Pieniężno

Pieniężno
Herb Pieniężna Flaga Pieniężna
Państwo	Polska
Województwo	warmińsko-mazurskie
Powiat	braniewski
Gmina	Pieniężno gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie	1312
Burmistrz	Kazimierz Kiejdo
Powierzchnia	3,81[1] km²
Ludność (2010) • liczba • gęstość	3540[1] 747 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 55
Kod pocztowy	14-520
Tablice rejestracyjne	NBR
Położenie na mapie Polski Pieniężno
54°13′N 20°07′E / 54.217, 20.117Na mapach: 54°13′N 20°07′E / 54.217, 20.117
TERC (TERYT)	6283502054
Urząd miejski ul. Generalska 8 14-520 Pieniężno
Strona internetowa

Zamek - zachowane skrzydło zachodnie

Kościół PW. św. Piotra i Pawła z XIV w.

Pieniężno (dawniej Melzak, Mąkowory, niem. Mehlsack) – miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie braniewskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Pieniężno. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. elbląskiego.

Według danych z 31 grudnia 2004 miasto miało 2975 mieszkańców.

Pieniężno położone jest w pasie Wzniesień Górowskich nad rzeką Wałszą.

[edytuj] Zabytki

• Kościół św. Piotra i Pawła z XIV wieku;
• Zamek Kapituły Warmińskiej z XIV wieku;
• Ratusz z XIV-XV wieku;
• Muzeum Misyjno-Etnograficzne Księży Werbistów;
• Most kolejowy o wysokości 30-metrów i długości 160 m z 1885 roku, odbudowany w 1950 roku;
• Wieża ciśnień z 1905 roku;
• pomnik generała Iwana Czerniachowskiego
• Klasztor Księży Werbistów

[edytuj] Nazwa miasta

Najstarsza znana nazwa związana z miejscowością jest pochodzenia staropruskiego i brzmiała Melcekuke (od "malte", "malko" – drzewo, zarośla, las i "kuke", "kauks" – diabeł, czart, czyli "czarci las"). Niemieccy koloniści osadzeni tu po lokacji miasta przez Krzyżaków przyswoili ją fonetycznie jako Mehlsack ("worek mąki"). Osadnictwo mazurskie w Prusach Książęcych w następnych wiekach sprawiło, że pojawiła się także równoległa forma polska Melzak. Po przyłączeniu do Polski zmieniono nazwę na Mąkowory. W 1947 na mocy rozporządzenia ministrów administracji publicznej i ziem odzyskanych z 12.11.1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości nazwę ponownie zmieniono i odtąd miasteczko nosi nazwę Pieniężno, na cześć Seweryna Pieniężnego juniora – wydawcy przedwojennej polskiej "Gazety Olsztyńskiej".

[edytuj] Historia

Prusowie założyli w tym miejscu gród obronny, który nazywał się Melcekuke. Ostatnim księciem staropruskim był prawdopodobnie Wewa. W połowie XIII w. stoczył krwawy bój z Krzyżakami ponosząc klęskę. W efekcie, zgodnie z umową między Krzyżakami a papieżem Innocentym IV, Warmię otrzymał biskup, a Terra Wewa przekazana została kapitule. Pierwsze zapiski w kronikach zakonu krzyżackiego podają datę 1282 r., kiedy to biskup warmiński przekazał posiadłości Wewy kapitule z poleceniem założenia parafii i wzniesienia kościoła. Krzyżacy nazywali miasto Mehlsack.

Nie jest dokładnie znana data nadania praw miejskich, niektóre źródła podają 1295 r., jednak w dokumentach po raz pierwszy nazwy civitas (łac. – miasto) użyto w 1312 r., gdy kapituła warmińska wystawiła przywilej lokacyjny na prawie chełmińskim. Prawa ze względu na około 90% zniszczenie miasta podczas II wojny światowej zostały w 1945 r. utracone. Ponownie Pieniężno odzyskało prawa miejskie dopiero w 1973 r.

Pod Pieniężnem zginął radziecki generał Iwan Czerniachowski, na cześć którego nadano nazwę Czerniachowsk miastu Wystruć w północnej części obwodu kaliningradzkiego (byłe Prusy Wschodnie) a w Pieniężnie stanął pomnik upamiętniający radzieckiego generała. Wiosną 2001 roku na cokole pomnika pojawiły się napisy KAT AK i MORDERCA^[2].

[edytuj] Współpraca międzynarodowa

Miasta i gminy partnerskie:

• Lichtenau  Niemcy ^{[potrzebne źródło]}
• Gusiew  Rosja ^{[potrzebne źródło]}

[edytuj] Zobacz też

• Piotr Kolberg, burmistrz Pieniężna.
• Cerkiew św. Michała w Pieniężnie
• Cmentarz żydowski w Pieniężnie
• Pieniężno (stacja kolejowa)

Przypisy

• Melzak w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VI (Malczyce – Netreba) z 1885 r.

e Miasta województwa warmińsko-mazurskiego Miasta powiatowe Bartoszyce • Braniewo • Działdowo • Elbląg • Ełk • Giżycko • Gołdap • Iława • Kętrzyn • Lidzbark Warmiński • Mrągowo • Nidzica • Nowe Miasto Lubawskie • Olecko • Olsztyn • Ostróda • Pisz • Szczytno • Węgorzewo Miasta gminne Barczewo • Biała Piska • Biskupiec • Bisztynek • Dobre Miasto • Frombork • Górowo Iławeckie • Jeziorany • Kisielice • Korsze • Lidzbark • Lubawa • Mikołajki • Miłakowo • Miłomłyn • Młynary • Morąg • Olsztynek • Orneta • Orzysz • Pasłęk • Pasym • Pieniężno • Reszel • Ruciane-Nida • Ryn • Sępopol • Susz • Tolkmicko • Zalewo

e Gmina Pieniężno Siedziba gminy: Pieniężno Sołectwa Białczyn • Bornity • Cieszęta • Glebiska • Jesionowo • Jeziorko • Kajnity • Kierpajny Wielkie • Kowale • Lechowo • Łajsy • Łoźnik • Niedbałki • Pakosze • Piotrowiec • Pluty • Posady • Radziejewo • Różaniec • Sawity • Wojnity • Wopy • Wyrębiska • Żugienie Miejscowości niesołeckie Borowiec • Brzostki • Gajle • Gaudyny • Glądy • Kierpajny Małe • Kiersiny • Kolonia • Lubianka • Pajtuny • Pawły • Pełty • Pieniężno Drugie • Pieniężno Pierwsze

e Powiat braniewski Miasta Braniewo • Frombork • Pieniężno Gminy miejskie Braniewo Gminy miejsko-wiejskie Frombork • Pieniężno Gminy wiejskie Braniewo • Lelkowo • Płoskinia • Wilczęta