| Stephen Hawking | |
  Stephen Hawking w NASA | |
| Data i miejsce urodzenia | 8 stycznia 1942 Oksford, Anglia |
| Narodowość | Anglik |
| Alma Mater | University of Oxford, University of Cambridge |
| Odznaczenia | |
| OCH, CBE Nagroda Wolfa (1988) Nagroda Księcia Asturii (1989) Medal Copleya (2006) Medal Wolności (2009) | |
 Multimedia w Wikimedia Commons | |
 Stephen Hawking w Wikicytatach | |
| Strona internetowa | |
Stephen William Hawking (ur. 8 stycznia 1942 w Oksfordzie) – brytyjski astrofizyk, kosmolog, fizyk teoretyk. Hawking cierpi na stwardnienie zanikowe boczne, którego postęp spowodował paraliż większości ciała.
W ciągu trwającej ponad 40 lat kariery zajmował się głównie czarnymi dziurami i grawitacją kwantową. Opracował wspólnie z Rogerem Penrose'em twierdzenia odnoszące się do istnienia osobliwości w ramach ogólnej teorii względności oraz teoretyczny dowód na to, że czarne dziury powinny emitować promieniowanie, znane dziś jako promieniowanie Hawkinga[1] (lub Bekensteina–Hawkinga).
Profesor matematyki i fizyki teoretycznej na macierzystej uczelni, Uniwersytecie Cambridge (gdzie w latach 1979-2009 obejmował katedrę Lucasa[2][3], tak jak kiedyś Newton), w Kalifornijskim Instytucie Technologii w Pasadenie. Członek Royal Society oraz Perimeter Institute for Theoretical Physics[4] (Waterloo, Ontario).
Odznaczony Orderem Imperium Brytyjskiego oraz Order of the Companions of Honour. Członek Royal Society oraz Royal Society for the encouragement of Arts, Manufactures & Commerce. Jest członkiem honorowym Royal Society of Arts, dożywotnim członkiem Papieskiej Akademii Nauk[5]. W 2009 został odznaczony Medalem Wolności[6], najwyższym odznaczeniem cywilnym USA.
Jego publiczne wystąpienia i książki popularnonaukowe, w których omawia współczesną kosmologię i własne odkrycia, uczyniły z niego akademicką sławę. Krótka historia czasu znajdowała się na liście bestselerów British Sunday Times przez rekordowy okres 237 tygodni[7].
Spis treści |
Stephen Hawking jest pierwszym synem biologa dr. Franka Hawkinga i jego żony Isobel Hawking. Specjalnością jego ojca była medycyna tropikalna[8]. Kierował wydziałem parazytologii National Institute for Medical Research. Ma dwie młodsze siostry: Philippę i Mary oraz adoptowanego brata, Edwarda. Ponieważ w 1942 roku Londyn był wciąż zagrożony bombardowaniami, na czas ciąży cała rodzina przeniosła się do bezpieczniejszego Oksfordu. Jedna z rakiet V-2 uderzyła o kilka przecznic od ich domu w Highgate w północnym Londynie. Po narodzinach wrócili do Londynu. W 1950 cała rodzina przeniosła się do St Albans (w hrabstwie Hertfordshire), gdzie Uczęszczał do St Albans High School for Girls w latach 1950-53 (w tamtych czasach chłopcy mogli uczęszczać do szkół dla dziewcząt do 10. roku życia), później do St Albans School, gdzie był dobrym choć niewyróżniającym się uczniem. Zapytany później o to, który nauczyciel zainspirował go do zostania naukowcem wskazał nauczyciela matematyki Dikrana Tahtę[9]. Wciąż utrzymuje kontakt z dawną szkołą, jego imieniem nazwany jest jeden z budynków i ponadprogramowy cykl wykładów, z których jeden wygłosił osobiście. Udzielił także obszernego wywiadu dla szkolnego pisma "The Albanian".
Choć Stephen chciał studiować matematykę, zgodnie z wolą ojca, który chciał, by syn studiował medycynę, wstąpił na Uniwersytet w Oxfordzie, gdzie w tym czasie matematyka nie była wykładana jako oddzielny kierunek. Studiował więc nauki przyrodnicze, specjalizując się w fizyce. Interesował się wtedy głównie termodynamiką, teorią względności i mechaniką kwantową. Jego nauczyciel fizyki, Robert Berman, powiedział później: "Jedyne czego potrzebował to przekonanie, że można to zrobić i robił to, nie oglądając się, jak robią to inni. [...] Nie miał zbyt wielu książek i nie robił notatek. W oczywisty sposób jego umysł różnił się od jemu współczesnych". Dobra pamięć i zdolności analityczne pozwalały mu osiągać dobre wyniki bez wielkiego wysiłku. Jak później obliczył, pracował średnio godzinę dziennie. Po otrzymaniu licencjatu w 1962 pozostał na Oxfordzie studiując astronomię. Zdecydował się odejść, kiedy okazało się, że bardziej interesuje go teoria niż obserwacja, a jedyna rzecz na jaką pozwalało oksfordzkie obserwatorium to obserwacja plam słonecznych. Przeniósł się do Trinity Hall (University of Cambridge) gdzie zaangażował się w astronomię teoretyczną i kosmologię. Z powodu choroby podczas swoich dwóch pierwszych lat na Cambridge był mniej aktywny, ale kiedy stan zdrowia się ustabilizował, z pomocą promotora Dennisa Williama Sciamy dającego mu angażujące wyobraźnię, trudne projekty, wrócił do pracy nad doktoratem. Po obronie pracy doktorskiej "Properties of the Expanding Universe" został pracownikiem naukowym, a później profesorem na wydziale matematyki stosowanej oraz Instytucie Astronomii Gonville and Caius College również w Cambridge.
W młodości jeździł konno i był aktywny fizycznie. Na Oxfordzie był w czwórce wioślarskiej, co – jak wspomina – było poważną ulgą w przytłaczającej nudzie, jaką były studia. Wkrótce po przeniesieniu się na Cambridge pojawiły się pierwsze symptomy choroby, stracił równowagę i spadł ze schodów, uderzając się w głowę. Zmartwiony ewentualnymi skutkami dla sprawności intelektualnej przeszedł test Mensy[10]. Diagnoza wskazująca na stwardnienie zanikowe boczne (ALS) (choroba neurodegeneracyjna mogąca prowadzić do całkowitego paraliżu) pojawiła się, kiedy miał 21 lat[11]. Było to tuż przed ślubem i lekarze mówili, że zostało mu 2 do 3 lat życia. Wspomina, że ta diagnoza pozbawiła go motywacji do zajęcia się doktoratem, zareagował depresją i piciem alkoholu, ale zawarcie w 1965 małżeństwa z Jane Wilde stało się punktem zwrotnym. Po rozpoznaniu ALS jego lekarzem, aż do swej śmierci, był ojciec fizyka[12].
Hawking stopniowo tracił władzę nad kończynami i głosem i do dziś pozostaje prawie kompletnie sparaliżowany. Od 1974 nie był w stanie samodzielnie wstać z łóżka. Mowa stała się tak niewyraźna, że zrozumieć mogli go tylko ludzie, którzy go dobrze znali. W 1985 podczas pobytu w CERN w Genewie zachorował na zapalenie płuc, która to choroba w jego warunkach zagrażała życiu, ponieważ zmniejszała jego i tak ograniczoną wydolność płuc i musiał przejść tracheotomię, w wyniku czego stracił mowę. W późniejszym okresie choroba sprawiła, że jest prawie całkowicie sparaliżowany, porusza się na wózku inwalidzkim, a ze światem zewnętrznym porozumiewa się przy pomocy syntezatora mowy, do którego wprowadza wypowiedzi przez wirtualną klawiaturę. Bardzo długo używał nieprodukowanego już DECtalk DTC01 mającego amerykański akcent. Zapytany, dlaczego wciąż go używa, odparł, iż nie słyszał lepiej brzmiącego głosu i identyfikuje się z nim. Ponieważ urządzenie to jest już według współczesnych standardów przestarzałe, a ponadto duże i wrażliwe na uszkodzenia, musiał znaleźć zamiennik. W połowie 2009 używał NeoSpeech VoiceText[13]. W publicznych wystąpieniach pojawia się mówiąc płynnie, ale w rzeczywistości jest to żmudny i czasochłonny proces. Używa systemu autouzupełniania, wymagającego tylko pierwszych liter, ale ponieważ może używać tylko policzka do wprowadzania danych, skompletowanie całego zdania wymaga czasu. Jego wykłady i publiczne wypowiedzi są uprzednio przygotowane, ale rozmowa z nim ujawnia złożoność i trudność jakiej wymaga porozumiewanie się. Podczas konferencji TED każda odpowiedź zabierała mu kilka minut[14].
Pomimo tak zaawansowanego inwalidztwa Hawking jest bardzo aktywny w fizyce, a także w życiu publicznym. Przebieg choroby u Hawkinga jest nietypowy, cierpi na wyjątkowo przewlekłą formę ALS. Przeżycie 10 lat jest nietypowe[15], a Hawking choruje już prawie pięćdziesiąt lat. Mówi, że wbrew chorobie jest szczęśliwy. Jej powolny postęp umożliwił mu dokonanie znaczących odkryć i nie uniemożliwił mu posiadania, jak to mówi, "bardzo atrakcyjnej rodziny". Kiedy zapytano jego żonę, dlaczego zdecydowała się poślubić człowieka mającego przed sobą jedynie trzy lata życia, odparła – "były to czasy w cieniu broni atomowej, więc i tak wszyscy mieli raczej niewielką oczekiwaną długość życia".
W 1965 ożenił się z Jane Wilde, która opiekowała się nim do 1991, kiedy to sąd orzekł separację, której przyczynami miały być ciśnienie sławy, różnice religijne i postępująca choroba. W 1995 roku po 30 latach małżeństwa doszło ostatecznie do rozwodu. Stephen Hawking ma z nią troje dzieci: Roberta (1967), Lucy (1969), Tima (1979) i troje wnucząt (George Edward i Rose – dzieci Roberta, William – syn Lucy)[16]. Później, w 1995, Hawking poślubił opiekującą się nim pielęgniarkę, Elaine Mason (poprzedni mąż Elaine, David Mason skonstruował pierwszy syntezator mowy dla Hawkinga). W październiku 2006 do sądu trafił wniosek rozwodowy Elaine i Stephena[17].
W 1999 Jane Hawking opublikowała pamiętnik Music to Move the Stars dokładnie opisujący długotrwały związek z Hawkingiem. Córka Lucy Hawking jest pisarką.
Główne osiągnięcia Hawkinga dotyczą teoretycznej kosmologii oraz grawitacji kwantowej.
W pierwszym "klasycznym" okresie kariery, w późnych latach 60. współpracował z Rogerem Penrosem, Robertem Gerochem, Brandonem Carterem i George'em Ellisem. Podsumowanie badań z tego okresu znajduje się w technicznej książce Wielkoskalowa struktura czasoprzestrzeni (The Large Scale Structure of Spacetime[18]). Dzięki zastosowaniu złożonych modeli matematycznych wyprowadzonych z ogólnej teorii względności dowiedli, iż istnienie osobliwości (jakimi są np. czarne dziury) w czasoprzestrzeni jest normalnym zjawiskiem niewymagającym szczególnych warunków[19][20].
Razem z Brandonem Carterem, Wernerem Israelem i D. Robinsonem, wyprowadził matematyczny dowód twierdzenia Johna Wheelera mówiącego iż każda czarna dziura jest w pełni opisana przez trzy właściwości: masy, momentu pędu i ładunku elektrycznego.
Zasugerował także na podstawie analizy emisji promieniowania gamma, iż wkrótce po Wielkim Wybuchu powstawały pierwotne miniaturowe czarne dziury. We współpracy z Bardeenem i Carterem zaproponowali cztery prawa mechaniki czarnych dziur analogiczne do znanych z termodynamiki.
W następnym – "kwantowym" okresie współpracownikami Hawkinga byli przede wszystkim Gary Gibbons, Don Page i Jim Hartle[21]. Później astrofizyk zajął się badaniem zunifikowanej teorii pola[22]. W 1974 dowiódł iż czarne dziury powinny wytwarzać i emitować cząsteczki subatomowe (tzw. promieniowanie Hawkinga) aż do wyczerpania energii i wyparowania w wyniku kreacji po obu stronach horyzontu zdarzeń par cząstka-antycząstka na koszt energii pola grawitacyjnego[23]. Jak dotąd jest to jedynie niepotwierdzona obserwacjami hipoteza. W wyniku tego wycofał się z twierdzenia, że materia, która raz wleci do czarnej dziury, już z niej nie wróci.
We współpracy z Jimem Hartlem używając wprowadzonego przez Richarda Feynmana pojęcia tzw. czasu urojonego stworzył model czasoprzestrzeni pozbawionej krawędzi: "...jeżeli wszechświat (...) nie ma żadnych granic ani brzegów, to nie ma też początku ani końca, po prostu istnieje." – pisze w Krótkiej historii czasu, zastanawiając się jednocześnie nad wątpliwą rolą Boga: "Gdzież jest wtedy miejsce dla Stwórcy?"[24]. Zastąpił początkową osobliwość w modelu Wielkiego Wybuchu koncepcją analogiczną do bieguna północnego: nie można podróżować na północ od niego, więc nie stanowi krawędzi[25]. Podczas kiedy początkowo propozycja czasoprzestrzeni pozbawionej krawędzi przewidywała zamknięty model wszechświata, dyskusje z Neilem Turokiem doprowadziły do stwierdzenia iż jest zgodna także z wszechświatem, który nie jest zamknięty.
W lipcu 2004 zaprezentował nową teorię dotyczącą czarnych dziur, sprzeczną z żywionym długo przekonaniem iż informacja przekraczająca horyzont zdarzeń już nie może powrócić do wszechświata, z którego pochodzi, co oznaczałoby iż zgodnie z twierdzeniem Wheelera wszystkie czarne dziury są identyczne i mogą się różnić tylko trzema podstawowymi parametrami. Problem wynikający z tego twierdzenia to implikacja, iż czarna dziura emituje promieniowanie niezależnie od tego co się do niej dostaje, więc jeśli w pełni określony stan kwantowy dostanie się za horyzont zdarzeń, wyemitowany zostanie stan mieszany. Jest to sprzeczne z regułami mechaniki kwantowej i znane jest jako paradoks informacyjny czarnej dziury.
W 2006 razem z Thomasem Hertogiem z CERN Hawking zaproponował teorię "top-down cosmology"[26], która mówi iż wszechświat nie miał jakiegoś określonego, wyjątkowego stanu początkowego więc teoria która miałaby wyprowadzić obecny stan wszechświata z jakiegoś początku nie jest potrzebna. Stan obecny niejako wybiera wersję przeszłości z superpozycji wielu możliwych historii. Stanowi to rozwiązanie problemu przyczyn obecnego ustawienia stałych fizycznych, jest bowiem nieuniknione, że znajdziemy obecne parametry stałych fizycznych ponieważ obecny wszechświat wybiera te wersje historii, które do nich prowadzą. W ten sposób dostarcza antropicznego wyjaśnienia dlaczego znajdujemy się we wszechświecie, w którym istnieć może materia i życie bez przywoływania teorii multiwersum.
Inne badania Hawkinga dotyczą kosmologii kwantowej, inflacji kosmologicznej, powstawania helu we wszechświatach anizotropowego Wielkiego Wybuchu, macierzy gęstości wszechświata, topologii i struktury wszechświata, "wszechświatów niemowlęcych", macierzy S, splątania kwantowego i entropii, natury czasu i przestrzeni, włączając w to także strzałkę czasu, piany czasoprzestrzeni, teorii strun, supergrawitacji, euklidesowej grawitacji kwantowej, teorii grawitacji, fal grawitacyjnych i tuneli czasoprzestrzennych.
Świętując swoje 65. urodziny 8 stycznia 2007 ogłosił plan odbycia lotu w stanie nieważkości mający być przygotowaniem do suborbitalnego lotu kosmicznego pojazdem firmy Virgin Galactic. Lot kosztujący 100,000 funtów miał być fundowany przez jej właściciela, Richarda Bransona[27]. 27 kwietnia 2007 specjalnie przebudowany Boeing 727 tzw. "Vomit Comet" należący do Zero Gravity Corporation z Hawkingiem na pokładzie ośmiokrotnie wznosił się na wysokość około 8000 metrów, by następnie ostro zanurkować, dzięki czemu jego pasażerowie, łącznie przez około 4 minuty, doświadczali stanu nieważkości. Hawking w ten sposób stał się pierwszą sparaliżowaną osobą, która tego dokonała. Był to też pierwszy moment od czterdziestu lat kiedy mógł się poruszać bez wózka[28]. W 2009 roku astrofizyk przebywał w szpitalu, a planowany lot w przestrzeń kosmiczną nie odbył się.
Hawking pytany dlaczego chce lecieć w kosmos w trochę futurystycznym tonie odpowiedział, że "Wielu ludzi mnie o to pytało. Przyczyn jest wiele. Przede wszystkim jestem przekonany, że życie na Ziemi jest podejmowaniem wciąż rosnącego ryzyka zostania zmiecionym przez kataklizm w rodzaju nagłej wojny nuklearnej, genetycznie zmodyfikowanego wirusa, lub inne niebezpieczeństwa. Jestem przekonany, że ludzkość nie ma przyszłości jeśli nie uda się w przestrzeń kosmiczną. To dlatego chcę zwiększyć zainteresowanie eksploracją kosmosu."[29][30]. W wywiadzie dla The Daily Telegraph wyraził przekonanie, iż przestrzeń kosmiczna jest na dłuższą metę jedyną nadzieją na przetrwanie[31]. Podobny pogląd wyraził również w wywiadzie z Charliem Rose dla CNN w 2008[32]. W wypowiedzi udzielonej dla portalu Big Think wyznał iż jest optymistą i sądzi, że jeśli przez najbliższe 200 lat uda nam się uniknąć zagłady, to dzięki eksploracji kosmosu ludzkość będzie bezpieczna[33][34].
W 2008 na wykładzie wygłoszonym w George Washington University w 50. rocznicę istnienia NASA zajął się istnieniem życia pozaziemskiego przedstawiając pogląd iż prymitywne formy życia występują powszechnie w przeciwieństwie do istot inteligentnych, które są rzadkością[35]. Podkreślił znaczenie eksploracji przestrzeni kosmicznej[36]. Jest prawie pewien istnienia życia pozaziemskiego, jak mówi "Na mój matematyczny rozum, same liczby sprawiają, że myślenie o istotach pozaziemskich jest całkowicie racjonalne. Prawdziwym wyzwaniem jest dowiedzieć się, jak te istoty mogą wyglądać". Jest przekonany, że życie może istnieć nie tylko na planetach i ich satelitach, ale również wewnątrz gwiazd lub w samej przestrzeni kosmicznej. Ostrzega, że mogą istnieć również gatunki, z którymi kontakt może być dla ludzkości śmiertelnie niebezpieczny. "Jeśli kosmici złożą nam wizytę, rezultat będzie podobny do odkrycia Ameryki przez Kolumba, co nie skończyło się dobrze dla rdzennych Amerykanów"[37]. W konsekwencji odradza kontynuację prób nawiązania kontaktu z pozaziemskimi cywilizacjami, twierdząc, że raczej powinniśmy takiego kontaktu unikać[38].
Nie wyklucza możliwości podróży w czasie, w przyszłość, którą dają np. tunele czasoprzestrzenne lub właściwości podróży w prędkości bliskiej prędkości światła[39][40][41].
Jest przeciwny zakazom dotyczącym badań nad komórkami macierzystymi. Uważa, iż zastosowanie ich może doprowadzić do przełomu w medycynie umożliwiającego leczenie m.in. chorób neurodegeneracyjnych, takich jak np. stwardnienie zanikowe boczne, na które cierpi. Krytykuje zarówno George'a W. Busha jak i rządy krajów członkowskich Unii Europejskiej usiłujące wprowadzić istotne ograniczenia w tych badaniach[42][43].
Hawking jest agnostykiem[44], a słowa "Bóg" używa jako wygodnej przenośni[45]. Jego pierwsza żona podczas sprawy rozwodowej wyraziła przekonanie iż jest ateistą[46][47]. Hawking podkreśla, że nie jest religijny w tradycyjnym tego słowa znaczeniu, Boga rozumie jako ucieleśnienie praw natury i wierzy, że wszechświat rządzony jest przez prawa natury, które może zostały określone przez Boga, ale nie są przez niego łamane[48], uznając religijną koncepcję osobowego Boga za niemożliwą. Widzi fundamentalną różnicę pomiędzy opartą na autorytecie religią, a nauką używającą doświadczenia i myślenia. Uważa, że w tym konflikcie dzięki skuteczności nauka zwycięży[49]. W "Krótkiej Historii Czasu" (1988) napisał, że odkrycie kompletnej "teorii wszystkiego" wyjaśni przyczynę naszego istnienia dzięki czemu "będzie to ostateczny tryumf ludzkiej inteligencji – poznamy wtedy bowiem myśli Boga", ale w napisanej wspólnie z Leonardem Mlodinowem "Jeszcze krótszej historii czasu" (2005) stwierdził, że nowe odkrycia w fizyce pokazują, że stwórca "nie jest potrzebny". Podczas wywiadu z Charlie Rosem w 2008 na pytanie o kwestie religijne odpowiedział, że prawa fizyki muszą obowiązywać bez wyjątku, bo inaczej nie byłyby prawami, co nie zostawia zbyt wiele miejsca na cuda lub Boga, zaś koncepcję życia po śmierci uważa za bajkę, w którą wierzą ludzie bojący się ciemności[32]. W wydanej w 2010 "The Grand Design" (również wspólnie z Mlodinowem) pisze: "Ponieważ istnieją takie prawa jak grawitacja wszechświat dlatego, że może to zrobić, stworzy się sam z niczego. Spontaniczne stworzenie jest przyczyną dla której istnieje raczej coś niż nic, wyjaśnia istnienie wszechświata. Nie jest konieczne przywoływanie Boga by zapalić lont i wprawić wszechświat w ruch"[50].
W zasadzie unika wypowiedzi na tematy polityczne, mimo to pojawił się jednak w programie Partii Pracy. Wspiera niezależną organizację charytatywną SOS Children's Villages UK[51].
Hawking znany jest z publicznych wystąpień i pojawił się jako postać lub osobiście w wielu widowiskach telewizyjnych. Grał siebie w specjalnym rocznicowym odcinku serialu Czerwony karzeł. Wystąpił gościnnie jako własny hologram w serialu telewizyjnym "Star Trek: Następne pokolenie"; odcinek pt. "Descent, Part I". Pojawił się w skeczu w programie Late Night with Conan O'Brien, w programie "Alien Planet"[52] Discovery Channel oraz serialu animowanym "Family Guy". Użyczył swojego głosu w serialach animowanych "Futurama", "Simpsonowie" i "Dilbert" oraz w utworze zespołu Pink Floyd – "Keep Talking" z albumu The Division Bell z 1994, w coverze piosenki Michaela Jacksona "The Girl Is Mine", wykonanym przez Richarda Cheese, w utworze norweskiego zespołu punk-rockowego Turbonegro "Intro: The Party Zone" z albumu Party Animals (2005) oraz w utworze niemieckiego zespołu Wolfsheim "Kein Zurück (Oliver Pinelli Mix)". Jest fikcyjną tożsamością artysty MC Hawking z nurtu nerdcore hip hop. W 2008 pojawił się w serialu dokumentalnym "Stephen Hawking, Master of the Universe" produkcji Channel 4. Jest postacią w filmie Superhero. Wzorowana jest na nim postać Sebastiana z serialu Cień anioła. W serialu Wróżkowie chrzestni Hawking jest wspomniany jako były kolega z pokoju Denzela Crokera. Wystąpił jako on sam w jednym z odcinków serialu The Big Bang Theory (Teoria Wielkiego Podrywu), którego premiera miała miejsce 5 kwietnia 2012 roku.
Znany jest z poczucia humoru. Słynne jest jego powiedzenie "Kiedy słyszę o kocie Schrödingera, sięgam po pistolet". Jest to ironiczna parafraza "Kiedy słyszę słowo kultura... Odbezpieczam mojego Browninga" ze sztuki Schlageter (akt 1, scena 1) niemieckiego dramaturga i nazistowskiego poety państwowego (Poet Laureate) Hannsa Johsta. Jest autorem łatwych do zrozumienia metafor przybliżających skomplikowane kwestie. W październiku 2005 zapytany w brytyjskim talk-show "Richard & Judy" dlaczego według niego pytanie o to co było przed Wielkim Wybuchem jest bez sensu porównał to do pytania "co jest na północ od bieguna północnego?". Podobnego porównania użył również w wykładzie openheimerowskim w Berkeley, w 2007[53].
Często zakłada się z innymi fizykami o wynik eksperymentu lub poprawność danej teorii. Najsłynniejszym przykładem był zakład między z jednej strony Hawkingiem i Kipem Thorne'em, a z drugiej Johnem Preskillem. Dotyczył tego czy promieniowanie Hawkinga zawiera informacje pochodzące od materii, która przekroczyła horyzont zdarzeń jak uważał Preskill, czy też informacja ta jest niezwiązana z tą materią. W 2004 Hawking ogłosił iż uznaje swoją przegraną. John Preskill uważa zakład za wciąż nierozstrzygnięty[54]. We wrześniu 2008 z okazji uruchomienia LHC ogłosił iż stawia 100 dolarów na to, że bozon Higgsa, ostatnia brakująca cząsteczka Modelu Standardowego nie zostanie odnaleziona. Jak powiedział taki wynik byłby bardziej interesujący[55].
Zapytany o swój iloraz inteligencji odparł, iż nie ma pojęcia, a ludzie, którzy przywiązują do tego wagę. są zakompleksieni[56].
Hawking lubi trufle czekoladowe i creme brulee[57].
17 kwietnia 2007 został otwarty budynek Stephen Hawking Building należący do Gonville and Caius College w Cambridge, używany jako akademik i budynek konferencyjny[62].
19 grudnia 2007 roku w Centrum Kosmologii Teoretycznej (Centre for Theoretical Cosmology) na Uniwersytecie Cambridge został odsłonięty pomnik przedstawiający popiersie Profesora Stephena Hawkinga[63]. Projektantem był artysta Ian Walters.
W maju 2008 została odsłonięta statua Stephena Hawkinga w African Institute for Mathematical Sciences w Kapsztadzie.
We wrześniu 2008 przewodniczył odsłonięciu zegara 'Chronophage' w Corpus Christi College Cambridge[64].
The Stephen W. Hawking Science Museum w San Salvador w Salvadorze jest nazwane na cześć Hawkinga w uznaniu jego wkładu w rozwój nauki oraz wytrwałości w radzeniu sobie z przeciwnościami.
Hawking jest członkiem zarządu "Bulletin of the Atomic Scientists".
31 października 2008 roku brał udział w seminarium Papieskiej Akademii Nauk „Podejścia naukowe do ewolucji wszechświata i życia”.
30 września 2009 r. Hawking zakończył trzydziestoletnią kadencję na stanowisku profesora katedry Lucasa, będzie kontynuował pracę naukową jako Dyrektor ds. badań na Wydziale Matematyki Stosowanej i Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Cambridge (Department of Applied Mathematics and Theoretical Physics, University of Cambridge).
Pełna lista publikacji naukowych Stephena Hawkinga dostępna jest na jego stronie – Prof. Stephen Hawking's Publications List.
Przekonanie o istotnej roli popularyzacji nauki było przyczyną napisania całej serii książek popularnonaukowych:
Wraz ze swoją córką Lucy Hawking napisał dwie powieści fantastyczno-naukowe dla młodszego czytelnika, opisywane jako „Harry Potter, ale bez czarów”:
