roku zdobyta przez Francuzów, a w 1813 przez Anglików.

[edytuj] Zabytki i atrakcje turystyczne

gotycka katedra zbudowana w latach 1397-1530. Klasycystyczna fasada z dwoma wieżami został dobudowana w 1783 roku. Wewnątrz alabastrowy nagrobek Karola III Szlachetnego i jego żony Eleonory, bogato rzeźbiony portal Puerta de la Preciosa prowadzący do krużganków zdobionych delikatnymi maswerkami;
Muzeum Diecezjalne zajmujące dawny refektarz, kapitularz i kuchnię klasztoru przylegającego do katedry. Muzeum posiada najbogatszy w Hiszpanii zbiór polichromowanych rzeźb drewnianych z okresu od XIII do XVI wieku. Jednym z najcenniejszych eksponatów jest natomiast wykonany we Francji relikwiarz Grobu Świętego;
barokowy Palacio del Gobierno de Navarra, wewnątrz portret Ferdynanda VII namalowany przez Francisco Goyę;
kościół San Saturnino (XIII wiek) z dwoma wieżami. Miał zostać zbudowany w miejscu gdzie św. Saturnin ochrzcił 40 000 mieszkańców miasta;
Muzeum Nawarry (hiszp. Museo de Navarra) mieszczące się w budynku dawnego szpitala z portalem w stylu plateresco. Zbiory muzeum dotyczą historii i sztuki regionu;
cytadela z 2 połowy XVI wieku.

[edytuj] Tradycje

Co roku w dniach 6-14 lipca organizowane są tu tzw. sanfermines, fiesty ku czci patrona miasta świętego Fermina, w czasie których odbywają się słynne encierros – gonitwy byków i ludzi po ulicach miasta. Święto to zostało opisane przez Ernesta Hemingwaya w powieści Słońce też wschodzi (1926).

Miasto jest jednym z najważniejszych punktów dla pielgrzymów na Drodze św. Jakuba, udających się do Santiago de Compostela.

[edytuj] Wyższe uczelnie

Pampeluna jest ważnym ośrodkiem akademickim dla północno-wschodniej Hiszpanii.

Uczelnie państwowe:

Uniwersytet Publiczny Nawarry (Universidad Publica de Navarra)

Uczelnie prywatne:

Uniwersytet Nawarry (Universidad de Navarra) oraz Klinika Uniwersytetu Nawarry

[edytuj] Demografia

Zmiany liczby ludności w Pampelunie:

Dane historyczne
Rok	Ludność	Zm., %
1991	180 372	–
1996	166 279	–7,8%
2001	183 964	10,6%
2004	191 865	4,3%
Powyższe dane nie mają podanego źródła!

[edytuj] Transport

W mieście znajduje się stacja kolejowa Pamplona (Estación de trenes Pamplona) oraz dworzec autobusowy (Estación de Autobuses Pamplona). W pobliżu granic miasta, w kierunku południowym, położone jest lotnisko Aeropuerto de Pamplona-Noáin, obsługujące trasy krajowe do Madrytu i Barcelony (Iberia i Air Nostrum) oraz loty czarterowe.

[edytuj] Miasta partnerskie^[2]

[edytuj] Zobacz też

Osasuna Pampeluna – klub piłkarski

Przypisy

↑ Tadeusz Miłkowski, Paweł Machcewicz: Historia Hiszpanii. Wyd. I. Wrocław: Ossolineum, 1998, s. 27. ISBN 83-04-04403-X.
↑ Pamplona City Council: Twin towns [1]