Ryjówkowate

Ryjówkowate
Soricidae^[1]
G. Fischer, 1817

Rzęsorek mniejszy (Neomys anomalus)
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	ssaki żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	Soricomorpha
Rodzina	ryjówkowate
Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Ryjówkowate, także sorki (Soricidae)^[2] – rodzina ssaków z rzędu owadożernych. Należy do niej przeszło 300 gatunków, w tym ryjówka malutka, która jest najmniejszym ssakiem Polski oraz ryjówka etruska uważana za najmniejszego znanego ssaka na świecie. Ryjówkowate zamieszkują Azję, Europę, Afrykę, Amerykę Północną i Południową.

[edytuj] Charakterystyka

Zwierzęta małe, o szybkiej przemianie materii, ruchliwe, aktywne nocą lub przez całą dobę. Charakteryzują się wydłużoną czaszką i brakiem łuków jarzmowych. Owadożerne lub mięsożerne, w warunkach głodu mogą spożywać nasiona. Część ryjówkowatych prowadzi ziemno-wodny tryb życia. Ślina niektórych gatunków zawiera jad. Ryjówkowate nie zapadają w sen zimowy. Zmysły słuchu, węchu i dotyku doskonale rozwinięte, niektóre gatunki emitują ultradźwięki ułatwiające im wyszukiwanie zdobyczy (echolokacja). Przypuszczalnie ze względu na wydzielany zapach ryjówkowate są rzadko atakowane przez drapieżniki.

[edytuj] Klasyfikacja ryjówek

Przez długi czas ryjówki (Soricidae) dzielono na dwie podrodziny: Soricinae i Crocidurinae. Zwierzęta te przyciągały znacznie mniejszą uwagę systematyków niż np. gryzonie. Współczesna próba klasyfikacji uwzględnia najnowsze badania, również genetyczne. Na ich podstawie wyłoniono dwie rodziny ryjówek: wymarłą rodzinę Heterosoricidae i współczesną, ale zawierającą też wiele gatunków wymarłych, rodzinę Soricidae, z podrodzinami:

Allosoricinae (wymarła)
Crocidosoricinae (wymarła)
Limnoecinae (wymarła)
Crocidurinae
Soricinae

(za J.M. Wójcik i M. Wolsan, 1998)

W 2001 zaproponowano wyłonienie z Crocidurinae rodzajów: Congosorex, Myosorex oraz Surdisorex i utworzenie podrodziny Myosoricinae:

Crocidurinae – zębiełki^[3]
- Crocidura
- Solisorex
- Suncus
- Diplomesodon
- Feroculus
- Paracrocidura
- Ruwenzorisorex
- Scutisorex
- Sylvisorex
Myosoricinae
- Congosorex
- Myosorex
- Surdisorex
Soricinae
- Anourosorex
- Blarinella
- Blarina
- Cryptotis
- Chimarrogale
- Chodsigoa
- Episoriculus
- Nectogale
- Neomys
- Nesiotites
- Soriculus
- Megasorex
- Notiosorex
- Sorex
Notiosoricini
- Megasorex gigas

Przykładowe gatunki ryjówkowatych:

rzęsorek rzeczek (Neomys fodiens)
rzęsorek mniejszy (Neomys anomalus)
zębiełek białawy (Crocidura leucodon)
zębiełek karliczek (Crocidura suaveolens)
zębiełek myszaty (Crocidura russula)
zębiełek cejloński (Crocidura miya)
ryjówka aksamitna (Sorex araneus)
ryjówka etruska (Suncus etruscus)
ryjówka średnia (Sorex caecutiens)
ryjówka malutka (Sorex minutus)
ryjówka górska (Sorex alpinus)
ryjówka amerykańska (Sorex cinereus)
ryjówka pustynna (Megasorex gigas)
ryjówka afrykańska (Myosorex varius)
ryjówka pancerna (Scutisorex somereni

[edytuj] Ochrona

Wszystkie gatunki ryjówkowatych występujących w Polsce są objęte ścisłą ochroną.

Przypisy

↑ Soricidae w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
↑ Rainer Hutterer: two replacement names and a note on the autor of the schrew family Soricidae (mammalia)
↑ Zębiełki (pol.). Encyklopedia PWN. [dostęp 6 listopada 2009].

[edytuj] Bibliografia

Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971.
Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Soricidae. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 28 marca 2008]

[edytuj] Zobacz też

Lista gatunków zwierząt objętych ścisłą ochroną w Polsce