Klasztor oo. Bernardynów przy pl. Kościuszki
Kościół Ewangelicko-augsburski widziany z rynku
Piotrków Trybunalski – miasto na prawach powiatu w centralnej Polsce, położone na zachodzie Równiny Piotrkowskiej. Drugie pod względem wielkości miasto w województwie łódzkim i 48. w Polsce.
Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 77 383 mieszkańców[2].
Nazwa Piotrkowa w innych językach brzmi: język rosyjski – dziś Пётркув-Трибунальски, za czasów Królestwa Polskiego – Петроковъ; jidysz – פּעטריקעװ, Petrikew; język niemiecki – Petrikau.[potrzebne źródło] Liczba ludności w grudniu 2010 - 77 383 osób.
Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 67,24 km²[3].
Według danych z 2002[4] powierzchnia miasta to 67,26 km², co stanowi 0.37% powierzchni całego województwa łódzkiego. Struktura powierzchni miasta:
- użytki rolne 52%
- użytki leśne 21%
- VIII w. – pierwsze osady ludności słowiańskiej
- 1217 – pierwsza pisemna wzmianka o Piotrkowie (dokument Leszka Białego dla opactwa cystersów w Sulejowie)
- 1262 – włączenie Piotrkowa do Księstwa Sieradzkiego
- 1290 - 1300 - Piotrków otrzymuje prawa miejskie (wskazanie dokładnej daty jest niemożliwe, ponieważ dokumenty spłonęły)
- 1313 – Władysław Łokietek określa Piotrków jako miasto
- 1346 - 1347 – spisano statuty piotrkowskie
- 1404 – odnowienie praw miejskich przez Władysława Jagiełłę
- 1442 - 1628 – miejsce odbywania synodów prowincji gnieźnieńskiej
- 1467 – ratyfikacja pokoju toruńskiego
- 1469 1 grudnia – na sejmie wielki mistrz Henryk VI Reuss von Plauen złożył hołd lenny Kazimierzowi IV Jagiellończykowi
- 1470 20 listopada – na sejmie wielki mistrz Henryk VII Reffle von Richtenberg złożył hołd lenny Kazimierzowi IV Jagiellończykowi
- Elekcja Jana Olbrachta w Piotrkowie
- 1493 – pierwszy sejm w Piotrkowie – data przyjmowana jako początek parlamentaryzmu polskiego
- XV/XVI w. – miejsce zjazdów generalnych i prowincjonalnych oraz sejmów walnych
- 1578 – utworzenie Trybunału Koronnego dla Wielkopolski
- 1655 i 1657 – zajęcie miasta przez wojska szwedzkie (potop szwedzki)
- 1702 – ponowne zajęcie miasta przez wojska szwedzkie (III wojna północna)
- 1793 – II rozbiór Polski, włączenie Piotrkowa do zaboru pruskiego tzw. Prusy Południowe)
- 1807 – włączenie Piotrkowa do Księstwa Warszawskiego (departament kaliski)
- 1815 – włączenie Piotrkowa do Królestwa Polskiego (województwo kaliskie)
- 1846 2 września – odjazd pierwszego pociągu Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej z dworca piotrkowskiego
- 1867 13 stycznia – utworzenie guberni piotrkowskiej, obejmującej m.in. Łódź, Częstochowę i Zagłębie Dąbrowskie
- 1873 5 stycznia – rozpoczęcie wydawania "Tygodnia"
- 1905 1 lutego – początek strajku szkolnego
- 1914 – w pierwszych miesiącach I wojny światowej Piotrków kilkakrotnie opanowywały wojska niemieckie i ponownie rosyjskie, ostatecznie zajęty w grudniu przez wojska austriackie
- 1915 – umiejscowienie w Piotrkowie siedziby Departamentu Wojskowego Naczelnego Komitetu Narodowego, największy w historii rozwój piotrkowskiego ośrodka wydawniczo-prasowego
- 1918 2-5 listopada – rozbrojenie okupantów austriackich
- 1919 2 sierpnia – włączenie Piotrkowa do województwa łódzkiego
- 1939
- 1942 14-29 października – likwidacja getta piotrkowskiego (ok. 20 tys. Żydów wywieziono do obozu zagłady w Treblince, 3500 pozostało w tzw. "małym getcie", zlikwidowanym w 1944)
- 1945 18 stycznia – wkroczenie do Piotrkowa Armii Czerwonej i Wojska Polskiego
- Piotrków siedzibą istniejącej do 1953 roku wiejskiej gminy Uszczyn
- 1973 - 1977 – Piotrków siedzibą gminy wiejskiej Piotrków Trybunalski
- 1975 1 czerwca – utworzenie województwa piotrkowskiego
- 1981
- 1985 – pierwsze w Polsce mistrzostwa breakdance
- 1997 – przekształcenie Wydziału Zamiejscowego WSP w Filię WSP (od 2000 filia Akademii Świętokrzyskiej, od 2008 filia Uniwersytetu Humanistyczno–Przyrodniczego Jana Kochanowskiego w Kielcach)
- 1999 1 stycznia – likwidacja województwa piotrkowskiego, ponowne wejście Piotrkowa w skład województwa łódzkiego
- 2004 – utworzenie Zamiejscowego Ośrodka Dydaktycznego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi
- 2005 6 marca – referendum w sprawie odwołania prezydenta i Rady Miasta (nieważne: frekwencja 24,2%)
- 2006 1 września – przekształcenie radia Piotrków w radio Strefa FM
- 2009 5 listopada – kończy działalność kino Havana. Helios operator kina przenosi się do galerii Focus Mall
Panorama rynku na starym mieście
[edytuj] Historia Żydów w Piotrkowie
Ulica Grodzka na starym mieście
Budynek sądu w Piotrkowie
Aleja 3 Maja w Piotrkowie
Budynek dawnej Piotrkowskiej Manufaktury przy ulicy Sulejowskiej
Miasto posiadało zakaz osiedlania się Żydów – przywilej de non tolerandis Judaeis. Dopiero w XVI wieku ludność żydowska zamieszkała w okolicach Piotrkowa zaczęła przybywać na targi i jarmarki. W 1657 wojska Stefana Czarnieckiego dokonały krwawego pogromu Żydów w Piotrkowie. W 1679 król Jan III Sobieski zezwolił na założenie kahału, synagogi, kirkutu, mykwy, rzeźni i sklepów. W 1765 roku mieszkało tu 1107 Żydów. Piotrków Trybunalski był jednym z najważniejszych w Polsce żydowskich ośrodków wydawniczo-drukarskich . W 1939 mieszkało tu ok. 11 tys. osób pochodzenia żydowskiego. W październiku 1939 roku Niemcy utworzyli tu pierwsze getto na ziemiach polskich. Uwięzili w nim ok. 25 tys. osób z Piotrkowa i okolic. W dniach 15-21 października 1942 ok. 22 tys. osób wywieźli do obozu zagłady w Treblince[5].
Stare Miasto z zachowanym średniowiecznym układem urbanistycznym.
- Stare miasto – staromiejski układ urbanistyczny sięga początkami średniowiecznej lokacji, zabudowa jest znacznie późniejsza. W obrębie rynku można obejrzeć ok. 142 kamienic o ciekawej architekturze. Po pożarze w 1835 r. przebudowano domy w stylu klasycystycznym. Wewnątrz niektórych zachowały się sklepienia kolebkowe, ślady podcieni, sklepione piwnice, sienie i belkowane stropy.
- Mury miejskie – zachowane fragmenty wybudowane w XIV i XV w. za panowania Kazimierza Wielkiego. Wysokość murów 4,5 m, szerokość 2 m.
- Zamek królewski – zbudowany w latach 1512-1519 przez mistrza Benedykta z Sandomierza na polecenie Zygmunta I Starego.
- Wielka Synagoga (1791-1793), obecnie Miejska Biblioteka Publiczna. Zbudowana na miejscu poprzednie drewnianej z 1689 r. zniszczonej podczas pożaru w 1740.
- Mała Synagoga
- Cerkiew prawosławna pw. Wszystkich Świętych (XIX w.)
- Pałac Jaxa Bykowskich (XV w.) – w 1604 przebudowany na pałac renesansowy.
- Kościół farny pw. św. Jakuba (XIII w.)
- Kościół Nawiedzenia Najświętszej Panny Marii (XIV w.) – zniszczony podczas najazdu szwedzkiego, w XVIII w. odrestaurowany. Wewnątrz zabytkowe obrazy z XVII i XVIII w.
- Kościół pw. św. Jacka i św. Doroty, podominikański (XIV-XVII w.)
- Kościół i klasztor o.o. bernardynów (XVII w.) z cudownym obrazem Matki Boskiej Piotrkowskiej.
- Kościół oo. pijarów (XVII-XVIII w.) – obecnie ewangelicki. Budynki kolegium pijarów zaadaptowane na budynek więzienny użytkowany do 2004 r.
- Kościół pw. NP Marii Śnieżnej (XVII w.) – dawniej dominikanek, oparty o mur miejski.
- Kościół św. Franciszka Ksawerego oo. jezuitów (XVIII w.), z cudownym obrazem Matki Bożej Trybunalskiej.
- Kolegium jezuickie (XVIII w.) – obecnie mieści się tu I LO im. Bolesława Chrobrego.
- Sąd Okręgowy (1905-1909), dawny gubernialny Sąd Okręgowy.
[edytuj] Inne miejsca
Architektura dawna:
- Aleje 3 Maja – budynki w stylu secesyjnym
- Dworzec kolejowy PKP – obecnie przywracany do stanu dawnej świetności
- Hala targowa – obecnie budynek handlowy (Biedronka)
- Budynek Państwowej Szkoły Muzycznej
- Piotrkowska Manufaktura – budynek dawnej przędzalni przy ulicy Sulejowskiej
- Wieża wodna (1925-1927) – ok. 50 m wysokości. Zabytek sztuki inżynierskiej.
Architektura współczesna:
- Bank Pekao S.A. przy al. Armii Krajowej
- Kryta Pływalnia OSiR przy ul. Belzackiej
- Kościół pw. Miłosierdzia Bożego przy ul. Łódzkiej
- Kościół pw. NMP Królowej Pokoju przy ul. Belzackiej
- Hala sportowa "Relax"
- Centrum handlowe Focus Mall przy ul. Słowackiego
Inne miejsca:
[edytuj] Informacja turystyczna
- Centrum Informacji Turystycznej w Piotrkowie Trybunalskim[6]
- PTTK Oddział im. Michała Rawity Witanowskiego Piotrków Trybunalski,Plac Czarnieckiego 10
- Muzeum w Piotrkowie Trybunalskim, plac Zamkowy 4
[edytuj] Szlaki turystyczne
| Miesiąc | I | II | III | IV | V | VI | VII | VIII | IX | X | XI | XII |
|---|
| Najwyższa temperatura dzienna (°C) | +11,2 | +5,1 | +12,7 | +21,1 | +25,3 | +28,9 | +32,1 | +30,8 | +23,9 | +23,0 | +10,6 | +7,9 |
|---|
| Najniższa temperatura dzienna (°C) | -31,2 | -13,2 | -6,4 | -3,9 | +1,8 | +1,8 | +8,0 | +5,6 | +2,1 | -3,2 | -2,9 | -10,0 |
|---|
| Źródło: Typowe lata meteorologiczne i statystyczne dane klimatyczne dla obszaru Polski do obliczeń energetycznych budynków |
[edytuj] Demografia
Dane z 2006:
| Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni |
|---|
| jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
| populacja | 79 961 | 100 | 42 553 | 53 | 37 428 | 47 |
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²) | 1188,7 | 630 | 558,7 |
[edytuj] Wskaźniki ekonomiczne
Średni dochód na jednego mieszkańca dla Piotrkowa Trybunalskiego wynosi 2435,34 zł[4]. Według danych z grudnia 2010[7] w mieście było 4 tys. osób bez pracy a stopa bezrobocia wynosiła 5,17%.
[edytuj] Gospodarka
Od XIX w. ośrodek przemysłu, m.in. szklarskiego (huty "Kara", "Hortensja", "Feniks"), włókienniczego (Zakłady Przemysłu Dziewiarskiego "Sigmatex" – dawna Piotrkowska Manufaktura), maszynowego (Fabryka Maszyn Górniczych "Pioma", Warszawskie Zakłady Mechaniczne – Polskie Zakłady Lotnicze WZM-PZL). Jedno z dwóch głównych miast PBOP
Znajduje się tutaj także galeria rozrywkowo-handlowa Focus Mall, otwarta 13 listopada 2009 oraz Galeria "Stary Areszt", znajdująca się w budynkach dawnego aresztu - usytuowana w okolicach starego miasta.
[edytuj] Sklepy należące do sieci handlowych
[edytuj] Centra handlowe
Centrum handlowe Focus Mall
Obecnie, ze względu na dogodne położenie, wokół miasta powstaje kilka rozbudowanych centrów logistycznych. Swoje samodzielne centra logistyczne ulokowały tutaj takie firmy jak:
- IKEA - zlokalizowane przy przebudowanej drodze S-8.
- Kaufland - magazyny tradycyjne, oraz zautomatyzowany magazyn wysokiego składowania.
Kompleksy magazynowe:
- ProLogis Park Piotrków oraz ProLogis Park Piotrków II - w kompleksach tych swoje magazyny ulokowały takie firmy jak:
Nocna panorama północnej części miasta
- Poland Central – Pod koniec sierpnia 2007 uruchomiono pierwszą halę magazynową w kompleksie Poland Central. Docelowa powierzchnia tego kompleksu to 50 ha powierzchni magazynowej.
- Logistic City – Piotrków Distribution Center – Docelowa powierzchnia magazynowa centrum to 38 ha. W chwili obecnej powierzchnia magazynowa Logistic City wynosi ok. 90 tys. m² i trwa budowa kolejnego budynku magazynowego.
Piotrków to także przemysł meblowy (Piotrkowska Fabryka Mebli), papierniczy, szklarski oraz włókienniczy. Swoją siedzibę ma tutaj Emerson, potentat w produkcji papieru komputerowego. W południowej części miasta działa nowoczesny regionalny browar "Kiper" produkujący doceniane Piwa różnego rodzaju. Działa tutaj także duża ilość lokalnych i regionalnych firm budowlanych czy deweloperskich takich jak "PPHU Zbigniew Wilk" czy "Rudecki".
[edytuj] Przemysł maszynowy
[edytuj] Przemysł włókienniczy
- Sigmatex Sp. z o.o. produkująca dzianiny.
Budynek dawnej synagogi obecnie siedziba Miejskiej Biblioteki Publicznej
Zamek królewski, obecnie siedziba muzeum
W Piotrkowie jest wiele miejsc w których człowiek może zetknąć się z wszelako pojętą kulturą. Życie miasta w ostatnich latach wzbogaciło się o szereg imprez kulturalnych, które dołączyły do już od dawna istniejących.
[edytuj] Biblioteki
[edytuj] Muzea i galerie
- Muzeum w Piotrkowie Trybunalskim
- Ośrodek Działań Artystycznych
- Kino "Pegaz", działające w ramach Miejskiego Ośrodka Kultury
- Multipleks Helios (5 sal - Focus Mall)
[edytuj] Inne ośrodki kulturalne
- Miejski Ośrodek Kultury - "Europejska scena Teatru im. Jaracza"
- Osiedlowy Klub Kultury "Jaskółczyn" - prowadzący między innymi dziecięce i młodzieżowe zespoły tańca
[edytuj] Wydarzenia cykliczne
- Dni miasta (pierwszy pełny weekend czerwca)
- Międzynarodowy Festiwal Sztuki Akcji – Interakcje – zapoczątkowany w 1999 roku
- Festiwal Kabaretowy – Trybunały Kabaretowe
- Dni muzyki kameralnej – organizowane w zabytkowej siedzibie Muzeum w Piotrkowie Trybunalskim
- Ogólnopolski konkurs literacki o "Rubinową Hortensję"
- Ogólnopolski konkurs pianistyczny im. I. J. Paderewskiego – odbywający się od 1991 roku, w Państwowej Szkole Muzycznej I i II stopnia w Piotrkowie Trybunalskim
- Międzynarodowe Spotkania Rzeźbiarzy – Skrzyżowania
- Ogólnopolski Festiwal Kultury i Sztuki Chrześcijańskiej NADZIEJA
- Ogólnopolski Festiwal kapel Podwórkowych
- Masa Krytyczna - każdy ostatni piątek miesiąca o godz. 18.00 spod budynku Uniwersytetu Jana Kochanowskiego
Budynek gimnazjum numer 5
Poza tym w Piotrkowie Trybunalskim funkcjonuje obecnie:
- 14 przedszkoli samorządowych,
- 13 szkół podstawowych (w tym Szkoła Podstawowa nr 3 w ramach Zespołu Szkolno-Gimnazjalnego nr 1),
- 5 szkół gimnazjalnych (w tym Gimnazjum nr 3 w ramach Zespołu Szkolno-Gimnazjalnego nr 1),
- 1 zespół szkolno-gimnazjalny,
- 11 szkół ponadgimnazjalnych w tym Liceum Plastyczne
- Katolickie Liceum Ogólnokształcące SPSK (Stowarzyszenie Przyjaciół Szkół Katolickich)
- Katolickie Gimnazjum SPSK
- Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia
Kąpielisko miejskie "Słoneczko"
[edytuj] Komunikacja
Wschodnia obwodnica Piotrkowa
Piotrków Trybunalski stanowi ważny węzeł komunikacyjny. Przez miasto przebiegają drogi krajowe i międzynarodowe:
Drogi wojewódzkie:
Miasto posiada bardzo rozbudowany system obwodnic w którego skład wchodzą obwodnice:
W planach jest także budowa obwodnicy śródmiejskiej, mającej być w przyszłości drogą alternatywną dla płatnej autostrady A1 oraz obwodnicy południowej. W mieście znajduje się także lotnisko z utwardzonym pasem startowym.
[edytuj] Komunikacja miejska
W Piotrkowie Trybunalskim istnieje komunikacja autobusowa, obsługiwana przez MZK Piotrków Trybunalski, oraz linie obsługiwane przez przewoźników prywatnych.
W kwietniu 2009 roku MZK Piotrków Trybunalski obsługiwało 11 linii autobusowych (numery "0" – "10") i dysponowało następującym taborem:
Linie obsługiwane przez przewoźników prywatnych to "B", "J", "Z" oraz liczne linie minibusów.
[edytuj] Komunikacja kolejowa
Przez Piotrków przechodzi: Linia kolejowa nr 1
W Piotrkowie ponadto ma swój początek Linia kolejowa nr 24 przez Bełchatów do stacji Biały Ług.
Po istniejącej dawniej Piotrkowskiej Kolei Wąskotorowej do Sulejowa pozostały jedynie budynki stacji, tory w obrębie miasta bądź już zostały rozebrane, bądź zostaną rozebrane w najbliższym czasie.
[edytuj] Komunikacja autobusowa
Dworzec autobusowy w Piotrkowie Trybunalskim
Głównym przewoźnikiem międzymiastowym jest Przedsiębiorstwo PKS Piotrków Trybunalski. Obsługuje linie dalekobieżne do Warszawy, Lublina i Wrocławia oraz linie lokalne do Łodzi, Sulejowa, Tomaszowa Mazowieckiego,Przedborza, Bełchatowa, Żarnowa i innych miejscowości. Ważną rolę odgrywają też zrzeszeni przewoźnicy prywatni, obsługujący linie miejskie oraz podmiejskie, w tym do Sulejowa i Tomaszowa.
[edytuj] Komunikacja lotnicza
W Piotrkowie Trybunalskim działa lotnisko sportowe zdolne do przyjmowania samolotów kategorii dyspozycyjnej czy taksówek powietrznych.
Najbliższym portem lotniczym jest oddalony od centrum Piotrkowa Trybunalskiego o 42 km Międzynarodowy Port Lotniczy im. Władysława Reymonta w Łodzi. Ponadto miasto jest oddalone o około 133 km od Portu lotniczego Warszawa Okęcie i około 137 km od Portu Lotniczego Katowice-Pyrzowice
[edytuj] Wspólnoty wyznaniowe
[edytuj] Ludzie Piotrkowa Trybunalskiego
[edytuj] Posłowie Piotrkowa Trybunalskiego
- [[Zbigniew Mroziński jedna kadencja, Elżbieta Radziszewska, Artur Ostrowski kilka kadencji w tym obecna,Bogdan Bujak
[edytuj] Prezydenci Piotrkowa Trybunalskiego
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Filmy kręcone w Piotrkowie Trybunalskim
Kamienica narożna, tzw. Złoty Róg, na piotrkowskiej starówce - "zagrała" Dom Bankowy Kramera w komedii Vabank
- "Ewa chce spać" (1957, reż. Tadeusz Chmielewski)
- "Święta wojna" (1965, reż. Julian Dziedzina, Dariusz Goczał)
- "Jak daleko stąd, jak blisko" (1971, reż. Tadeusz Konwicki)
- "Nie zaznasz spokoju" (1977, reż. Mieczysław Waśkowski)
- "Vabank" (1981, reż. Juliusz Machulski)
- "Jan Serce" (1981, reż. Radosław Piwowarski)
- "Akademia pana Kleksa" (1983, reż. Krzysztof Gradowski)
- "Misja specjalna" (1987, reż. Janusz Rzeszewski)
- "Nowy Jork, czwarta rano" (1988, reż. Krzysztof Krauze)
- "Biesy" (1988, reż. Andrzej Wajda)[10]
- "Opowieść Harleya"(1987, reż. Wiesław Helak)
- "Psy" (1992, reż. Władysław Pasikowski)
- "Uprowadzenie Agaty" (1993, reż. Marek Piwowski)
- "Syzyfowe prace" (1998, reż. Paweł Komorowski)
- "Pan Tadeusz" (1999, reż. Andrzej Wajda)
- "Jakub kłamca" (1999, reż. Peter Kassovitz)
- "Przeprowadzki" (2000, reż. Leszek Wosiewicz)
- "Przedwiośnie" (2001, reż. Filip Bajon)
- "Masz na imię Justine" (2005, reż. Franco de Pena)
- "W ciemności" (2011, reż. Agnieszka Holland)[11]
- "1920 Bitwa Warszawska" (2010, reż. Jerzy Hoffman)[12]
Wykaz tradycyjnych mediów piotrkowskich:
Wykaz internetowych mediów piotrkowskich:
[edytuj] Podział na osiedla
W Piotrkowie Trybunalskim nazwa "osiedle" ma dwa znaczenia: 1/ Tradycyjne – istniejące osiedla 2/ Administracyjne – Jednostki Pomocnicze Gminy (odpowiednik dzielnic w większych miastach lub sołectw w gminach) W niektórych przypadkach nazwy pokrywają się: np. Wierzeje.
Panorama północnej części Piotrkowa Trybunalskiego
[edytuj] Najstarsze ulice w Mieście
Piotrków Trybunalski rozwinął się szybko szczególnie w okresie guberni piotrkowskiej. Powstawało dużo nowych budynków i ulic. Przyklady ulic,które powstały w XIV-XIX wieku:
[edytuj] Współpraca międzynarodowa
| Ta sekcja od 2011-09 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
ul. Miast Partnerskich będąca jednocześnie wschodnią obwodnicą miasta
Współpraca zagraniczna Piotrkowa Trybunalskiego obejmuje przede wszystkim płaszczyznę kulturalną, oświatową, naukową, gospodarczą czy sportową ze swoimi miastami partnerskimi, z którymi podpisało umowę o wzajemnej współpracy oraz z miastami zaprzyjaźnionymi.
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
[edytuj] Linki zewnętrzne
| Miasta województwa łódzkiego |
|---|
| | Miasta powiatowe | |  | | | Miasta gminne | |
|
Polska
Multimedia w Wikimedia Commons
Wiadomości w Wikinews
