Split

Ten artykuł dotyczy miasta w Chorwacji. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Split
Herb Splitu Flaga Splitu
Państwo	Chorwacja
Komitat	Splitsko-dalmatinska županija
burmistrz	Ivan Kuret
Ludność (2005) • liczba ludności	178 192[1]
Nr kierunkowy	+385 021
Kod pocztowy	21000
Tablice rejestracyjne	ST
Podział miasta	27 dzielnic
Miasta partnerskie	Ankona, Włochy Antofagasta, Chile Beit Szemesz, Izrael Cockburn, Australia Dover, Anglia Gladsaxe, Dania Los Angeles, USA Mostar, Bośnia i Hercegowina Odessa, Ukraina Ostrawa, Czechy Pescara, Włochy Sztip, Macedonia Trondheim, Norwegia Velenje, Słowenia Charlottenburg-Wilmersdorf, Niemcy
Położenie na mapie Chorwacji Split
43°30′50″N 16°27′21″E / 43.51389, 16.45583Na mapach: 43°30′50″N 16°27′21″E / 43.51389, 16.45583
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Świątynia Jowisza w Splicie

Widok na terminal promowy w Splicie

Split, panorama miasta

Split nocą

Kościół św. Franciszka

Split – miasto i port w Chorwacji (Dalmacja), nad Morzem Adriatyckim na niewielkim półwyspie. Główne miasto komitatu splitsko-dalmatyńskiego.

Drugie co do wielkości miasto Chorwacji pod względem liczby mieszkańców. Składa się z 27 dzielnic.

W mieście znajdują się hale sportowe Spaladium Arena i Arena Gripe oraz stadion sportowy Poljud, który w 1990 roku był areną lekkoatletycznych mistrzostw Europy.

[edytuj] Gospodarka

Split jest ważnym miastem przemysłowym Dalmacji.

• przemysł stoczniowy
• przemysł chemiczny
• przemysł cementowy, drzewny
• przemysł spożywczy (rybny, piwowarski, winiarski)
• port handlowy, rybacki i pasażerski
• przemysł turystyczny
• ośrodek komunikacyjny
  • port lotniczy Split
  • dworzec kolejowy (linia z Zagrzebia przez Oštarije, Knin i Perković o dużych walorach widokowych)
  • terminal promowy obsługujący rejsy między innymi do Rijeki, Dubrownika, na pobliskie wyspy (Brač, Hvar, Vis, Čiovo, Korčula, Lastovo), do Ankony, Pescary, Wenecji we Włoszech,
  • węzeł komunikacji drogowej - Autostrada A1 (Chorwacja) Zagrzeb - Split, trasa europejska E65 w ciągu Magistrali Adriatyckiej

• Instytut Oceanografii i Rybołówstwa

[edytuj] Historia

• starożytna grecka osada Aspalathos koło Salona (obecnie Solin, przedmieście Splitu)
• rzymskie Spalatum od łac. palatium
• w latach 295-305 n.e. cesarz Dioklecjan budował swoją rezydencję
• od 395 w Bizancjum
• od VI wieku siedziba arcybiskupstwa
• w 1. połowie VII wieku Salona zburzona przez Słowian i Awarów, a nowe miasto powstało wokół pałacu
• w VIII wieku znaczny port handlowy
• 1069 pod władzą Chorwacji
• od 1105 przejęty przez Węgry
• 1420-1797 należał do Wenecji
• później pod władzą Austro-Węgier
• 1806-1813 wojny napoleońskie
• znów pod władzą Austro-Węgier
• od 1918 należał do Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców
• 1929 w Jugosławii
• 1941-1943 pod okupacja włoską
• od 1991 w niepodległej Chorwacji

[edytuj] Zabytki

• pałac cesarza Dioklecjana (III-IV wiek) założony na planie rzymskiego obozu wojskowego (ok. 150 na 190 m) z murami i wieżami. Pałac został wpisany na listę dziedzictwa kulturowego UNESCO
• brama pałacowa Porta Aurea
• oktagonalne mauzoleum Dioklecjana, przebudowane w VIII wieku na katedrę Św. Duji z dzwonnicą z XIII-XVII wieku
• świątynia Jupitera - od VIII wieku baptysterium
• perystyl - obecnie teatr
• westybul
• kościół św. Franciszka - przebudowany kościół gotycki z XV wieku. Wewnątrz znajdują się nagrobki znakomitych mieszkańców miasta , m.in archidiakona Tomasza (pierwszego dalmatyńskiego historyka), pisarza Marka Marulicia i kompozytora Ivana Lukačica.
• pozostałości akweduktu
• zabytkowe kościoły poza murami z IX-XV wieku

[edytuj] Muzea

• Muzea archeologiczne
• skarbiec katedry
• Muzeum etnograficzne
• Muzeum Historii Morskiej
• Muzeum Przyrodnicze

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Kamera internetowa Instytutu Oceanografii i Rybołówstwa
• Grad Split - oficjalna strona internetowa miasta
• Split na starych fotografiach

e Splitsko-dalmatinska županija Siedziba županiji: Split Miasta Hvar · Imotski · Kaštela · Komiža · Makarska · Omiš · Sinj · Solin · Split · Stari Grad · Supetar · Trilj · Trogir · Vis · Vrgorac · Vrlika Gminy Baška Voda · Bol · Brela · Cista Provo · Dicmo · Dugi Rat · Dugopolje · Gradac · Hrvace · Jelsa · Klis · Lećevica · Lokvičići · Lovreć · Marina · Milna · Muć · Nerežišća · Okrug · Otok · Podbablje · Podgora · Podstrana · Postira · Prgomet · Primorski Dolac · Proložac · Pučišća · Runovići · Seget · Selca · Sućuraj · Sutivan · Šestanovac · Šolta · Tučepi · Zadvarje · Zagvozd · Zmijavci

e Chorwackie obiekty na liście dziedzictwa UNESCO Historyczne centrum Dubrownika • Historyczne centrum Splitu z Pałacem Dioklecjana • Park Narodowy Jezior Plitwickich • Bazylika Eufrazjana w Poreču • Zabytkowe miasto Trogir • Katedra św. Jakuba w Szybeniku • Krajobraz kulturowy wyspy Hvar