Skopje[1][2], dawniej też (obecnie niezalecane) Skopie[3] (maced. Скопје, serb. Скопље – Skoplje, alb. Shkup, gr. Σκόπια, tur. Üsküp) – stolica Republiki Macedonii, położona w kotlinie na wschód od Szar Płaniny, nad rzeką Wardar. Ludność: 507 tys. mieszkańców (2002). Główny ośrodek gospodarczy i naukowy kraju, węzeł kolejowy, ze stacją Skopje, drogowy, międzynarodowy port lotniczy.
[edytuj] Pochodzenie nazwy miasta
Obecna nazwa miasta może pochodzić od greckiego słowa σκοπιά - skopia [4], oznaczającego wojskowe, obserwacyjne posterunki wartownicze [5]. Ponadto, w pobliżu obecnego miasta położone było antyczne miasto greckie Σκουποί[6], zniszczone trzęsieniem ziemi, w 520 r. Miasto odbudowane zostało dzięki pomocy cesarza Justyniana I Wielkiego, jego nazwę zmieninono wtedy na na Ιουστινιανή - Justiniani.
26 sierpnia 1910 r. w tym mieście urodziła się Matka Teresa z Kalkuty[7].
[edytuj] Spór o tradycję historyczną
Skopianie odwołują się do historycznej tradycji starożytnych Makedonów. Znalazło to m.in. wyraz w nazewnictwie międzynarodowego portu lotniczego "Aleksander Wielki", nowej nazwie głównego stadionu sportowego "Filip II", pomnikach Filipa II i Aleksandra Wielkiego, publicznych ekspozycji oryginalnych fragmentów starożytnych rzeźb, przed najważniejszymi gmachami państwa itp.[8]. Toteż także w dziedzinie historii trwa spór międzypaństwowy z Grecją, szczególnie emocjonujący mieszkańców greckiej Macedonii. Toteż jest ewenementem lotnictwa na skalę światową, że inny, międzynarodowy port lotniczy, położony obok greckiego, macedońskiego miasta Kawala, także nosi imię "Aleksander Wielki".
[edytuj] Podział administracyjny
| Nr | Gmina
(Општина) | Powierzchnia
(km²) | Populacja
(2002) |
|---|
| 1 |  Centar (Центар) | 7,52 | 45 412 |
| 2 |  Gazi Baba (Гази Баба) | 110,86 | 72 617 |
| 3 |  Aerodrom (Аеродром) | 21,85 | 72 009 |
| 4 |  Czair (Чаир) | 3,52 | 64 773 |
| 5 |  Kisela Voda (Кисела Вода) | 34,24 | 57 236 |
| 6 |  Butel (Бутел) | 54,79 | 36 154 |
| 7 |  Szuto Orizari (Шуто Оризари) | 7,48 | 22 017 |
| 8 |  Karposz (Карпош) | 35,21 | 59 666 |
| 9 |  G´orcze Petrow (Ѓорче Петров) | 66,93 | 41 634 |
| 10 |  Saraj (Сарај) | 229,06 | 35 408 |
| Total |  Skopje | 571,46 | 506 926 |
[edytuj] Zabytki i atrakcje turystyczne
- rzymsko-bizantyński akwedukt z I wieku n.e., rozbudowany w VI wieku n.e. przez Justyniana Wielkiego.
- twierdza Skopsko Kale ze śladami osadnictwa z epok: neolitu i brązu, a także czasów rzymskich i bizantyjskich (obecnie trwają tam badania archeologiczne)
- Cerkiew św. Pantelejmona w Nerezi, na przedmieściach Skopia, z 1161 z zachowanymi freskami będącymi wspaniałym przykładem malarstwa bizantyjskiego.
- kamienny średniowieczny most na rzece Wardar
- cerkiew św. Nikity z XIV wieku
- architektura z okresu panowania tureckiego (łaźnie, zajazdy, meczety głównie z XV wieku)
- cerkiew św. Spasa z XVII-XIX wieku
- synagoga Beit Jakow
[edytuj] Nazwa w języku polskim
Nazwa miasta Skopje jest w języku polskim rodzaju nijakiego i odmienia się jak słońce, np. Byłem w Skopju. Jedziemy do Skopja lub pozostaje nieodmieniona, np. Byłem w Skopje. Jedziemy do Skopje.
Przypisy
- ↑ Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej (KSNG) Nazwy państw świata, ich stolic i mieszkańców, 2007 Wykaz w formacie PDF, s. 26
- ↑ Protokół z IV, V i VI posiedzenia Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Polski, które odbyły się w dniu 20 lutego, 13 marca i 17 kwietnia 2002 roku, s. 4 [1]
- ↑ Włodzimierz Pianka, Zuzanna Topolińska, Božidar Vidoeski Słownik macedońsko-polski i polsko-macedoński, wydawcy: PWN i Knigoizdatelstvo "Makedonska kniga", Warszawa - Skopje 1990 r.
- ↑ Strona wyszukiwarki Google, jako Σκοπια wymienia jedno miasto na terenie Republiki Macedonii i 4 miejscowości na terenie Republiki Grecji.
- ↑ m.in. Podręczny Słownik Grecko-Polski, Wiedza Powszechna, Warszawa 1999, str. 292.
- ↑ Σκουποί czyta się po grecku podobnie, jak łacińskie "Scupi"
- ↑ Kathryn Spink: Matka Teresa. Autoryzowana biografia. Lublin: Wydawnictwo Gaudium, 2001. ISBN 83-88615-22-X. Cytat: Tak obojętnie podchodziła do chronologii swojego życia i faktycznie tak daleko była od chęci czytania tego, co o niej pisano, że przez wiele lat, a zatem także w wielu książkach błędnie podawano jako datę jej urodzenia 27 sierpnia 1910 r. Ta sama figuruje nawet w rejestrze (...) Zgromadzenia Sióstr Loretanek w Indiach. Tymczasem jak wyznała Eileen Egan, (...) była to data chrztu..
- ↑ Artykuł w "The Christian Science Monitor" 2,300 years later, 'Alexander-mania' grips Macedonia ; Artykuł w Der Spiegel (ang.) "Which Macedonia Was Alexander the Great From?"
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Skrót historii regionu Macedonii i Republiki Macedonii.
| Stolice Europy |
|---|
| | Stolice niepodległych państw | Amsterdam (konstytucyjna), Holandia • Andora, Andora • Ateny, Grecja • Belgrad, Serbia • Berlin, Niemcy • Berno, Szwajcaria • Bratysława, Słowacja • Bruksela, Belgia • Budapeszt, Węgry • Bukareszt, Rumunia • Dublin, Irlandia • Haga (siedziba rządu), Holandia • Helsinki, Finlandia • Kijów, Ukraina • Kiszyniów, Mołdawia • Kopenhaga, Dania • Lizbona, Portugalia • Londyn, Wielka Brytania • Lublana, Słowenia • Luksemburg, Luksemburg • Madryt, Hiszpania • Mińsk, Białoruś • Monako, Monako (państwo-miasto) • Moskwa, Rosja • Oslo, Norwegia • Paryż, Francja • Podgorica, Czarnogóra • Praga, Czechy • Reykjavík, Islandia • Ryga, Łotwa • Rzym, Włochy • San Marino, San Marino • Sarajewo, Bośnia i Hercegowina • Skopje, Macedonia • Sofia, Bułgaria • Sztokholm, Szwecja • Tallinn, Estonia • Tirana, Albania • Vaduz, Liechtenstein • Valletta, Malta • Warszawa, Polska • Watykan, Watykan (państwo-miasto) • Wiedeń, Austria • Wilno, Litwa • Zagrzeb, Chorwacja | | Stolice terytoriów zależnych
i państw nieuznawanych | |
|
Macedonia
Ankara (Turcja)
Hasło Skopje w Wikisłowniku
.png){kind=small}
Centar (Центар).png){kind=small}
Gazi Baba (Гази Баба)
Aerodrom (Аеродром)
Czair (Чаир).png){kind=small}
Kisela Voda (Кисела Вода)
Butel (Бутел).png){kind=small}
Szuto Orizari (Шуто Оризари).png){kind=small}
Karposz (Карпош)
G´orcze Petrow (Ѓорче Петров)
Saraj (Сарај)
Skopje
