Stan cywilny – termin prawny i prawniczy odnoszący się do sytuacji prawnej osoby fizycznej, mający dwojakie znaczenie:
Pierwszym znaczeniem posługują się akty normatywne (ustawy), drugie znaczenie — zawiera się w pierwszym, a posługujemy się nim w języku potocznym. Stan cywilny w obu znaczeniach dokumentuje się w aktach stanu cywilnego (urodzenia, małżeństwa, zgonu) rejestrując różnego rodzaju fakty.
Osoba stanu wolnego nie jest związana małżeństwem z inną osobą, a więc jest kawalerem, panną, osobą rozwiedzioną albo wdową lub wdowcem. Osoba przeciwnego stanu pozostaje aktualnie w związku małżeńskim, a więc jest to żonaty mężczyzna lub zamężna (o kobiecie). Potocznie o osobach takich mówi się, że są zajęte.
Stan cywilny może mieć znaczenie w różnych dziedzinach prawa, a zwłaszcza w prawie:
