 | Ten artykuł od 2009-10 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Rada Prymasowska (Prymasowska Rada Społeczna) to świecki organ utworzony 12 grudnia 1981 przez prymasa Polski Józefa Glempa jako organ informacyjno-doradczy, złożony ze świeckich uczonych, działaczy społecznych i twórców kultury.
W sobotę 12 grudnia 1981 r. o godz. 11-tej odbyło się pierwsze posiedzenie Prymasowskiej Rady Społecznej na ulicy Miodowej w Warszawie, w rezydencji Prymasa Polski, księdza arcybiskupa Józefa Glempa.
Rada składała się z 30 osób: Julian Auleitner (Warszawa), Olgierd Baehr (Poznań), Bogdan Bońkowski (Olsztyn), ks. Bronisław Dembowsk i (Warszawa), Grażyna Dziadkiewicz (Sosnowiec), Joanna Fabisiak (Warszawa), Przemysław Fenrych (Szczecin), Jerzy Janik (Kraków), Maria Kokot (Opole), Jerzy Krzewicki (Kielce), Józef Łukaszewicz (Wrocław), ks. Józef Majka (Wrocław), Andrzej Micewski (Warszawa), Jerzy Pietrzak (Ostrów Wlkp.), Bogusław Piskorski (Szczecin), Aurelia Polańska (Gdynia), Jan Rejczak (Radom), Stefan Sawicki (Lublin), Krzysztof Skubiszewski (Poznań), Jędrzej Smulkowski (Gdynia), Stanisław Stomma (Warszawa), Bolesław Suszka (Kórnik), Leonard Szymański (Poznań), Andrzej Święcicki (Warszawa), Jerzy Turowicz (Kraków), Andrzej Tyc (Toruń), Andrzej Wielowieyski (Warszawa), Czesław Zgorzelski (Lublin). W listopadzie 1983 r. dołączyli nowi członkowie: Wiesław Chrzanowski (Warszawa) i Witold Trzeciakowski (Warszawa).
We wprowadzającej wypowiedzi Ksiądz Prymas podkreślił, że oczekuje od Rady spokojnego osądu zjawisk polskich gdyż zmaganie się dwóch sił - rządu i Solidarności musi mieć etycznego "obserwatora". Zachęcał do wspólnego szukania drogi porozumienia społecznego wynikającej z wielowiekowych doświadczeń Kościoła.
Przewodniczącym Rady został wybrany prof. Stanisław Stomma, a sekretarzem Joanna Fabisiak. Posiedzenia Rady odbywały się co 1-2 miesiące. W spotkaniach brali też udział ks. bp Jerzy Dąbrowski i ks. Alojzy Orszulik.
5 kwietnia 1982 Rada uchwaliła dokument postulujący reaktywowanie zdelegalizowanej w stanie wojennym "Solidarności".
Po osaczeniu Solidarności i po utracie zaufania partyjnego rządu w społeczeństwie, Kościół Katolicki stał się jedynym autorytetem moralnym w Polsce. Informacja w kraju była całkowicie ocenzurowana i zablokowana. Bezpośrednie relacje Członków Rady na comiesięcznych posiedzeniach pozwalały na uzupełnianie i weryfikację wiedzy o sytuacji w kraju, wypracowywanie wspólnej zobiektywizowanej opinii i przekazanie jej do środowisk katolickich w większości diecezji. Rada Prymsowska była pośrednikiem między społecznością ludzi świeckich, a hierarchią kościelną w tym trudnym, pełnym napięć, niepewności i kłamstwa okresie stanu wojennego. Prymas Polski spełniał w społecznym odczuciu historycznie uzasadnioną funkcję Interrexa.
Prymasowska Rada Społeczna I kadencji odbyła 15 posiedzeń i zakończyła pracę 9.12.1984 r. Stanisław Stomma zorganizował nielegalny Klub "Dziekania", który był kontynuacją dyskusyjnej działalności tej Rady w znacznie poszerzonym już gronie.
W 1986 prymas powołał drugą Radę pod przewodnictwem profesora Władysława Findeisena. Sporządziła ona m.in. raporty dotyczące udziału katolików w życiu publicznym, emigracji, pracy i ochrony życia.
W 1989 członkowie rady brali udział w opracowywaniu porozumień polskiego okrągłego stołu.
Niektórzy członkowie: Maciej Giertych, Stanisław Stomma, Władysław Findeisen, Maja Komorowska, Andrzej Łapicki, Krzysztof Skubiszewski, Witold Trzeciakowski, Maria Joanna Radomska, Andrzej Wielowieyski
