| Święty Piotr Petrus | |
| Szymon Piotr | |
| apostoł, papież, męczennik | |
 | |
| Data i miejsce urodzenia | ? Betsaida |
| Data i miejsce śmierci | 64 Wzgórze Watykańskie |
| papież | |
| Okres sprawowania | 33? – 64 |
| Wyznanie | chrześcijaństwo |
| Kościół | chrześcijański |
| Pontyfikat | 33? |
| Wspomnienie | 29 czerwca (kat.) 29 - 30 czerwca oraz 16 stycznia(praw. według kal. jul.) 12 - 13 lipca (Sobór dwunastu apostołów) oraz 29 stycznia (Adoracja okowów ap. Piotra) (praw. według kal. greg.) |
| Atrybuty | dwa klucze (srebrny i złoty), odwrócony krzyż, ryba, sieci i in. |
 Galeria ilustracji w Wikimedia Commons | |
Piotr Apostoł, Szymon Piotr, (łac. Petrus, gr. Πέτρος Petros (petra = skała), aram. כיפא Kefa (kefa = skała), cs. Sławny i wsiechwalnyj pierwowierchowny apostoł Pietr – apostoł, uważany przez Kościół katolicki za pierwszego papieża (pontyfikat: 33? – ok. 13 października 64), męczennik chrześcijański, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego. Święty ten wymieniany jest w Modlitwie Eucharystycznej Kanonu rzymskiego.
Spis treści |
Według ewangelii, Szymon był synem Jana (Jona), a bratem Andrzeja. Pochodził z Betsaidy nad jeziorem Genezaret. Do ok. 30 roku był rybakiem w Kafarnaum w Galilei, a następnie uczniem i apostołem Jezusa.
Św. Piotrowi przypisywane jest autorstwo dwóch listów (1. i 2.), włączonych do kanonu Nowego Testamentu[1].
Losy Piotra opisują Ewangelie oraz Dzieje Apostolskie.
Według nich na wezwanie Jezusa Piotr wraz ze swym bratem Andrzejem, oraz synami Zebedeusza Janem i Jakubem porzucił zawód rybaka i został uczniem Jezusa i towarzyszem Jego działalności publicznej (zob. Mt. 4, 18-22; Mk 1, 16-20; Łk. 5, 1-11).
Piotr był jednym z najbardziej zaufanych uczniów Chrystusa. Wraz z Janem i Jakubem towarzyszył Chrystusowi na górze Tabor podczas Przemienienia (Mt. 17, 1-8; Mk 9, 1-7; Łk. 9, 28-36). Był świadkiem uzdrowienia córki Jaira (Mt. 9, 23-26; Mk 5, 35-43; Łk. 8, 49-56), oraz krwawej modlitwy w Getsemani (Mt. 26, 37-44; Mk 14, 33-40; Łk. 22, 41-46). W katalogach apostołów wymieniany jest zawsze na pierwszym miejscu (Mt. 10, 2; Mk 3, 16; Łk. 6, 14; Dz. Ap. 1, 13)
Był pierwszym apostołem, który uznał Jezusa za Mesjasza.
Złożone Piotrowi przez Chrystusa obietnice:
 |
legły u podstaw prymatu Piotra jako seniora Ludu Wybranego Nowego Przymierza, prawodawcy, a także nauczyciela (Dz 15,7) i pasterza Kościoła: (J 12, 15-17).
Jezus przepowiedział Piotrowi, że po swoim pojmaniu ten wyprze się Go trzykrotnie, co według Ewangelii potwierdziło się. Podczas pojmania Jezusa usiłował go bronić atakując mieczem jednego z napastników i obcinając mu ucho. Według 21. rozdziału Ewangelii według św. Jana, Jezus ponownie powierzył Piotrowi opiekę nad swoim Kościołem: "Paś baranki Moje".
Po Zesłaniu Ducha Świętego (najprawdopodobniej w roku 33[2]) Piotr przewodził Kościołowi, a z nim jedenastu Apostołom. Dzieje Apostolskie relacjonują jego działalność w Jerozolimie (Dz 2, 14-41 oraz rozdziały 3–5), Samarii (Dz 8, 14–24), Liddzie i Jaffie (Dz 9, 32–43) oraz w Cezarei Palestyńskiej, gdzie nawrócił pierwszego poganina, rzymskiego setnika Korneliusza (Dz 10, 1–48).
W 44 roku za swą działalność został aresztowany na rozkaz Heroda Agryppy, który wcześniej kazał stracić Jakuba Większego Apostoła. Według Dziejów Apostolskich z więzienia wypuścił go anioł (Dz 12, 1–17). Po ucieczce z więzienia Piotr wyjechał z Jerozolimy, jednak Dzieje Apostolskie nie podają dokąd się udał.
Losy Piotra po ucieczce z więzienia są trudne do odtworzenia w szczegółach. W Dziejach Apostolskich wspomniany jest jeszcze tylko jego udział w Soborze Jerozolimskim ok. 49 roku, gdzie sprzeciwił się narzucaniu poganom obyczajów żydowskich (Dz 15, 7–11). Wskazuje to, że po śmierci Heroda Agryppy prawdopodobnie powrócił do Jerozolimy. W Nowym Testamencie w sposób wyraźny odnotowano jeszcze tylko jego pobyt w Antiochii około roku 50, gdzie doszło do konfliktu między nim a Pawłem z Tarsu (Ga 2, 11–14). Według tradycji w Antiochii Piotr miał wyświęcić Ewodiusza na pierwszego biskupa tego miasta[3].
Pobyt Piotra w Koryncie, na który pośrednio wskazuje 1 Kor 1, 13, w sposób wyraźny potwierdza świadectwo żyjącego około roku 170 biskupa korynckiego Dionizego[4]
Według tradycji, bazującej na 1 P 1, 1, Piotr nauczał także wśród Żydów w północnych prowincjach Azji Mniejszej[5].
Wszystkie tradycyjne przekazy są zgodne, że Piotr ostatecznie przybył do Rzymu i tam poniósł śmierć męczeńską.
Pobyt Piotra w Rzymie, negowany przez niektórych badaczy, potwierdzać mogą słowa Piotra z 1 Listu : "Pozdrawia was ta, która jest w Babilonie", 1 P 5,13 za BT[6]). Babilon w Apokalipsie jest symbolicznym określeniem Rzymu[7], choć, jako symbol niewoli i rozproszenia, może oznaczać także każde inne miejsce, w którym żyli chrześcijanie[8]. Inne wczesne świadectwa pobytu Św. Piotra w Rzymie to dzieła Ireneusza, Tertuliana, Euzebiusza, Hegezypa, Cypriana, Dionizego, Gajusza, Klemensa Aleksandryjskiego, Orygenesa, Familiana, Ignacego z Antiochii, Klemensa Rzymskiego, a także niektóre apokryfy (np. gnostycka "Apokalipsa Piotra").
Istnieje także legenda mówiąca, że gdy w Rzymie rozpoczęły się prześladowania chrześcijan (za czasów Nerona), Piotr postanowił uciec z miasta. Wówczas ukazał mu się Jezus. Piotr spytał go, dokąd idzie (łac. Quo vadis, Domine?)[9]. Jezus miał mu odpowiedzieć "idę do miasta, aby mnie powtórnie ukrzyżowano". Wówczas Piotr zawrócił, a w miejscu tego wydarzenia postawiono kościół. To wydarzenie zawarł Henryk Sienkiewicz w powieści Quo vadis.
Tradycja głosi, że Piotr zginął w Rzymie na Wzgórzu Watykańskim. Zginął męczeńsko na krzyżu (na własną prośbę) głową w dół, ponieważ mówił, iż nie jest godzien umrzeć jak Chrystus. Senator Marcellus, wierny uczeń Piotra, zdjął go z krzyża i pochował we własnym grobowcu. Później na tym miejscu postawiono kościół. Dziś w tym miejscu stoi Bazylika św. Piotra.
Tradycyjnie męczeństwo Piotra Apostoła datowane jest na dzień 29 czerwca 67 roku[10]. Biorąc jednak pod uwagę, że prześladowania chrześcijan po pożarze Rzymu trwały prawdopodobnie nie dłużej niż kilka miesięcy, większość współczesnych badaczy przyjmuje, że Piotr zginął jesienią 64 roku[11]. Według hipotezy Margherity Guarducci jego egzekucja odbyła się w dniu 13 października 64 roku[12].
Piotr miał żonę, wraz z nim też mieszkała jego teściowa. Andrzej Apostoł był jego bratem. W 1P 5,13 wspomina o "synu", Marku, chodzi jednak prawdopodobnie o Jana Marka, późniejszego ewangelistę[13].
Piotrowi przypisywane są dwa listy wschodzące w skład Nowego Testamentu: 1 List Piotra oraz 2 List Piotra. Autentyczność 1 Listu Piotra we wczesnym Kościele nigdy nie była kwestionowana, natomiast co do 2 Listu Piotra aż do IV wieku wielu autorów (m. in. Euzebiusz z Cezarei) wyrażało wątpliwości, czy faktycznie pochodzi on od Piotra Apostoła. We współczesnej biblistyce zdania na temat autentyczności obu listów są podzielone. Natomiast niewątpliwymi apokryfami są tzw. Ewangelia Piotra oraz Apokalipsa Piotra.
Według relacji biblijnej Piotr zmieniał podczas swojego życia zdanie dotyczące literalnego pojmowania części przepisów Prawa Mojżeszowego. Początkowo, Piotr unikał pogan i uważał, że nie mają oni udziału w Ewangelii. Pogląd ten uległ częściowej zmianie dopiero po wizji jaką otrzymał od Boga i po wizycie w domu Korneliusza, kilka lat po śmierci i zmartwychwstaniu Jezusa (Dzieje Apostolskie 10). Kilkanaście lat później apostoł Piotr wraz z innymi członkami kościoła jerozolimskiego przebywał wśród chrześcijan nawróconych spomiędzy pogan w Antiochii, bez okazywania jakiejkolwiek dyskryminacji. Dowiedziawszy się jednak o przybyciu wysłanników Jakuba (głowy Kościoła w Jerozolimie), zaczął się zachowywać tak, jakoby zachowywał ceremonialną czystość i nie jadał z poganami, a w jego ślad poszli inni, nawet Barnaba. Zobaczywszy to Paweł z Tarsu sprzeciwił się mu wprost nazywając jego zachowanie nagannym i obłudnym wygłaszając, że człowiek nie jest usprawiedliwiany z uczynków Prawa, a tylko przez wiarę w Jezusa (List do Galatów Ga 2,11-16[14]).
Według Ewangelii Mateusza, Piotr po ujrzeniu chodzącego po wodzie Jezusa zaczął iść do niego także poruszając się po tafli wody (Mt 14:22-32). (Marek i Jan także wspominają o Jezusie, ale nie wspominają czyniącego to samo Piotra).
Według Ewangelii św. Jana, Piotr z początku odmówił obmywania swoich stóp Jezusowi podczas Ostatniej Wieczerzy. Jezus wtedy rzekł: Jeśli ja Cię nie wymyję, to żadna z części Twego ciała nie będzie ze mną. Na to Piotr odpowiedział: Panie nie myj tylko mych stóp, ale także dłonie i głowę.
Zobacz też kategorie: Parafie pod wezwaniem św. Piotra, Świątynie pod wezwaniem św. Piotra, Świątynie pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła.Zgodnie z tradycją utrzymuje się, że ciało Apostoła spoczywa ok. 6 metrów pod ołtarzem w Bazylice św. Piotra w Watykanie we Włoszech.
W ikonografii św. Piotr Apostoł przedstawiany jest jako łysiejący, siwy, brodaty starzec, w dłoni trzyma dwa klucze (srebrny i złoty) symbolizujące klucze Królestwa Bożego.
Innymi atrybutami Apostoła są: anioł, kajdany, kogut, odwrócony krzyż, księga, łódź, zwój, pastorał, ryba, sieci, skała - stanowiące aluzje do wydarzeń w jego życiu, tiara w rękach.
Do Postaci Piotra odwołują się również liczne dzieła kultury. Do najbardziej znanych w literaturze polskiej należy powieść Quo vadis Henryka Sienkiewicza.
Główne święto św. Piotra (razem ze św. Apostołem Pawłem) - uroczystość liturgiczna w Kościele katolickim, obchodzona jest 29 czerwca. Natomiast 22 lutego Kościół wspomina katedrę tj. tron-krzesło na którym miał zasiadać Piotr papież.
Cerkiew prawosławna celebruje dni św. Piotra 29 czerwca/12 lipca[15] i 30 czerwca/13 lipca oraz 16/29 stycznia tj.: 12 i 13 lipca (wspominając Sobór dwunastu apostołów) oraz 29 stycznia według kalendarza gregoriańskiego, jako Adorację okowów ap. Piotra.
Święty Piotr jest patronem m.in.:
Święty Piotr jest również wzywany, jako orędownik podczas epilepsji, gorączki, febry, ukąszenia przez węże.
| Poprzednik — |  | Papież 33? – 64 | | Następca Linus |
| ||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||
