Sokół - nazwa polskich motocykli produkowanych w latach 1934-1939 w Państwowych Zakładach Inżynierii (PZInż) w Warszawie, oraz w latach 1947-1950 w Państwowych Zakładach Samochodowych nr 2 w Warszawie – tylko Sokół 125. Nazwa ta pojawiła się po raz pierwszy dla oznaczenia motocykla turystycznego Sokół 600 RT, następnie w 1936 nazwano tak produkowany już ciężki motocykl CWS M111. Motocykle Sokół 1000 i 600 były najbardziej znanymi polskimi motocyklami przed wojną, stanowiły etatowe wyposażenie wojska. Tuż przed wojną wprowadzono jeszcze model Sokół 200, wyprodukowany w nielicznej serii.
[edytuj] Sokół 1000 M111 (CWS M111)
Sokół 1000 – motocykl polskiej konstrukcji produkowany w CWS.
Silnik:
Sokół 1000 w Muzeum Historii Ursusa
Sokół 1000 w Muzeum Historii Ursusa
Sokół 1000 w Muzeum Historii Ursusa
Przeniesienie napędu
- Silnik – sprzęgło: skośne koła zębate
- sprzęgło: wielotarczowe, mokre, sterowanie nożnie
- skrzynia biegów: trzystopniowa z ręczną zmianą
- napęd tylnego koła: łańcuch
Podwozie
- rama: podwójna, rurowa, zamknięta
- zawieszenie przednie: widelec trapezowy typu HD
- zawieszenie tylne: sztywne
- hamulce: bębnowe, mechaniczne także na kole wózka
Wymiary
- długość z wózkiem: 2270 mm
- szerokość z wózkiem: 800 mm
- wysokość z wózkiem: 1135 mm
- rozstaw osi: 1464 mm
Masy
- masa bez wózka: 270 kg
- masa z wózkiem: 375 kg
- dopuszczalna masa całkowita: 655 kg
Pojemności
- zbiornik paliwa: 20 l
- zbiornik oleju: 3 l
Dane eksploatacyjne
- prędkość maksymalna: 100 km/h
- zużycie paliwa: 7,5 l/100 km
- zużycie oleju: 0,3 l/100 km
Inne:
[edytuj] Sokół 600 RT M211
Sokół 600 w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie
Sokół 600 na paradzie wojskowej w Przemyślu
Producent: Państwowe Zakłady Inżynierii, dawny adres: ul. Terespolska 34/36, Warszawa, Tel: 10-46-00
Projekt i konstrukcja: inż. Tadeusz Rudawski
Oznaczenie (SOKÓŁ 600RT M211):
- 600 – od pojemności silnika (579 cm³),
- R – Rudawski Tadeusz,
- T – turystyczny,
- M – motocykl,
- 2 – drugi projekt PZInż (M 111 – CWS jako pierwszy),
- 11 – oznaczenia rozwojowe.
Produkowany w latach: 1935-1939. Prototyp opuścił Zakłady w: 1935 roku.
Całkowita liczba wyprodukowanych egzemplarzy: około 1400 sztuk
Stosowane gaźniki: Amal aż do modelu 1938 włącznie. Począwszy od roku 1939 zastosowano gaźnik firmy Graetzin. Po tej modyfikacji moc silnika wzrosła z 15 do 16 KM. Instalacja elektryczna, aż do modelu 1938 włącznie, oparta o system z Magdynem Millera, typ MC Miller Birmingham. Począwszy od nr. silnika 700, w 1939 roku motocykl został wyposażony w prądorozrusznik Bosch. Zmiany te zaznaczono w dołączonej do drugiego wydania instrukcji pt. Opis Motocykla i Wskazówki Obsługi ulotce z pouczeniem, co należy uczynić, aby uruchomić silnik w przypadku gdy model wyposażony został w prądnicę–zapalacz firmy Bosch i akumulator motocykla uległ wyładowaniu.
Cena motocykla, podst.: 2 300,00 zł, cena wózka bocznego: 750,00 zł (czerwiec 1939)
W celu wspierania rozwoju motoryzacji polskiej, władze skarbowe wprowadziły zasady premiowania przy zakupie pojazdów produkcji polskiej w wysokości 20% od ceny zakupu, w formie obniżenia podatku dochodowego.
Dane techniczne motocykla:
Silnik:
- jednocylindrowy, czterosuwowy, bocznozaworowy, chłodzony powietrzem
- Pojemność skokowa: 579 cm³
- Średnica cylindra: 83 mm
- Skok tłoka: 106 mm
- Stopień sprężania: 4,75
- Moc max przy 3 800 obr/min: 16 KM
- Gaźnik: „Graetzin H26”
- Skrzynka biegów: trzybiegowa, wbudowana w blok
- Sprzęgło: korkowe, 5-tarczowe, mokre
- Napęd: łańcuch
- Rama: kołyskowa z rur stalowych
- Widelec: trapezowy z ciernymi amortyzatorami drgań i skrętu
- Hamulce: bębnowe, przód - ręczny, tył - nożny
- Koła: szprychowe, wymienne, 3 x 19
- Rozmiar ogumienia: 4,00 x 19
- Pojemność zbiornika paliwa: 15 l.
- Instalacja elektryczna: 6 V
- Prądnica prądu stałego: zespolona Miller MC1 lub prądorozrusznik Bosch typ B142B(od nr.silnika 501) lub B145LS2 (od nr. silnika 1101)
- akumulator: Z.A.T. 3R3, 6V 12Ah
- Zapłon: iskrownikowy lub bateryjny (od nr. silnika 501)
- Reflektor Ø 170 mm: Firma A.Marciniak SA (d.adres: ul. Wronia 23, Warszawa)
- Zegarowy wskaźnik prędkości z amperomierzem: Firma E. Romer Lwów, POLSKA
Wymiary :
- Rozstaw osi: 1430 mm
- Rozstaw kół z bocznym wózkiem: 1145 mm
- Całkowita długość: 2160 mm
- Całkowita szerokość bez wózka: 780 mm
- Całkowita szerokość z wózkiem: 1630 mm
- Prześwit: 145 mm
- Wysokość siodła od ziemi: 720 mm
- Ciężar motocykla: 170 Kg
- Ciężar wózka: 85 Kg
- Zużycie paliwa na 100 km: 4 l.
- Zużycie oleju na 100 km: 0,1 – 1,2 l.
- Prędkość max bez wózka: 110 km/h
- Prędkość max z wózkiem: 90 km/h
Najważniejsze osiągnięcia, nagrody i sukcesy motocykla „SOKÓŁ 600” w konkurencjach z udziałem innych motocykli świata:
1936
- Konkurs piękności w Warszawie ─ I nagroda Grand Prix
- Raid Gwiaździsty w Łodzi – II nagroda w ogólnej klasyfikacji
- Gymkhana w Łazienkach w Warszawie ─ I nagroda
- Raid Szlakiem Marszałka Piłsudskiego. 1 500 km – I nagroda w kategorii solówek, II i III nagroda w kategorii motocykli z wózkiem
- Gymkhana Gordon–Bennett w pierwszym dniu – I i II nagroda, w drugim dniu ─ I, II i III nagroda
- Jazda Terenowa w Nadliwiu – I nagroda w ogólnej klasyfikacji, I i II w swojej kategorii, I i II w kategorii motocykli z wózkami.
1937
- Pogoń za Czołgiem ─ I i II miejsce
- Raid Szlakiem Marszałka Piłsudskiego ─ I i II nagroda w kategorii solówek, I i II nagroda w kategorii motocykli z wózkiem
- Raid Motocyklowy przez Góry Świętokrzyskie – I, II, III i IV miejsca w ogólnej klasyfikacji
- Pierwszy Raid Tatrzański – I, II i III miejsca w ogólnej klasyfikacji
- Wyścig Terenowy w Nadliwiu – II miejsce w kategorii solówek, I i II miejsca w kategorii motocykli z wózkiem
1938
- Pogoń za czołgiem ─ I nagroda
- 9–ty Raid Pierwszy Krok Motocyklowy ─ I nagroda
- Pierwszy Krok Motocyklowy dla niezrzeszonych ─ II nagroda w kategorii solówek, II nagroda w kategorii motocykli z wózkiem
- Motocyklowy Konkurs Piękności w Automobilklubie Polski ─ Wieka Nagroda
- Drugi Raid Tatrzański ─ I nagroda w ogólnej klasyfikacji; I, II i III nagroda w swojej kategorii
- Mały Raid Tatrzański ─ II nagroda w kategorii motocykli z wózkiem
1939
- 17 sierpnia 1939, ekipa w składzie: Inżynier Tadeusz Rudawski na motocyklu „Sokół 200”, pracownicy P.Z.Inż., Tadeusz Heryng i Józef Jakóbowski na dwóch motocyklach „Sokół 600”, zawodnik motocyklowy Józef Docha z pasażerem Jerzym Brendlerem na motocyklu „Sokół 600”, Nr silnika 1146 oraz piąty uczestnik Mieczysław Kubiak, na motocyklu „Sokół 600”, ścieżką dla pieszych, poprzez Kuźnice i Myślenickie Turnie, osiągnęli szczyt Kasprowego Wierchu (1988 metrów nad poziom morza).
Źródła:
- Folder reklamowy Państwowych Zakładów Inżynierii w Warszawie, wydanie czerwiec 1939,
- Opis motocykla i wskazówki obsługi motocykla Sokół 600, wydanie II, 1938 z poprawkami w 1939,
- Katalog części zamiennych Sokół 600, wydanie 1938
[edytuj] Sokół 500 M311
Rok produkcji 1938, Państwowe Zakłady Inżynieryjne, Warszawa, Polska. Silnik górnozaworowy, dwuzaworowy, popychaczowy rozrząd, o pojemności 496 cm³ i mocy 18 lub 22 KM (w wersji RS), z pełnym obciążeniem rozwijał prędkość 125 km/h. Motocykl ten nie zdążył jednak wejść do produkcji seryjnej.
[edytuj] Sokół 200 M411
Sokół 200 na przedwojennej fotografii
Dane techniczne
- Rama podwójna, zamknięta, z kształtowników stalowych o przekroju C,
- Zawieszenie przednie: widelec trapezowy z cierną amortyzacją,
- Zawieszenie tylne sztywne,
- Silnik jednocylindrowy, dwusuwowy o pojemności 199,2 cm3,
- Stopień sprężania: 6,5:1
- Moc: 7 KM przy 4000 obr./min.,
- Sprzęgło wielotarczowe, mokre,
- Skrzynka biegów o trzech przełożeniach, sterowana nogą,
- Wymiary (dł. / szer. / wys. / rozstaw osi): 2025 / 680 / 965 / 1315 mm,
- Masa własna: 101 kg,
- Prędkość maksymalna: 85 km / h,
- Zużycie paliwa: 3 l / 100 km.
Sokół 125 w Muzeum Techniki w Warszawie
Sokół 125 był pierwszym motocyklem skonstruowanym w Polsce po II wojnie światowej, a jego produkcję uruchomiono w 1947 w Państwowych Zakładach Samochodowych nr 2 w Warszawie. Nazwa Sokół nawiązywała do przedwojennych konstrukcji Państwowych Zakładach Inżynierii (PZInż). Opracowanie projektu rozpoczęło Centralne Biuro Techniczne, gdzie w warszawskim Wydziale Motocyklowym pod kierunkiem inż. Stefana Porazińskiego opracowano podwozie oparte na ramie z ciągnionych rur stalowych wzorowanej na motocyklu DKW RT125, ze sztywnym zawieszeniem tylnego koła i widelcem trapezowym w zawieszeniu przednim. W oddziale CBT w Bielsku zespół inż. Fryderyka Bluemke zaprojektował silnik S01 pojemności skokowej 125 cm³, wzorowany również na silniku DKW. Podwozia dla prototypowych motocykli wykonano w Czechowicach-Dziedzicach a silniki w Ustroniu. Początkowo zamierzano także produkcję Sokoła 125 zlokalizować na Górnym Śląsku, ostatecznie jednak ulokowano ją w PZS w Warszawie, zaś silniki S01 jako produkcję rozruchową wytwarzano przez kilka lat w Zakładach Metalowych we Wrocławiu-Zakrzowie.
W 1950 zapadła decyzja o zakończeniu produkcji na rzecz rozwoju ilościowego i jakościowego modelu SHL M04.
[edytuj] Bibliografia
- Zbigniew Otoczyński, Sokół 600 i 1000, WKiŁ, Warszawa 1999, ISBN 83-206-1292-6
- Jan Tarczyński, Polskie motocykle 1918-1945, The Polish motorcycle industry 1918-1945, Wyd. 3 rozsz., WKiŁ, Warszawa 2005, ss. 268+12. ISBN 83-206-1579-8
- Adam Jońca, Rajmund Szubański, Jan Tarczyński, Wrzesień 39 - Pojazdy Wojska Polskiego - barwa i broń, WKiŁ, Warszawa 1990, ss. 272. ISBN 83-206-0847-3
- Adam Jońca, Jan Tarczyński, Krzysztof Barbarski, Pojazdy w Wojsku Polskim 1918-1939, Polish Army Vehicles - 1918-1939, Wyd. AJaKS, Komisja Historyczna byłego Sztabu Głównego Polskich Sił Zbrojnych, Pruszków, Londyn 1995, ss. 403. ISBN 83-85621-57-1
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
| Motocykle, motorowery i skutery produkowane i montowane w Polsce |
|---|
| Obecnie produkowane
jednoślady silnikowe | | | Historyczne
jednoślady silnikowe | | | Historyczne motorowery
i motocykle Romet | | | | Motocykle SHL | | | | Motocykle Sokół | | | Motocykle i skutery
WFM/Osa | | | | Motocykle WSK | | | | Motocykle wyczynowe | |
|
Polska
