| Polskie Radio SA | |
 Siedziba Polskiego Radia w Warszawie | |
| Forma prawna | jednoosobowa spółka skarbu państwa |
| Data założenia | 18 kwietnia 1926 |
| Lokalizacja | siedziba główna:[1] • al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa |
| Numer KRS | 0000017753 |
| Prezes | Andrzej Siezieniewski (od 26 sierpnia 2011)[2] |
| Branża | Radiofonia |
| Kapitał zakładowy | 83.663.000.000 zł[3] |
 Multimedia w Wikimedia Commons | |
| Strona internetowa | |
Polskie Radio SA (PR SA) – jednoosobowa spółka akcyjna Skarbu Państwa z siedzibą w Warszawie, której celem działalności jest wypełnianie zadań radiofonii publicznej w Polsce[3].
Zadaniem Polskiego Radia jest nadawanie audycji radiowych o zasięgu ogólnokrajowym i międzynarodowym. Funkcjonuje także 17 spółek regionalnych Polskiego Radia, które nie są podległe Polskiemu Radiu SA.
Spis treści |
Pierwszy program radiowy został wyemitowany 1 lutego 1925 ze stacji nadawczej Polskiego Towarzystwa Radiotechnicznego, na fali 385 metrów w Warszawie. Był to próbny program i zarazem eksperyment techniczny, który poprzedził powstanie 18 sierpnia 1925 r. "Polskiego Radia" Spółki z Ograniczoną Odpowiedzialnością. Jej założycielami byli Zygmunt Chamiec i Tadeusz Sułowski. Spółka posiadała monopolistyczną koncesję na nadawanie programu na obszarze całego kraju.
Halo, halo Polskie Radio Warszawa, fale 480 – takimi słowami "Polskie Radio" rozpoczęło regularną emisję 18 kwietnia 1926. W 1927 roku Polskie Radio pierwsze w świecie zainaugurowało międzynarodową wymianę programów. W 1929 r. przyznano Polskiemu Radiu nową koncesję. W maju 1931 powstała silna jak na tamte czasy stacja nadawcza w Raszynie (o mocy 120 kW), która pokrywała swoim zasięgiem około 90% powierzchni ówczesnej Polski.
Ogółem Polskie Radio zatrudniało w 1939 roku około 1200 pracowników w całej Polsce. Majątek firmy wg bilansu na dzień 1 kwietnia 1939 wynosił ponad 23 mln zł. Roczne wpływy Polskiego Radia dochodziły do ponad 20 mln złotych z czego w większości z opłat abonamentowych. Ilość abonentów szacowano w latach 1935-1939 na 1 100 000.[4][5]
| ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nazwa | Uruchomiona | Moc w chwili uruchomienia kW | Częstotliwość kHz | Moc kW | Zasięg km | Uwagi | ||
| długofalowe | ||||||||
| Warszawa I | 18 kwietnia 1926 | 1,2 | 225 | 120 | 300 | |||
| średniofalowe | ||||||||
| Kraków | 15 lutego 1927 | 1,8 | 1022 | 10 | 45 | |||
| Poznań | 24 kwietnia 1927 | 1,5 | 868 | 50 | 100 | |||
| Katowice | 4 grudnia 1927 | 12 | 758 | 50 | 160 | |||
| Wilno | 15 stycznia 1928 | 0,5 | 536 | 50 | 140 | |||
| Lwów | 15 stycznia 1930 | 1,5 | 795 | 50 | 100 | |||
| Łódź | 2 lutego 1930 | 1,5 | 1339 | 10 | 45 | |||
| Toruń | 15 stycznia 1935 | 24 | 968 | 24 | 60 | |||
| Warszawa II | 1 marca 1937 | 10 | 1384 | 10 | 45 | |||
| Baranowicze | 1 lipca 1938 | 50 | 520 | 50 | 120 | Na skali skrót Baranow | ||
| Łuck | 424 | 50 | Tylko próby | |||||
| krótkofalowe | ||||||||
| Niepokalanów | 2 | Pasmo 41 m | ||||||
| 6 stacji Ministerstwa PiT | 31 | Moc łączna | ||||||
Zasięg przy odbiorze na odbiorniku kryształkowym w dzień.
W okresie międzywojennym odbywała się intensywna radiofonizacja kraju, rozpoczęła się produkcja polskich odbiorników radiowych. Program radiowy reprezentował nowoczesny i bardzo wysoki poziom artystyczny. Radio przyciągało wielkie umysły i wielkie talenty: pisarzy, dyrygentów, aktorów. Jego pracownikami i współpracownikami byli Jan Parandowski, Zenon Kosidowski, Jerzy Szaniawski, Jarosław Iwaszkiewicz, Maria Dąbrowska, Maria Kuncewiczowa, Grzegorz Fitelberg, Zdzisław Górzyński, Władysław Szpilman, Stefan Jaracz, Aleksander Zelwerowicz.
6 września 1939 została zniszczona radiostacja w Raszynie, ale 7 września odezwała się Warszawa II, uruchomiona na rozkaz dowódcy obrony Warszawy gen. Waleriana Czumy i cywilnego komendanta stolicy prezydenta Stefana Starzyńskiego. Kierował nią dyrektor muzyczny PR Edmund Rudnicki. Warszawa II nadawała słynne przemówienia Stefana Starzyńskiego, przekazywała wiadomości ze świata, informacje o tym, co dzieje się w stolicy, ogłaszała alarmy lotnicze.
30 września władze niemieckie przejęły rozgłośnię, nakazały konfiskatę odbiorników i pod groźbą śmierci zakazały Polakom słuchania radia.
1 października 1939 Polskie Radio przeszło do konspiracji.
Powojenne dzieje Polskiego Radia rozpoczęła działalność prowizorycznej rozgłośni tzw. "Pszczółki", nadającej najpierw z bocznicy kolejowej w Lublinie, potem przewiezionej do Parku Praskiego w Warszawie.
20 listopada 1944 na mocy dekretu PKWN Polskie Radio przekształcone zostało w przedsiębiorstwo państwowe. Pierwsze powojenne miesiące i lata to okres odbudowy zniszczonych rozgłośni i uruchamianie nowych na Ziemiach Zachodnich.
W 1946 r. zapadła decyzja o odbudowie radiostacji Warszawa II (moc 10 kW).
W 1948 r. Polskie Radio zostało przekształcone w Centralny Urząd Radiofonii, a następnie Komitet ds. Radiofonii "Polskie Radio"; jako centralny organ administracji państwowej podlegało prezesowi Rady Ministrów.
Od 3 października 1949 na antenie nadawane były dwa programy ogólnopolskie.
W latach 50. Polskie Radio przeżywało okres intensywnego rozwoju programowego i technicznego.
1 listopada 1957 powstało Studio Eksperymentalne – jedna z nielicznych na świecie pracowni dźwięku, muzyki elektronicznej, pracująca dla kompozytorów, radia, telewizji i filmu.
1 marca 1958 pojawił się Program III, odbierany początkowo tylko w Warszawie; od 1962 r. stał się programem ogólnopolskim. "Trójka" zaproponowała nieco inny model radia niż dwa dotychczasowe kanały, a jej adresatami stali się przede wszystkim studenci i młoda inteligencja.
W lipcu 1961 nadano pierwszą próbną audycję stereofoniczną.
Lata 60. przyniosły istotne zmiany w sferze programowej – nastąpił rozwój powieści radiowej, nowoczesnych w formie audycji dla młodzieży oraz reportażu literackiego. W styczniu 1966 wprowadzono programy nocne (muzyka, serwis informacyjny itd.), a w 1973 r. programy całodobowe.
W 1974 r. został postawiony 646-metrowy maszt i nadajnik o mocy 2000 kW w Konstantynowie koło Gąbina, najwyższy na świecie. Dzięki niemu wzrósł znacznie zasięg Programu I. Polskiego Radia można było słuchać nie tylko w całej Europie, lecz także w Afryce Północnej i na Wschodzie oraz na ogromnym obszarze ówczesnego Związku Radzieckiego.
W latach 70. pojawiły się audycje nadawane na żywo: "Lato z Radiem" (od 1971 r.), "Sygnały Dnia" (od 1973 r.), "Cztery Pory Roku". Słuchacze doskonale znali dziennikarzy prowadzących te bloki programowe: Sławomira Szofa, Tadeusza Sznuka, Tadeusza Cichomskiego, Lesława Nowaka, Antoniego Mielniczuka i wielu innych.
2 stycznia 1976 rozpoczęto nadawanie Programu IV – programu o charakterze edukacyjnym.
W sierpniu 1991 runął Maszt radiowy w Konstantynowie. Jego funkcje przejęła rozgłośnia w Raszynie (zmodernizowana w 1992 roku).
29 grudnia 1992 Sejm uchwalił „Ustawę o radiofonii i telewizji”[6]: zdecydowano o podziale Państwowej Jednostki Organizacyjnej „Polskie Radio i Telewizja" na dziewiętnaście niezależnych spółek:
Konsekwencją Ustawy było powstanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji[6].
31 grudnia 1993 Polskie Radio uzyskało status spółki akcyjnej Skarbu Państwa: do rejestru handlowego w Sądzie Rejonowym dla miasta stołecznego Warszawy wpisano Spółkę Skarbu Państwa „Polskie Radio SA”[6]. Przestała istnieć Państwowa Jednostka Organizacyjna „Polskie Radio i Telewizja”[6].
W roku 1994 rozpoczęła działalność Informacyjna Agencja Radiowa (IAR), Centrum Kultury Ludowej przy Programie II PR SA oraz (w październiku) Polskie Radio Bis – spadkobierca Programu IV. W tym samym roku Polskie Radio SA stało się członkiem Europejskiej Unii Radiowej (EBU).
4 września 1999 zostało oddane do użytku Radiowe Centrum Nadawcze w Solcu Kujawskim (aparatura nadawcza zapewnia moc 1000 kW). W uroczystości otwarcia wzięło udział wielu gości, w tym m.in. Aleksander Kwaśniewski – prezydent RP oraz kardynał Józef Glemp – prymas Polski.
3 lipca 2001 powołano Audytorium 17 – spółkę, której udziałowcami jest 17 Rozgłośni Regionalnych Polskiego Radia[7].
W 2005 Polskie Radio zostało uhonorowane Nagrodą Miasta Stołecznego Warszawy[8].
26 maja 2008 Polskie Radio Bis przekształcono w Polskie Radio Euro by po ponad dwóch latach, 2 sierpnia 2010 powrócić do pierwszej nazwy Polskie Radio Program IV.
30 lipca 2009 roku o godzinie 18:00 wyłączono nadajnik w Raszynie nadający Radio Parlament na częstotliwości 198 kHz ze względów finansowych Polskiego Radia.
Pod koniec lipca 2010 uruchomiono z okazji 85-lecia stronę internetową moje.polskieradio.pl[9]. W okresie wakacyjnym (stan na 31 lipca 2010) można było obierać 20 z 85 planowanych kanałów tematycznych[9]. Następnie (stan po 2 października 2010) liczba ta zwiększyła się do 40 kanałów.
18 stycznia 2011 o godzinie 23:00 rozpoczęto regularny przekaz Radia na Wizji[10].
25 września 2011 odbyło się uroczyste otwarcie nowego studia koncertowego imienia Władysława Szpilmana[11]. Pianista ten związany był z Polskim Radiem od 1935 roku[11]. Był ostatnią osobą, która przed wojną grała na żywo w Polskim Radiu – ostatni koncert odbył się 23 września 1939[11].
27 grudnia 2011 kanał internetowy Polskie Radio 24 obchodził swoje pierwsze urodziny[12]. Według ówczesnych danych, wśród wszystkich kanałów znajdujących się w serwisie moje.polskieradio.pl, Polskie Radio 24 zajmowało piąte miejsce pod względem słuchalności, tuż za głównymi antenami Polskiego Radia[12].
Radio współpracuje z klasami dziennikarskimi XXI Liceum Ogólnokształcące im. Hugona Kołłątaja w Warszawie.
 | Ta sekcja od 2010-08 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
| Lata | Opis |
|---|---|
| 1994 – 31 stycznia 2005 | Trzy czerwone koła a na środku napis POLSKIE RADIO. |
| 1 lutego 2005 – nadal | Po lewej kwadrat z trzema czerwonymi kołami a po prawej czerwony prostokąt z napisem POLSKIE RADIO. |
Rozgłośnie Regionalne Polskiego Radia zrzeszone są w sieci Audytorium 17.
| |||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||
