Piracetam

Ten artykuł od 2011-01 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Piracetam
Nazewnictwo
Nomenklatura systematyczna (IUPAC) 2-(2-oksopirolidyn-1-ylo)acetamid
Inne nazwy i oznaczenia farm. Piracetamum inne amid kwasu pirolidyn-2-onooctowego
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny	C6H10N2O2
Masa molowa	142,16 g/mol
Wygląd	biały lub prawie biały proszek
SMILES O=C1CCCN1CC(N)=O
Identyfikacja
Numer CAS	7491-74-9
PubChem	4843[2]
Właściwości Gęstość i stan skupienia 1,36 g/cm³[1]; ciało stałe Rozpuszczalność w wodzie bardzo dobra Rozpuszczalność w innych rozpuszczalnikach rozpuszczalny w etanolu Temperatura topnienia 152 °C[1] Temperatura wrzenia 408 °C[1]
Niebezpieczeństwa MSDS Zewnętrzne dane MSDS Globalnie Zharmonizowany System Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów Substancja nie jest klasyfikowana jako niebezpieczna według kryteriów systemu GHS. (na podstawie podanego MSDS) Europejska klasyfikacja substancji Substancja nie jest klasyfikowana jako niebezpieczna według europejskich kryteriów. (na podstawie podanego MSDS) NFPA 704[1] 0 0 0   Temperatura zapłonu 201 °C[1] Numer RTECS UX9660500 Dawka śmiertelna LD50 2000 mg/kg (mysz, doustnie)
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja
ATC	N06 BX03
Farmakokinetyka Działanie nootropowe Biodostępność ~100% (doustnie), 100% (dożylnie) Okres półtrwania 4–8 h Wiązanie z białkami osocza i tkanek ~15% Wydalanie z moczem w postaci niezmienionej
Uwagi terapeutyczne Drogi podawania doustnie, dożylnie Objętość dystrybucji ~0,6 l/kg m.c.

Piracetam – organiczny związek chemiczny, lek nootropowy, pochodna kwasu γ-aminomasłowego (GABA). Związek zsyntetyzowany przez laboratoria belgijskiej firmy farmaceutycznej UCB i wprowadzony do lecznictwa w 1970 roku pod nazwą handlową Nootropil.^{[potrzebne źródło]}

[edytuj] Działanie

Mechanizm działania piracetamu nie jest do końca wyjaśniony. Prawdopodobnie działa poprzez wpływ na przemiany energetyczne w komórkach ośrodkowego układu nerwowego (OUN), zwiększa wykorzystanie tlenu i glukozy oraz poprawia ukrwienie mózgu zmniejszając lepkość krwi oraz usprawnianiając mikrokrążenie bez poszerzania naczyń ani zmiany ciśnienia krwi^[3]. W wyniku tego ułatwia syntezę związków wysokoenergetycznych i zwiększenie rezerwy energetycznej. Między innymi poprzez usprawnienie syntezy neuroprzekaźników^{[potrzebne źródło]} piracetam poprawia metabolizm neuronów ośrodkowego układu nerwowego. To działanie jest szczególnie widoczne w stanach zmniejszonej aktywności OUN. Skutkuje to usprawnieniem zapamiętywania i przypominania, koncentracji uwagi oraz poprawą sprawności psychofizycznej. Wykazano, że u chorych na niedokrwistość sierpowatokomórkową piracetam wpływa korzystnie na elastyczność błony komórkowej erytrocytów, zmniejsza lepkość krwi i zapobiega zlepianiu się krwinek czerwonych.

Nie powoduje uzależnienia fizycznego^[4].

[edytuj] Wskazania do stosowania

Piracetam jest stosowany w leczeniu:

• zaburzeń procesów poznawczych w zespołach otępiennych z wyłączeniem choroby Alzheimera
• mioklonii pochodzenia korowego
• zawrotów głowy pochodzenia ośrodkowego i obwodowego
• zaburzeń dyslektycznych jednocześnie z terapią logopedyczną
• ADHD^[5].

[edytuj] Przeciwwskazania

• nadwrażliwość na piracetam i inne pochodne pirolidonu
• krwawienie śródmózgowe
• schyłkowa niewydolność nerek
• pląsawica Huntingtona.

[edytuj] Środki ostrożności

1. Ze względu na wpływ piracetamu na agregację płytek krwi należy zachować ostrożność stosując u osób z zaburzeniem hemostazy i czynności nerek.
2. Nie należy nagle odstawiać leku u chorych z mioklonią, by nie dopuścić do nagłego nawrotu objawów lub drgawek uogólnionych.
3. Niektóre preparaty dostępne na polskim rynku w postaci tabletek^[6] zawierają laktozę – pacjenci z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (typu Lapp) bądź zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni stosować tych produktów leczniczych.
4. Nie należy stosować piracetamu w ciąży, chyba że istnieją wyraźne wskazania ponieważ lek przenika przez barierę łożyskową i do mleka kobiecego. Unikać stosowania w okresie karmienia piersią.
5. Preparaty dostępne na polskim rynku w postaci roztworu doustnego^[6] zawierają nipaginy. Są to środki konserwujące, które mogą wywoływać reakcje alergiczne. Zawierają również glicerol, który może powodować ból brzucha i biegunkę.
6. Niektóre preparaty w postaci roztworu doustnego oraz tabletek^[6] zawierają sód, co należy wziąć pod uwagę w przypadku stosowania leku u pacjentów będących na diecie niskosodowej.
7. Preparat występujący w postaci granulatu do sporządzania roztworu doustnego^[6] zawiera mannitol, który może mieć działanie lekko przeczyszczające oraz aspartam, który może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią gdyż jest źródłem fenyloalaniny.
8. Piracetam może niekorzystnie wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn^[7].

[edytuj] Interakcje

Nasila działanie amfetaminy, jej pochodnych (MDMA i MDA) oraz niektórych psychoanaleptyków.^{[potrzebne źródło]} Może nasilać działanie:

• hormonów tarczycy powodując drażliwość, splątanie i bezsenność
• alkoholu
• kofeiny

Jednoczesne stosowanie z acenokumarolem u pacjentów z nawracającą zakrzepicą żylną, może prowadzić do zmniejszenia agregacji płytek oraz zmniejszenia lepkości krwi pełnej i osocza.

[edytuj] Działania niepożądane

• hiperkinezja, nerwowość
• zwiększenie masy ciała
• senność, depresja, astenia.

[edytuj] Dawkowanie

Dawkę piracetamu ustala lekarz w zależności od stanu klinicznego chorego.

Zaburzenia czynności poznawczych: stosuję się maksymalną dawkę dobową 2,4 g, podzieloną na 2–3 dawki w ciągu dnia.
Mioklonia pochodzenia korowego: leczenie rozpoczyna się od dawki 7,2 g na dobę, zwiększając co 3–4 dni o 4,8 g na dobę do dawki maksymalnej 24 g/dobę dzielonej na 2–3 dawki.
Zaburzenia dyslektyczne: dawka wynosi 3,2 g/dobę w dwóch dawkach podzielonych.
Zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego i obwodowego: leczenie prowadzi się podając 2,4 g na dobę w 3 dawkach podzielonych przez 8 tygodni.

Ostatniej nie podaje się w godzinach wieczornych, ponieważ mogą wystąpić problemy z zasypianiem^[8]. Tabletek nie należy rozgryzać.

[edytuj] Przedawkowanie

Odnotowano jeden przypadek biegunki krwawej i bólów brzucha u pacjenta, który zażył doustnie 75 gramów piracetamu^[7]. W ostrym, znacznym przedawkowaniu należy opróżnić żołądek, stosując płukanie żołądka lub wywołując wymioty. Nie istnieje swoista odtrutka w przypadku przedawkowania piracetamu. Leczenie przedawkowania jest objawowe i może polegać na wykonaniu hemodializy.

[edytuj] Preparaty

Dostępne w Polsce preparaty:^[6]

• Biotropil 800 – Biofarm Sp. z o.o. – tabletki powlekane 800 mg; 20, 30, 60, 90, 120 lub 150 szt.
• Biotropil 1200 – Biofarm Sp. z o.o. – tabletki powlekane 1200 mg; 20, 24, 30, 60, 90, 96 lub 120 szt.
• Lucetam – Egis Pharmaceuticals PLC – roztwór do wstrzykiwań 200 mg/ml; 4 lub 20 ampułek po 15 ml lub 10 ampułek po 5 ml
• Lucetam – Egis Pharmaceuticals PLC – tabletki powlekane 400 mg; 60 szt.
• Lucetam – Egis Pharmaceuticals PLC – tabletki powlekane 800 mg; 30 lub 60 szt.
• Lucetam – Egis Pharmaceuticals PLC – tabletki powlekane 1200 mg; 20 lub 60 szt.
• Memotropil – Zakłady Farmaceutyczne POLPHARMA S.A. – tabletki powlekane 800 lub 1200 mg; 20 lub 60 szt.
• Memotropil 20% – Zakłady Farmaceutyczne POLPHARMA S.A. – roztwór do infuzji 200 mg/ml; 1 fiolka 60 ml
• Memotropil 20% –Zakłady Farmaceutyczne POLPHARMA S.A. – roztwór do wstrzykiwań 200 mg/ml; 12 ampułek po 5 ml lub 4 ampułki po 15 ml
• Nootropil – UCB Pharma S.A. – granulat do sporządzania roztworu doustnego 480 mg/g; 10, 30 lub 60 saszetek po 5 g
• Nootropil – UCB Pharma S.A. – roztwór do wlewu dożylnego 200 mg/ml; 1 butelka 60 ml
• Nootropil – UCB Pharma S.A. – roztwór do wstrzykiwań 200 mg/ml; 4 lub 12 ampułek po 15 ml lub 12 ampułek po 5 ml
• Nootropil – UCB Pharma S.A. – tabletki powlekane 800 mg; 30, 90 lub 150 szt.
• Nootropil – UCB Pharma S.A. – tabletki powlekane 1200 mg; 20, 60, 100 lub 120 szt.
• Nootropil 20% – UCB Pharma S.A. – roztwór doustny 200 mg/ml; 1 butelka po 150 lub 200 ml
• Nootropil 33% – UCB Pharma S.A. – roztwór doustny 330 mg/ml; 1 butelka po 125 lub 300 ml

[edytuj] Dostępność

Piracetam w wielu krajach dostępny jest bez recepty, w USA sprzedawany jest natomiast jako suplement diety. W Polsce dostępny tylko z przepisu lekarza.

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• Biotropil (tabletki) – Charakterystyka produktu leczniczego (pol.). [dostęp 2012-01-14].
• Memotropil (roztwór do infuzji) – Charakterystyka produktu leczniczego (pol.). [dostęp 2012-01-05].
• Nootropil (granulat do sporządzania roztworu doustnego) – Charakterystyka produktu leczniczego (pol.). [dostęp 2012-01-05].
• Nootropil (roztwór doustny) – Charakterystyka produktu leczniczego (pol.). [dostęp 2012-01-05].
• Nootropil (tabletki powlekane) – Charakterystyka produktu leczniczego (pol.). [dostęp 2012-01-05].
• Pharmindex: kompedium leków. Warszawa: CMP Medica Poland, 2012, s. 1295. ISBN 9788362078042. 

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.