Rak jajnika

Rak jajnika – nowotwór złośliwy kobiet występujący głównie w okresie około- i pomenopauzalnym. Wywodzi się z komórek nabłonka pokrywającego jajnik. Często daje objawy dopiero w późnych stadiach^[1]. Stosowanie doustnych tabletek antykoncepcyjnych zmniejsza ryzyko zachorowania na raka jajnika.

[edytuj] Epidemiologia

Zapadalność na raka jajnika wynosi 11,2/100 000. Rocznie w Polsce notuje się ponad 3000 nowych zachorowań^[2]. Rak jajnika zajmuje drugie miejsce co do częstości występowania wśród nowotworów narządu rodnego (po raku szyjki macicy). Wzrost zachorowalności rośnie gwałtownie w 5. dekadzie życia i sukcesywnie wzrasta do 8. dekady^[3]. Szczególnie narażone są kobiety w okresie pomenopauzalnym.

[edytuj] Czynniki ryzyka i czynniki ochronne

Ryzyko wystąpienia raka jajnika zależy od ilości i częstości owulacji w życiu kobiety. Związane z owulacją przerwanie ciągłości nabłonka jajnika oraz drażniący wpływ zawierającego estrogeny płynu pęcherzykowego zwiększają ryzyko wystąpienia raka jajnika. Czynnikami ryzyka rozwoju raka jajnika są:

• brak ciąż
• niepłodność
• stymulacja owulacji
• hiperestrogenizm
• hiperandrogenizm
• nakłucia powierzchni jajnika przy pobieraniu oocytów
• endometrioza
• przebyta choroba nowotworowa
• stan po radioterapii miednicy mniejszej z powodu innych nowotworów
• mutacje w genach BRCA1 i BRCA2
• zespół Lynch II
• wiek - na ryzyko rozwoju raka jajnika bardziej narażone są starsze kobiety
• otyłość
• nikotynizm
• przebyta świnka
• działanie talku

Do czynników ochronnych zalicza się:

• długotrwałe stosowanie hormonalnej antykoncepcji
• liczne ciąże
• karmienie piersią
• podwiązanie jajowodów

Antykoncepcja hormonalna jest stosowana jako profilaktyka raka jajnika u osób z genetycznymi predyspozycjami do wystąpienia tego nowotworu.

[edytuj] Objawy kliniczne

Początkowy okres rozwoju nowotworu przebiega bezobjawowo. Ponieważ objawy pojawiają się zwykle, gdy guz przekracza 7 cm, nowotwór jest zwykle wykrywany w późnym stadium. Pacjentki zgłaszają najczęściej:

• ból w podbrzuszu
• zwiększenie obwodu brzucha
• objawy ucisku na narządy sąsiednie (drogi moczowe, układ pokarmowy)
• krwawienia z pochwy

[edytuj] Klasyfikacja kliniczna

[edytuj] Rozpoznanie

Nie istnieją badania przesiewowe w kierunku raka jajnika (z wyjątkiem postaci dziedzicznych). Badanie ginekologiczne oraz badanie USG pozwala na wykrycie tego nowotworu dopiero w późnych stadiach (kiedy jego średnica przekracza 5 cm). Doskonałym badaniem diagnostycznym w przypadku podejrzenia raka jajnika lub określenia rozległości procesu nowotworowego jest PET-CT.

We krwi często można wykryć podwyższony poziom markerów nowotworowych - CA-125 i Ca 19-9.

Kobiety o podwyższonym ryzyku wystąpienia tego nowotworu (wcześniejsze przypadki występowania tego nowotworu w rodzinie) powinny poddać się badaniu genetycznemu na mutacje genów BRCA1 i BRCA2.

Ostateczna diagnoza jest stawiana wyłącznie w badaniu histopatologicznym materiału uzyskanego w czasie zabiegu operacyjnego.

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

• nowotwory jajnika

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Rekomendacje PTG dotyczące postępowania w guzach niezłośliwych i raku jajnika
• Rekomendacje PTG dotyczące wykrywania wysokiego, dziedzicznie uwarunkowanego ryzyka zachorowania na raka gruczołu sutkowego lub jajnika oraz opieki nad rodzinami w których ono występuje

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.