| Ten artykuł od 2010-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Sobór powszechny, sobór ekumeniczny – w Kościołach chrześcijańskich - spotkanie biskupów całego Kościoła w celu ustanowienia praw kościelnych (kanonów soborowych) i uregulowania spraw doktryny wiary i moralności. Początkowo sobory były zwoływane przez cesarzy rzymskich (bizantyjskich). Sobory Kościoła rzymskokatolickiego (nie uznawane przez pozostałych chrześcijan, w tym prawosławnych i protestantów) są zwoływane przez papieża. Według prawa kanonicznego papież przewodniczy obradom soboru osobiście (lub przez delegatów), a także określa ramy obrad i zatwierdza dekrety soborowe. Śmierć papieża w czasie trwania obrad powoduje ich zawieszenie, i dopiero jego następca może wznowić obrady.
[edytuj] Stosunek różnych wyznań
Kwestia, czy zjazd biskupów jest soborem powszechnym, czy tylko synodem danego kościoła partykularnego, zależy od nauki danego kościoła.
[edytuj] Kościół rzymskokatolicki
Kościół rzymskokatolicki przyjmuje, że odbyło się dwadzieścia jeden soborów powszechnych (od nicejskiego I w 325 do watykańskiego II w latach 1962-1965).
[edytuj] Cerkiew prawosławna i Kościoły starokatolickie
Cerkiew prawosławna i Kościoły starokatolickie uważają za powszechne tylko pierwsze siedem soborów (od nicejskiego I do nicejskiego II).
[edytuj] Kościoły protestanckie
Kościoły protestanckie opierają się na zasadzie sola scriptura, zgodnie z którą jedynie Biblia stanowi autorytet w sprawach wiary, doktryny i praktyki chrześcijańskiej. Dlatego też protestanci uznają, że sobory powszechne są ze swej natury omylne, a ich postanowienia należy zakwestionować w sytuacji, gdy znajdą się one w sprzeczności z nauką Pisma Świętego, lub też z niej nie będą wynikać.
Choć protestantyzm nie uznaje autorytetu soborów, zdecydowana większość protestantów na podstawie samej Biblii uznaje, że postanowienia dotyczące Trójjedyności Boga i natury Chrystusa wyrażone na czterech pierwszych soborach ekumenicznych wyrażają naukę biblijną. Stąd protestanci zgadzają się najczęściej z ustaleniami tychże soborów w wyżej wymienionych sprawach. Są to:
[edytuj] Inne wyznania
Inne wyznania, np. świadkowie Jehowy i mormoni nie tylko nie uznają ich autorytetu, ale też nie zgadzają się z ich postanowieniami. Kościoły przedchalcedońskie uznają za powszechne tylko trzy pierwsze sobory, a kościół asyryjski (nestoriański) dwa pierwsze sobory.
Soborem jerozolimskim określanym jest także opisane w Dziejach Apostolskich (15,2-29) zebranie apostołów w Jerozolimie w latach 49-50. W sensie ścisłym nie był to jednak sobór powszechny.
[edytuj] Spis soborów powszechnych (według nauki Kościoła katolickiego i prawosławnego)
Ikona przedstawia uczestników I Soboru Powszechnego w Nicei w
325 r., trzymających tekst
Wyznania wiary- Sobór nicejski I (325) - potępił arianizm, sformułował chrześcijańskie wyznanie wiary, uroczyście potwierdził dogmat o Bóstwie Chrystusa.
- Sobór konstantynopolitański I (381) - uzupełnił wyznanie wiary (zwane także nicejsko-konstantynopolitańskim) do postaci Credo (czyli wyznania wiary) nicejsko-konstantynopolitańskiego, odmawianego podczas Mszy św., potwierdzono wiarę w Ducha Świętego.
- Sobór efeski (431) - potępił nestorianizm, uznał, że Dziewicy Maryi przysługuje tytuł Matki Bożej (Η Θεοτόκος, łac. Theotokos). Ten i następne sobory nie są uznawane przez Kościół asyryjski.
- Sobór chalcedoński (451) - odrzucił monofizytyzm, sformułował doktrynę o dwóch naturach Chrystusa: boskiej i ludzkiej. Ten sobór i następne nie są przyjmowane przez tzw. kościoły przedchalcedońskie (dawniej nazywane monofizyckimi).
- Sobór konstantynopolitański II (553) - potwierdził doktryny i kanony poprzednich soborów, potępił nowe pisma heretyckie.
- Sobór konstantynopolitański III (680-681) - potępił monoteletyzm.
- Sobór in Trullo (692) - był przedłużeniem poprzedniego soboru, znany również jako piąto-szósty (Quinisext/Penthekte). Zajął się gł. sprawami administracji i dyscypliny kościelnej - nie uczestniczyli w nim biskupi Zachodu i jego kanony nie są uznawane przez Kościół katolicki. Prawosławni traktują go jako część szóstego soboru powszechnego.
- Sobór nicejski II (787) - potępił ikonoklazm i uznał za słuszny kult ikon.
[edytuj] Spis pozostałych soborów powszechnych (według nauki Kościoła rzymskokatolickiego)
- Sobór konstantynopolitański IV (869-870) - potępił Focjusza, uznając go za schizmatyka; potępienie to, odrzucone przez biskupów wschodnich, usankcjonowało podział chrześcijaństwa na katolicyzm i prawosławie. Sobór nieuznany przez prawosławie.
- Sobór laterański I (1123) - uregulował kwestie inwestytury.
- Sobór laterański II (1139) - potępił nauki Arnolda z Brescii.
- Sobór laterański III (1179 ) - zajmował się problemami moralnymi, potępił albigensów i waldensów
- Sobór laterański IV (1215) - sformułował dogmat o przeistoczeniu, potępił naukę Joachima z Fiore, sformułował doktrynę o prymacie papieskim.
- Sobór lyoński I (1245) - zdetronizował cesarza Fryderyka II, zarządził nową krucjatę przeciwko Saracenom.
- Sobór lyoński II (1274) - wprowadził filioque do wyznania wiary, uregulował zasady wyboru papieża.
- Sobór w Vienne (1311-1312) - potępił błędy templariuszy, fraticelli, beginek i begardów.
- Sobór w Konstancji (1414-1418) - początkowo nieformalny, stał się soborem z chwilą zwołania przez Papieża Grzegorza XII; zakończył wielką schizmę zachodnią, wybierając papieżem Marcina V; potępił Johna Wycliffe'a i Jana Husa (w wyniku czego Hus został spalony na stosie).
- Sobór w Bazylei (1431-1439) - kontynuował kwestie reformy Kościoła i podjął temat unii z Grekami. Po uchwaleniu dogmatu o wyższości soboru nad papieżem, Eugeniusz IV ogłosił nieważność soboru. W odpowiedzi sobór wybrał na papieża Feliksa V.
- Sobór w Ferrarze (1438) - zwołany przez Eugeniusza IV po rozłamie na soborze w Bazylei. Zajął się problemem unii z prawosławiem. Na początku 1439 przeniesiony do Florencji.
- Sobór florencki (1439-1445) - zatwierdził unie z Kościołem bizantyjskim oraz Apostolskim Kościołem Ormiańskim.
- Sobór laterański V (1512-1517) - potępił koncyliaryzm
- Sobór trydencki (1545-1563) - potępił Lutra i innych zwolenników reformacji; podjął dzieło odnowy Kościoła (kontrreformacja).
- Sobór watykański I (1868-1870) - sobór przerwany wojną francusko-pruską; ogłosił dogmat o nieomylności papieża w sprawach wiary i moralności.
- Sobór watykański II (1962-1965) - sobór mający na celu odświeżenie (aggiornamento) Kościoła katolickiego.
[edytuj] Spis soborów uważanych przez część prawosławia za powszechne
- Sobór konstantynopolitański IV (879-880) - zrehabilitował i przywrócił patriarchę Focjusza na zajmowane stanowisko, początkowo uznany na Zachodzie jako powszechny, następnie podtrzymano opinię o błędach Focjusza.
- Sobór konstantynopolitański V (1341-1351) - uznał ortodoksyjność nauki Grzegorza Palamasa o hezychazmie i przebóstwieniu człowieka i potępił nauki inspirowanego zachodnią filozofią Barlaama z Kalabrii.
[edytuj] Zobacz też
| Sobory powszechne |
|---|
| | Katolickie i prawosławne: | | | | Prawosławie: | | | | Katolicyzm: | |
|
