| Sępopol | |||
 | |||
| |||
| Państwo |  Polska | ||
| Województwo | warmińsko-mazurskie | ||
| Powiat | bartoszycki | ||
| Gmina | Sępopol gmina miejsko-wiejska | ||
| Założono | 1351 | ||
| Prawa miejskie | 1973 | ||
| Burmistrz | Grzegorz Mucha | ||
| Powierzchnia | 4,63 km² | ||
| Ludność (2010) • liczba • gęstość | 2013 441 os./km² | ||
| Strefa numeracyjna | (+48) 89 | ||
| Kod pocztowy | 11-210 | ||
| Tablice rejestracyjne | NBA | ||
Położenie na mapie Polski   Sępopol | |||
| Na mapach: | |||
| TERC (TERYT) | 6283601064 | ||
Urząd miejski ul. 22 Lipca 711-210 Sępopol | |||
 Multimedia w Wikimedia Commons | |||
| Strona internetowa | |||
Sępopol (niem. Schippenbeil) – miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie bartoszyckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Sępopol. Miasto leży na Nizinie Sępopolskiej, nad Łyną, przy ujściu rz. Guber. Ośrodek rzemieślniczo-usługowy.
Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 2013 mieszkańców[1].
Spis treści |
Sępopol położony jest w północnej części województwa warmińsko-mazurskiego nad rzekami Łyna i Guber na Nizinie Sępopolskiej. Miasto sąsiaduje z gminami: Bartoszyce, Korsze, Barciany
Sępopol leży 12 km od granicy z Rosją, ok. 70 km od Kaliningradu i 85 km od Olsztyna.
Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 4,63 km²[2].
W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. olsztyńskiego.
Geneza nazwy miejscowości nie doczekała się dostatecznego wyjaśnienia. W dokumencie lokacyjnym występuje nazwa Schiffenburg, co wskazywałoby na obecność zamku ("Burg" oznacza w języku niemieckim zamek, warownię). Badania archeologiczne oraz dokumenty historyczne nie potwierdziły jednak obecności zamku w Sępopolu. "Schiff" oznacza po niemiecku okręt, statek. Zatem pierwotną nazwę Sępopola można byłoby tłumaczyć jako "warownia okrętowa". Element związany ze statkiem występuje także w najstarszej pieczęci Sępopola, pochodzącej z XV stulecia, gdzie widnieje pływające na okręcie miasto. Sępopol dawniej otoczony był wodami, z trzech stron bowiem otaczała miejscowość rzeka Łyna i Guber, a z czwartej kanał przekopany między rzekami. Być może ma to jakiś związek z warowna osadą Prusów i żegluga.
Inna hipotezą dotycząca źródeł nazwy Sępopola jest nazwisko rycerza krzyżackiego, Ludwika von Schippen, który piastował funkcję pruskiego mistrza krajowego w roku 1299. Między brzmieniem Schippenburg a Schiffenburg istnieje tylko różnica w wymowie, pierwsze słowo jest w dialekcie dolnoniemieckim (plattdeutsch), drugie natomiast w górnoniemieckim (hochdeutsch). Powstanie miasta już w 1299 jest jednak mało prawdopodobne (zbyt wcześnie). Być może chodzi tu o innego von Schippena lub Schiffena.
W języku niemieckim nazwa miasta ustaliła się jednak ostatecznie w formie Schippenbeil, gdzie zamiast członu "Burg" występuje słowo "Beil" (siekiera). Świadczy to być może o staropruskim pochodzeniu nazwy ("Bil" - wieś, zamek), która uległa zniemczeniu na podobieństwo leżącego nieopodal miasta Heiligenbeil (pol. Święta Siekierka).
Polska nazwa Sępopol jest fonetycznym przyswojeniem formy Schippenbeil, powstałym w procesie osadnictwa mazurskiego w Prusach Książęcych.
Osada pruska wymieniana jest w dokumentach z drugiej połowy XIII w. Jest to jedno z nielicznych miast w Prusach, które powstało w uniezależnieniu od wcześniejszego zamku (w pobliżu był zamek w Sątocznie).
Miejscowość, leżąca na szlaku handlowym z Królewca do Warszawy, prawa miejskie uzyskała w 1351 od wielkiego mistrza Henryka Dusemera. W czasie wojny trzynastoletniej mieszczanie walczyli przeciwko Krzyżakom. W 1457 koło Sępopola wojska polskie i stanów pruskich poniosły porażkę w walce z wojskami krzyżackimi. Miasto jednak zdołało sie obronić. Po ponad dwumiesięcznym oblężeniu w 1461 miasto się poddało. Na mocy pokoju toruńskiego (1466) pozostał w państwie krzyżackim, od 1525 w Prusach Książęcych. W 1749 r. w pożarze zniszczony został m.in. ratusz w górnym rynku. Kolejne zniszczenia przyniósł pobyt wojsk rosyjskich w 1807 r. - Rosjanie spalili wówczas nowy barokowy ratusz (dolny rynek). W XIX w. Sępopol nie rozwinął się.
W 1912 Sępopol otrzymał wodociąg i gazownię, w 1923 podstację elektrowni. Dzięki usługom komunalnym do których trzeba zaliczyć działającą od 1898 rzeźnię życie stawało się znośniejsze. Udało się zahamować upadek miasta. W roku 1925 liczyło już ono 2509 mieszkańców. W wybudowanych w latach 1934-36 Zakładach roszarniczych znalazło pracę kilkaset robotników. W 1939 Sępopol osiągnął liczbę 3434 mieszkańców.
Podczas II wojny światowej zbudowano pod Sępopolem duże lotnisko wojskowe będące zapleczem kwatery Hitlera w Gierłoży. Szczególny nacisk na rozbudowę tego lotniska powstał w roku 1944 r. Zorganizowano nawet podobóz-filie obozu w Sztutowie koło Gdańska (Stutthof) pilnowaną przez SS. 90% więźniów stanowiły dziewczyny i młode kobiety pochodzenia żydowskiego z Węgier i Grecji (zbiorowy grób, kilkanaście osób znaleziono przy ul. Mostowej, gdzie w czasie wojny urzędowało SS).
W 1945 r. miasto, zdobyte przez wojska radzieckie, uległo ogromnym zniszczeniom, przekraczającym 75%. Zrujnowany ośrodek został włączony do państwa polskiego i zakwalifikowany jako wieś, zaś jego ludność wysiedlono do Niemiec. W okresie powojennym centrum Sępopola odbudowano jedynie w niewielkim stopniu. Mimo to w roku 1973 miejscowość odzyskała prawa miejskie. Ludność Sępopola do dziś nie odzyskała jednak przedwojennego stanu.
W Sępopolu istnieje klub piłkarski LKS "ŁYNA" Sępopol. Obecnie występuje w klasie okręgowej.
Klub Sportowy LKS "ŁYNA" Sępopol, Rok założenia 1948, Barwy zielono-niebieskie[potrzebne źródło]
Miasta i gminy partnerskie:
Sępopol
Sępopol (widok z ul.Kościuszki)
Kamień upamiętniający 650-lecie miasta
Miejsce łączenia się rzek Łyny i Gubra
Tama na rzece Guber (przed zniszczeniem)
Tama na rzece Guber (w trakcie odbudowy)
Tama na rzece Guber (obecnie)
Miejski Stadion w Sępopolu
Wieża ciśnień
OSP Sępopol
| ||||||||||
| ||||||||||||||
| ||||||||||||||||
| |||||||||||||||||
