Przypisy stosowane w artykułach można generalnie podzielić na dwa rodzaje:
Przypisy zwykło się umieszczać w osobnej sekcji poprzedzającej sekcję Bibliografia – zgodnie z kolejnością sekcji końcowych wskazaną w dwóch zaleceniach: Jak napisać doskonały artykuł i Zalecenia edycji artykułów biograficznych.
Przypisy tworzymy przy pomocy specjalnej funkcji[1] oprogramowania MediaWiki. Funkcja włączona została w grudniu 2005 i w ciągu kilku lat stała się standardem na wszystkich projektach Fundacji Wikimedia.
Spis treści |
Rada: na niniejszej stronie znajdziesz przykłady użycia przypisów. Aby zobaczyć jak wykorzystywane są w praktyce, najlepiej obejrzeć kilka Artykułów na medal, gdyż jednym z warunków przyznania medalu jest wyczerpujące zastosowanie przypisów.
Przypis dodaje się za pomocą znacznika ref:
<ref>treść przypisu</ref> |
Wszystkie znajdujące się w haśle odnośniki są numerowane i wiązane (linkowane) automatycznie, w kolejności ich występowania w tekście. Przypisy są numerowane, mają też przycisk (link) pozwalający na powrót do miejsca czytania.
Aby przypisy wraz z linkami wyświetliły się w artykule, należy napisać:
{{Przypisy}} |
co zaowocuje stworzeniem podsekcji, a treść przypisów pokaże się w miejscu umieszczenia szablonu w postaci liczby umieszczonej w górnym indeksie. Wraz z nią wstawiony zostanie nagłówek drugiego stopnia "Przypisy", nie należy więc wpisywać go ręcznie. Szablon przypisów należy umieszczać bezpośrednio przed sekcją bibliografii.
Jeżeli w artykule tworzymy rozdziały trzeciego, czwartego lub następnego stopnia, zaleca się użycie atrybutu stopień szablonu {{Przypisy}} (uwaga, pierwszy ze znaków = wprowadza atrybut, dlatego warto oddzielić kolejne spacją, by uniknąć nieporozumień). Ten kod tworzy przypisy opatrzone nagłówkiem trzeciego stopnia:
{{Przypisy|stopień= ===}} |
Można automatycznie formatować treści przypisu poprzez poniższe szablony:
Kiedy ich używamy, kod powinien mieć postać:
<ref>{{Cytuj ...}}</ref> |
Najprościej przypis z szablonem jest dodać półautomatycznie, korzystając z mechanizmu specjalnego formularza. Robimy to tak:
Jeśli chcemy, aby więcej niż jeden odnośnik[x] kierował do tego samego przypisu, należy mu nadać nazwę. Robi się to przez dodanie do znacznika <ref> parametru "name=nazwa". Pierwsze wystąpienie przypisu[2] powinno mieć formę
<ref name="krótka nazwa">treść przypisu, który chcemy zastosować</ref> |
w drugim[2] i kolejnych[2] wystarczy już samo
<ref name="krótka nazwa"/> |
(uwaga na ukośnik!). Wszystkie przypisy zostaną ponumerowane automatycznie (przypisy powtarzające się będą miały ten sam numer), a w sekcji z treścią przypisów pojawią się linki do konkretnych wystąpień przypisów.
Zobacz działanie w /Krótki przykład.
Kod takiej sekcji:
To<ref>przypis1</ref> są<ref name="przypis_wielokrotny">przypis2</ref>przypisy<ref name="przypis_wielokrotny"/>. Lek X jest dobry dla zdrowia według lekarzy<refname="znana_gazeta">{{cytuj news |imię = |nazwisko = |autor =Ktoś tam |współautorzy = |url=http://www.znana_gazeta.com|tytuł =Lek X jest dobry |praca = |opublikowany = |strony = |strona = |data = |data dostępu=2099-07-09 |język=polski }}</ref>,chociaż pacjenci twierdzą, że nie<ref name="pacjenci">{{cytujstronę| url =http://www.pacjenci.niema.com | tytuł =Pacjenci niezgadzają się | data dostępu =2099-07-09 | autor =Pacjent Y|nazwisko = | imię = | link autor = | współautorzy = | data = |rok = | miesiąc = | format = | praca = | opublikowany = |stron = | język = | url archiwalny =| data archiwalna =}}</ref>. {{Przypisy}} |
Przypisy można również grupować według ich przeznaczenia. Używa się do tego atrybutu "group".
Przykład (pierwszy przypis to przypis ogólny, drugi jest wyświetlany tam gdzie tag "references" będzie miał odpowiednią wartość atrybutu "group").
Według najnowszych badań naukowców gorąca woda może powodować poparzenia<ref>J. Kowalski, ''Woda'', (w: Fizyka ciał niestałych, 2009), ss 1-12.</ref>.W rzeczywistości już temperatura zbliżona do 90°C może powodować dotkliwe urazy<ref group="uwaga">Dzieci, nie próbujcie tego w domu!</ref>. ; Notatki<references group="uwaga"/> ==== Przypisy z przykładów ====<references />
Wynik: Według najnowszych badań naukowców gorąca woda może powodować poparzenia[3]. W rzeczywistości już temperatura zbliżona do 90 °C może powodować dotkliwe urazy[a].
Wszystkie przypisy można zdefiniować razem w miejscu ich wywołania w końcowej części hasła. Pozwala to na umieszczenie w tekście kodującym hasło tylko krótkich odsyłaczy do listy, co poprawia przejrzystość kodu artykułu i ułatwia jego edytowanie (przy dodawaniu źródeł wymusza jednak edycję całego hasła, a nie tylko poszczególnych sekcji).
<references> <ref name="p1">pozycja pierwsza</ref> <ref name="p2">pozycja druga</ref> ... itd. </references> |
Dla zastosowania tego sposobu z użyciem szablonu {{Przypisy}} należy użyć następującego kodu do utworzenia sekcji "Przypisy":
{{Przypisy|przypisy= <ref name="p1">przypis pierwszy</ref> <ref name="p2">przypis drugi</ref> ... itd. }} |
Odwołanie w tekście do takich przypisów ma postać identyczną z poddanymi wcześniej sposobami:
Tekst<ref name="p1"/> i dalej<ref name="p2"/>. |
Warto zamiast powyższych konstrukcji używać wywołanie szablonu {{r}}, co praktycznie pozwala jeszcze bardziej skrócić kod artykułu i tworzyć odsyłacze do przypisów w sposób bardzo bliski do tradycyjnego. Powyższy przykład z użyciem tego szablony wygląda jak poniżej:
Tekst{{r|p1}} i dalej{{r|p2}}. |
Analogicznie do szablonu Przypisy można definiować przypisy rzeczowe za pomocą szablonu Uwagi:
{{Uwagi|uwagi= <ref name="p3">przypis rzeczowy pierwszy</ref> <ref name="p4">przypis rzeczowy drugi</ref> ... itd. }} |
przy czym nie trzeba tu definiować parametru group (trzeba natomiast go używać w wywołaniu przypisu w tekście artykułu: <ref group="uwaga" name="p3"/> ). Dzięki szablonowi Uwagi automatycznie przypisy rzeczowe znajdą się w odrębnym rozdziale Uwagi. Zamiast atrybutu uwagi= można zastosować również atrybut przypisy=, tzn. {{Uwagi|przypisy=.
W przypadku grupowania przypisów, kod utworzenia sekcji "Przypisy" wygląda następująco:
<references group="t"> <ref group="t" name="pg1">przypis pierwszy</ref> <ref group="t" name="pg2">przypis drugi</ref> ... itd. </references> |
W tym przypadku odwołanie wymaga uwzględnienia także atrybutu "group":
Tekst<ref group="t" name="pg1"/> i dalej<ref group="t" name="pg2"/>. |
Powyższy sposób definiowania przypisów wymusza stosowanie nazwy dla każdego przypisu (definiowanej atrybutem "name").
Efekt działania opisanego sposobu kodowania przypisów jest następujący:
To[1] jest przykład[t 1] dla zgrupowanych[2] definicji[t 2] przypisów:
Dodanie do hasła z przypisami zgrupowanymi zgodnie z powyższym sposobem, przypisu zdefiniowanego inaczej, spowoduje nadal prawidłowe wyświetlanie podanych informacji. Można zatem mieszać różne sposoby kodowania przypisów, choć nie jest to zalecane.
Korzystanie z systemu przypisów wymaga sporej staranności. W przypadku błędów w kodzie przypisów pokazują się na dole strony czerwone ostrzeżenia.
| Komunikat | Znaczenie |
|---|---|
| Błąd w przypisach: Istnieje znacznik <ref>, ale nie odnaleziono znacznika <references/> | Błąd zwykle oznacza, że:
|
| Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie krowa | Błąd oznacza, że:
|
| Błąd w przypisach: Nieprawidłowy znacznik <ref>. Odnośnik ref z zawartością musi mieć nazwę. | Błąd oznacza, że nie domknięto cudzysłowu w nazwie przypisu (np: <ref name="krowa />) lub użyto znacznika "<ref />" zamiast "</ref>". |
| Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Przypisy bez podanej nazwy muszą posiadać treść | Błąd oznacza, że użyto pary znaczników "<ref></ref>" bez żadnej treści między nimi. |
Należy też zwrócić uwagę, że użycie znacznika domknięcia przypisu "</ref>" bez wcześniejszego użycia znacznika jego rozpoczęcia "<ref>" nie skutkuje komunikatem błędu ale wówczas w treści hasła pojawia się ów znacznik tak jakby był zwykłym tekstem "</ref>".
Jeśli przede wszystkim czytasz Wikipedię, przypisy - poprzez bezpośrednie odwołanie do źródeł - pomagają określić wiarygodność zamieszczonych danych.
Jeśli jakieś zdanie, akapit lub pojedynczy fakt z artykułu budzi nasze wątpliwości, możemy zwrócić uwagę, że w tym miejscu przydadzą się przypisy. W tym celu w miejscu gdzie powinny być przypisy należy wpisać: {{subst:fakt/d}} albo {{fakt}}. Spowoduje to utworzenie informacji o braku przypisów - w pierwszym przypadku z datą wstawienia tej informacji: [potrzebne źródło]
Niektóre strony posiadają dość rozbudowane przypisy, które mogą przeszkadzać w czytaniu takich stron. Istnieje możliwość ukrycia przypisów indywidualnie przez użytkownika. Aby to zrobić, należy wejść na stronę swojego CSS, przejść do jej edycji i dodać poniższe trzy wiersze kodu:
sup.reference {display:none;} ol.references {display:none;} .refsection {display:none;}
Po zapisaniu i odświeżeniu pamięci przeglądarki przypisy powinny zostać ukryte na wszystkich stronach Wikipedii dla danego użytkownika. Aby ponownie móc widzieć przypisy, należy usunąć te trzy wiersze ze swojego CSS i znowu odświeżyć. Operacje można powtarzać.
| ||||||||||||||||||||
