Synaj (arab. شبه جزيرة سيناء Shibh Jazīrat Sīnā, hebr. סיני Sinai) – półwysep w kształcie trójkąta, otoczony Morzem Śródziemnym od północy, Zatoką Sueską i kanałem Sueskim od zachodu, Morzem Czerwonym od południa i Zatoką Akaba od wschodu. Półwysep Synaj leży w Azji Zachodniej i jest częścią Egiptu, którego większa część leży w Afryce Północnej. Administracyjnie podzielony jest na dwie prowincje gubernatorskie (muhafazy): Synaj Północny i Synaj Południowy.
Powierzchnia półwyspu to 61,2 tys. km², w większej części pustynia. W części północnej obszar wyżynny, w południowej górzysty. Najwyższy szczyt to Góra Świętej Katarzyny – 2629 m n.p.m.
Spis treści |
Region Półwyspu Synaj był już ceniony w czasach faraońskich ze względu na występowanie tu minerałów m.in. turkusów, miedzi i złota, obecnie już wyeksploatowanych.
Ten skalisty półwysep był scenerią wielu ważnych wydarzeń za czasów Mojżesza, odnotowanych w Biblii, i jest świętym miejscem w równym stopniu dla żydów, muzułmanów i chrześcijan.
Góra Synaj tradycyjnie utożsamiana jest z biblijną górą Horeb, gdzie, według Starego Testamentu, Bóg Jahwe przekazał Mojżeszowi kamienne tablice z dziesięciorgiem przykazań i zawarł przymierze z narodem izraelskim. W pobliżu góry Synaj (Horebu) Mojżeszowi ukazał się anioł Boga Jahwe w płonącym krzewie i polecił mu wyprowadzić Izraelitów niewolonych w ówczesnym Egipcie. Na terenie półwyspu znajdowały się ich liczne obozowiska w drodze do Ziemi Obiecanej, do której wędrowali 40 lat. Z tych terenów Mojżesz wysłał 12 zwiadowców, aby zobaczyli Kanaan. Południową granicą ich ziem była Wadi al-Arisz. Przy Beer-Lachaj-Roj (środkowo-wschodnia część półwyspy) na drodze do Szur anioł Boga Jahwe przemówił do Hagar, egipskiej niewolnicy Abrahama, który zamieszkał pomiędzy Kadesz-Barnea a Szur. Później Saul i Dawid walczyli w części północno-zachodniej Synaju z Amalekitami, którzy zamieszkiwali północne tereny obecnej muhafazy. W Peluzjum znajdowała się egipska a potem rzymska twierdza. Tam też 525 r. p.n.e. miała miejsce bitwa pod Peluzjum. Jezus z rodzicami uciekali tędy przed Herodem do Egiptu.
Pod najwyższym szczytem Synaju znajduje sie słynny Klasztor Świętej Katarzyny. Od czasów faraonów przez północny kraniec obecnej muhafazy przebiegał szlak karawanowy (Via Maris lub Droga do Filistynów). W czasach biblijnych gdy Abraham, Jakub i jego rodzina wędrowali między Kanaanem a Egiptem, szlaki handlowe biegnące były już wytyczone (np. Darb al-Hadżdż, Darb asz-Ghazzah, Darb asz-Szur).
Przez Synaj przechodziło albo okupowało go wiele innych ludów: Asyryjczycy, Babilończycy, Egipcjanie, Persowie, Grecy, Nabatejczycy, Arabowie i Rzymianie oraz częściowo krzyżowcy i Turcy.
W 1882 roku Wielka Brytania wymusiła na Turcji zrzeczenie się półwyspu. W 1914 roku do środkowej części Turcy wkroczyli ponownie budując drogi, potem zajęli te tereny Egipcjanie.
W 1956 roku wkroczyli tutaj Izraelczycy (ciężkie walki w przełęczy Mitla), lecz w 1957 roku Synaj powrócił do Egiptu. Siły pokojowe ONZ stacjonowały na tym obszarze do 1967. Wtedy także nastąpiła blokada morska Cieśniny Tirańskiej, ogłoszona przez egipskiego prezydenta Nasera uniemożliwiająca żeglugę izraelskich statków po Morzu Czerwonym. Doprowadziło to do wojny z Izraelem, w wyniku której Izraelczycy zajęli półwysep Synaj. Podczas okupacji Izrael wybudował wiele lotnisk i infrastrukturę. Zachodnia część Synaju Północnego powróciła do Egiptu w 1979 roku, a całość w 1982 roku.
Zgodnie z izraelsko-egipskim układem pokojowym z 1979 r., Egipt może utrzymywać ograniczone oddziały wojskowe tylko w zachodnim rejonie półwyspu. 31 stycznia 2011 roku władze Izraela zezwolili na rozlokowanie na Półwyspie Synaj dodatkowych 800 egipskich żołnierzy (pierwszy raz od zawarcia traktatu pokojowego w 1979) w celu wzmocnienia bezpieczeństwa w obszarze północnym półwyspu w czasie protestów.
Nad przestrzeganiem warunków tego układu czuwają międzynarodowe siły pokojowe Multinational Force & Observers (MFO), powołane na mocy traktatu pokojowego. MFO tworzą kontyngenty wojskowe z różnych państw; trzonem tych sił są wojska USA. Oddziały MFO liczą ok. 1700 żołnierzy i są rozlokowane na obszarze półwyspu. W Szarm el-Szejk (w dzielnicy Naama Bay) (baza południowa) i w Al Gora znajdują się bazy międzynarodowych obserwatorów MFO, którzy mają obowiązek kontrolować półwysep Synaj, który jest podzielony na zdemilitaryzowane pasy z posterunkami oznakowanymi pomarańczowymi flagami.
Stabilizacja sytuacji politycznej z Izraelem, zaowocowała w końcu lat 80. XX wieku rozwojem turystyki na wschodnim wybrzeżu Synaju i rozkwitem takich miejscowości wypoczynkowych jak Szarm el-Szejk, Dahab, Taba i inne na Riwierze Morza Czerwonego. Atrakcją regionu Synaju, oprócz suchego i słonecznego klimatu, jest podwodny świat Morza Czerwonego, w tym rafy koralowe, bogata fauna i flora, eksplorowane przez turystów w trakcie nurkowania. Większa część otaczającego terenu górzystego zamieszkiwana jest pierwotnie przez koczownicze plemiona Beduinów.
| Protektoriat | Rok ustanowienia | Powierzchnia (km²) | Muhafaza | Nr dekretu |
|---|---|---|---|---|
| Park Narodowy Ras Muhammad | 1983 | 850 | Synaj Południowy | 1068/1983, 2035/1996 |
| Protektorat Zaranik | 1985 | 230 | Synaj Północny | 1429/1985, 3379/1996 |
| Protektorat Arisz | 1985 | 8 | Synaj Północny | 1429/1985, 3379/1996 |
| Park Narodowy Protektoratu Święta Katarzyna | 1988 | 5750 | Synaj Południowy | 613/1988, 940/1996 |
| Protektoriat Nabk | 1992 | 600 | Synaj Południowy | 1511/1992, 33/1996 |
| Protektorat Ras Abu Dżallum | 1992 | 500 | Synaj Południowy | 1511/1992 33/1996 |
| Protektorat Taba | 1998 | 3595 | Synaj Południowy | 316/1998 |
Półwysep Synaj widziany z kosmosu
Szczyt Góry Synaj
Wrak statku transportowego z 1985 r. pomiędzy wyspą Tiran a Synajem
Piaszczysta pustynia na Synaju
Namorzyny w Ras Muhammad na południowym krańcu półwyspu
Synaj - podzielony na strefy, które kontrolują Multinational Force & Observers
