Streptomycyna (streptomycinum, ATC: A07 AA04, J01 GA01) – organiczny związek chemiczny, lek należący do grupy antybiotyków aminoglikozydowych, o wąskim zakresie działania na niektóre bakterie Gram-ujemne oraz na prątka gruźlicy, który jest bakterią Gram-dodatnią
Po raz pierwszy streptomycyna została wyizolowana z promieniowców Streptomyces griseus 19 października 1943 r. przez doktoranta Alberta Schatza pracującego w laboratorium Selmana Waksmana na Rutgers University. Zespół współpracujący z Waksmanem odkrył cały szereg antybiotyków, z których dwa - streptomycyna i neomycyna znalazły szerokie zastosowanie w terapii chorób zakaźnych. Początkowa produkcja streptomycyny została przejęta przez amerykańską firmę Merck & Co., która sponsorowała badania Waksmana i 21 września 1948 r. uzyskała patent nr 2 449 866. W 1952 Waksman za swój wkład w odkrycia nowych antybiotyków, w tym przede wszystkim streptomycyny, otrzymał Nagrodę Nobla.
Dawniej powszechnie stosowany, obecnie został zarezerwowany wyłącznie do leczenia gruźlicy. Ten stan rzeczy miał dwie przyczyny. Pierwsza: istnieje niewiele leków aktywnych wobec gruźlicy - powszechne stosowanie streptomycyny w celu leczenia innych zakażeń mogłoby doprowadzić do uodpornienia się prątków gruźlicy. Drugi powód to stosunkowa wysoka toksyczność tego leku. Nowsze leki z grupy aminoglikozydów cechują się rzadszym występowaniem działań niepożądanych oraz wyższą aktywnością wobec bakterii innych niż prątki gruźlicy. Jej dość rzadkie stosowanie nawet w leczeniu gruźlicy związane jest z potencjalnym silnym działaniem ototoksycznym: może wywoływać zaburzenia słuchu i równowagi; ponadto obserwowano: zapalenie nerwu wzrokowego, zaburzenia widzenia, reakcje uczuleniowe (wysypka skórna, choroba posurowicza, gorączka polekowa, nadwrażliwość na światło), zaburzenia czynności nerek i in.; po bardzo dużych dawkach może wystąpić zapalenie mięśnia sercowego i zapaść.
Przypisy
| ATC (A07) – Leki przeciwbiegunkowe, przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe stosowane w chorobach przewodu pokarmowego |
|---|
| A 07 A – Leki przeciwdrobnoustrojowe stosowane w chorobach przewodu pokarmowego | | | | A 07 AB - Sulfonamidy | | | A 07 AC - Pochodne imidazolu | | | A 07 AD - Inne leki przeciwdrobnoustrojowe stosowane w chorobach przewodu pokarmowego | |
| | | A 07 B – Leki adsorbujące | A 07 BA – Węgiel aktywowany | | | A 07 BC - Inne leki adsorbujące | |
| | A 07 D – Leki hamujące perystaltykę przewodu pokarmowego | A 07 DA – Leki hamujące perystaltykę przewodu pokarmowego | |
| | A 07 E – Leki przeciwzapalne stosowane w chorobach przewodu pokarmowego | A 07 EA – Kortykosteroidy do stosowania miejscowego | | | A 07 EB – Leki przeciwalergiczne z wyłączeniem kortykosteroidów | | | A 07 EC – Kwas aminosalicylowy i inne podobne leki | |
| | A 07 F – Preparaty przywracające prawidłową florę jelitową, hamujące biegunkę | A 07 FA – Preparaty przywracające prawidłową florę jelitową, hamujące biegunkę | |
| | | A 07 X – Różne leki przeciwbiegunkowe | A 07 XA – Inne leki przeciwbiegunkowe | |
|
|
| ATC (J01) – Leki przeciwbakteryjne do stosowania wewnętrznego |
|---|
| | J 01 A – Tetracykliny | | | | J 01 B – Chloramfenikole | J 01 BA – Chloramfenikole | |
| | J 01 C – Antybiotyki β-laktamowe, penicyliny | J 01 CA – Penicyliny o szerokim spektrum działania | | | J 01 CE – Penicyliny wrażliwe na β-laktamazę | | | J 01 CF – Penicyliny oporne na β-laktamazę | | | J 01 CG – Inhibitory β-laktamazy | |
| | J 01 D – Pozostałe antybiotyki β-laktamowe | | | | J 01 E – Sulfonamidy i trimetoprim | J 01 EA – Trimetoprim i jego pochodne | | | J 01 EB – Sulfonamidy o krótkim czasie działania | | | J 01 EC – Sulfonamidy o średnim czasie działania | | | J 01 ED – Sulfonamidy o długim czasie działania | |
| | J 01 F – Makrolidy, linkozamidy i streptograminy | J 01 FA – Makrolidy | | | J 01 FF – Linkozamidy | | | J 01 FG – Streptograminy | |
| | | J 01 G – Aminoglikozydy | J 01 GA – Streptomycyny | | | J 01 GB – Inne aminoglikozydy | |
| | | J 01 M – Chinolony | J 01 MA – Fluorochinolony | | | J 01 MB – Inne | |
| | | J 01 X – Inne leki przeciwbakteryjne | J 01 XA – Antybiotyki glikopeptydowe | | | | | | J 01 XC – Antybiotyki o budowie steroidowej | | | J 01 XD – Pochodne imidazolu | | | J 01 XE – Pochodne nitrofuranu | | | J 01 XX – Inne | |
|
|