| Pszenica orkisz | |
 Triticum spelta L. C-odm. bezostkowa D-odm. ostkowa | |
| Systematyka wg Reveala | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Podkrólestwo | naczyniowe |
| Nadgromada | nasienne |
| Gromada | okrytonasienne |
| Klasa | jednoliścienne |
| Rząd | wiechlinowce |
| Rodzina | wiechlinowate |
| Rodzaj | pszenica |
| Gatunek | pszenica orkisz |
| Nazwa systematyczna | |
| Triticum spelta L. | |
 Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons | |
| Wartość odżywcza Pszenica orkisz | |
| (w 100g) | |
| Wartość energetyczna | |
| 320 kcal = 1340 kJ | |
| Białka | 11,6 g |
| Węglowodany | 62,4 g |
| Tłuszcze | 2,7 g |
| Błonnik | 8,8 g |
| Witaminy | |
| Witamina B1 | 0,3 mg |
| Witamina B2 | 0,1 mg |
| Witamina B3 (PP) | 1,5 mg |
| Witamina B6 | 0,3 mg |
| Witamina E | 0,3 mg |
| Makroelementy | |
| Fosfor | 411 mg |
| Wapń | 22 mg |
| Magnez | 130 mg |
| Potas | 447 mg |
| Sód | 3 mg |
| Mikroelementy | |
| Fluor | 0,06 mg |
| Żelazo | 4,2 mg |
Pszenica orkisz (Triticum spelta L.), zwyczajowo nazywana szpelcem lub orkiszem - gatunek zboża należący do rodziny wiechlinowatych. Popularna w średniowieczu, obecnie rzadko uprawiana.
Orkiszem nazywa się także jęczmień dwurzędowy (Hordeum distichon).
Spis treści |
Orkisz jest heksaploidem (6n=42), należy do form niewymłacanych. Brak odmiany zrejonizowanej.
Orkisz spożywany był w starożytności. W czasach rzymskich był posiłkiem gladiatorów i zawodników igrzysk.
Według stanu na rok 2007 powierzchnia jego uprawy w Europie wynosiła około 18 tys. hektarów. W Polsce uprawia się około 200–300 hektarów orkiszu, głównie w gospodarstwach ekologicznych.
Ziarno orkiszu zawiera więcej białka (13–17 proc.) niż ziarno pszenicy zwyczajnej. Jest od nich także bogatsze w lepiej przyswajalny gluten. Ponadto zawiera więcej cynku, miedzi i selenu oraz witamin A, E i D. Dominującym kwasem tłuszczowym jest wartościowy dla zdrowia kwas linolenowy. Gatunek ten jest również bogatym źródłem błonnika pokarmowego[potrzebne źródło].
25 marca 2008 „Czerkieska mąka orkiszowa” została wpisana na Listę Produktów Tradycyjnych (woj. świętokrzyskie) w kategorii „Warzywa i owoce”[1].
