| Szarm el-Szejk شرم الشيخ | |
| Państwo |  Egipt |
| Muhafaza | Synaj Południowy |
| Ludność (2008) • liczba ludności | około 35 000 |
Położenie na mapie Egiptu   Szarm el-Szejk شرم الشيخ | |
| Na mapach: | |
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons | |
.jpg)
Szarm el-Szejk[1] (ar: شرم الشيخ = Szarm asz-Szajch, co znaczy Zatoka Szejka lub Zatoka Starca; ang. Sharm el-Sheikh) – miasto i kurort w Egipcie, w południowej części półwyspu Synaj (muhafaza Synaj Południowy), leżące nad brzegiem Morza Czerwonego (Riwiera Morza Czerwonego) w tzw. Złotej Zatoce Riwiery Morza Czerwonego (nazywana w czasie okupacji izraelskiej Zatoką Salomona), składającej się z wielu mniejszych zatok, w odległości 80 kilometrów na południe od góry Synaj. Miasto jest usytuowane pomiędzy rezerwatami przyrody i parkiem narodowym Ras Muhammad. Liczba ludności wynosi około 35 000 stałych mieszkańców (2008).
Podstawą gospodarki Szarm el-Szejk jest turystyka – uprawianie sportów wodnych, np. nurkowania i snorkelingu (wiele osób uważa, że rafy Morza Czerwonego są trzecie pod względem atrakcyjności na świecie). Infrastruktura turystyczna jest tu rozwinięta na zadowalającym poziomie: hotele i restauracje kilku dużych, międzynarodowych sieci, także pola golfowe oraz wiele innych obiektów rekreacyjnych.
Spis treści |
Pierwsze wzmianki o Szarm el-Szejk znajdują się na mapie morskiej z 1762 roku. Wielokrotnie najeżdżany w czasach starożytnych ze względu na bogate złoża miedzi i turkusów; leży na starym morskim szlaku handlowym, którym przewożono jedwab i przyprawy ze wschodnich Indii.
Według Biblii, na północ od dzisiejszego miasta, Izraelici pod wodzą Mojżesza wędrowali z niewoli egipskiej do Ziemi Obiecanej, znajdowało się tam ich kilka obozowisk. Na górze Synaj otrzymali od Jahwe Dziesięć Przykazań.
Strategiczne położenie Szarm el-Szejk doprowadziły do przekształcenia małej wioski rybackiej i utworzenia, po II wojnie światowej, egipskiej bazy marynarki wojennej.
W 1956 roku podczas konfliktu z Izraelem Egipt stracił tą ówczesną osadę rybacką, która w 1957 roku powróciła do Egiptu. Do 1967 r. stacjonowały tu siły pokojowe ONZ. W obecnej dzielnicy Hadaba w roku 1960 mieścił się egipski garnizon wojskowy.
W 1967 roku w jej okolicach nastapiła blokada morska Cieśniny Tirańskiej, ogłoszona przez egipskiego prezydenta Nassera, uniemożliwiająca żeglugę izraelskich statków po Morzu Czerwonym. Doprowadziło to do wojny z Izraelem, w wyniku której Izraelczycy zajęli półwysep Synaj wraz z Szarm el-Szejk (wówczas mała osada rybacka). Na cześć jego zdobycia ułożoną popularną piosenkę Szarm el-Szejk.
Wkrótce Izraelici rozbudowali tą osadę. Po roku 1967 powstało miasto. Nazywało się Ofira (hebr: אופירה) – od biblijnej krainy Ofir. Nazwa ta była w użyciu do 1982 roku. Ofirę zamieszkiwało wówczas 500 żydowskich rodzin (ok. 2000 osób). 14 maja 1968 r. otwarto lotnisko wojskowe Sił Powietrznych Izraela pod hebrajską nazwą Ofira. W 1976 roku otwarto cywilny port lotniczy Ofira. Głównym celem inwestycji Izraelczyków w tym miejscu było uniemożliwienie Egiptowi blokowania Cieśniny Tirańskiej oraz kontrolowanie szlaku drogowego pomiędzy Ejlatem a wybrzeżem Zatoki Sueskiej. Ważną rolę zaczęła odgrywać turystyka, bowiem wpływy z niej wykorzystywano do finansowania kosztów izraelskiej okupacji wojskowej i osadnictwa na Synaju. Pod koniec lat 70 XX w. wybudowano port morski Szarm el-Szejk.
Zachodnia (starsza) część miasta powróciła do Egiptu w 1979 roku, a całość w obecnych granicach administracyjnych w 1982 roku. Osadnicy żydowscy zostali wysiedleni do Izraela, a ich osada nie została zburzona – jak to miało miejsce wówczas z innymi osadami żydowskimi na Synaju – ale zajęte głównie przez Egipcjan przybyłych z afrykańskiej części Egiptu, a potem również przez miejscowych beduinów.
Od tego czasu następuje gwałtowna rozbudowa bazy hotelowo-turystycznej. Łączna liczba ośrodków turystycznych wzrosła z 3 w 1982 roku do 91 w 2000 roku, a obecnie ich liczba wzrosła do ponad 500. W ciągu kilku ostatnich lat powstało kilkanaście specjalnych turystycznych osiedli, gdzie obcokrajowcy nabywają mieszkania. Miasto pozyskało kilka renomowanych firm zarządzających hotelami (Hyatt Regency, Accor, Marriott, Le Méridien, Four Seasons, Ritz-Carlton i innych) (3 do 5 gwiazdek). W 2007 roku otwarto aquapark połączony z hotelem o łącznej powierzchni 133 905 m². W mieście wybudowano kilka obiektów sieci gastronomicznych (Starbucks, Hard Rock Cafe, McDonalds, Kentucky Fried Chicken i innych.
Od 23-28 sierpnia 2002 roku odbyły się tu Otwarte Mistrzostwa Świata w Pływaniu FINA 2002 na długości 5, 10 i 25 km. 19 stycznia 2003 roku była tu meta Rajdu Dakar, a dzień wcześniej meta najdłuższego odcinka tego rajdu z Abu Risz. 3 stycznia 2004 roku w Morzu Czerwonym koło miasta, miała miejsce katastrofa samolotu w której zginęło 149 osób. 23 lipca 2005 r. w mieście doszło do zamachów bombowych, w wyniku których zginęły 64 osoby. 23 maja 2007 roku otwarto drugi nowoczesny terminal lotniska oraz wielki meczet. W ciągu ostatniej dekady (1999 – 2009) Szarm el-Szejk był miejscem spotkań przywódców światowych (m.in. pokojowych spotkań bliskowschodnich i forach ekonomicznych) w specjalnym wybudowanym w tym celu centrum konferencyjnym. W czasie egipskich protestów w 2011 roku w mieście do nich nie doszło. Odbyła się tylko ok. 300 osobowa pokojowa demonstracja poparcia dla prezydenta Hosni Mubaraka, który miał tu swoją rezydencję[2].
Stali mieszkańcy miasta – ich liczba ciągle wzrasta – to głównie pracownicy hoteli i obsługi turystycznej i administracji państwowej. Mieszkańcami miasta są również obcokrajowcy - również Polacy - prowadzący tu głównie ośrodki nurkowe czy biura turystyczne, lub posiadający kupione tu mieszkania.
Jest to główne miejsce wypoczynkowe dla egipskich członków władz. Korzystają z niego również niektóre z europejskich i bliskowschodnich głów państwa i inni politycy.
Granice miasta rozciągają się od okolic Ras Muhammad na południowym zachodzie aż do rezerwatu Nabk na północnym wschodzie. Całość miasta łączy główna ulica miasta – Peace Prospect Road.
Przyjęto zasadę, aby domy w mieście zbudowane były w formie małych kompleksów komfortowych willi, a wokół nich skupiona ma być zieleń połączona z nowoczesną infrastrukturą sklepów, restauracji, basenów i ogrodów. Ze względu na ograniczenia prawne budynki mają maksymalnie dwa piętra. Ze względu na rosnącą popularność tego kurortu, firmy krajowe jak również zagraniczne, nie obawiają się inwestować pokaźnych sum pieniędzy w infrastrukturę miasta. Miasto zmienia się i rozrasta z roku na rok. Powstały nowe osiedla apartamentowców: Nabk Bay, Delta Szarm, Hajm-Salam, Chris czy Riwiera, a ostatnio wiele nowych obszarów mieszkalnych: Gold Szarm, San Szajn, Sunny Lake, Montaza i wiele innych.
Miasto dzieli się na kilka dzielnic, w tym na dwie główne: Szarm al-Maja (potocznie:Old Market lub Old City), czyli pierwotną część miasta oraz leżącą w odległości około 7 km Na'ama Bay, która traktowana jest jako główne centrum turystyczno-rozrywkowe. W zespole miejskim Szarm el-Szejk działa ponad 500 hoteli i ciągle budowane są nowe kompleksy wypoczynkowe. W mieście znajduje się 73% wszystkich miejsc noclegowych w muhafazie, z tego 88% to obiekty o najwyższej klasie (pięciogwiazdkowe). Były prezydent Egiptu i wielu bogatych przedstawicieli świata arabskiego posiada tu prywatne rezydencje. Jedną z nich ma były prezydent Egiptu Hosni Mubarak. W dzielnicy Nama Bay znajduje się baza międzynarodowych obserwatorów Multinational Force & Observers (MFO), którzy mają obowiązek kontrolować półwysep Synaj, który jest podzielony na zdemilitaryzowane pasy z posterunków oznakowanymi pomarańczowymi flagami.
20 km od centrum znajduje się międzynarodowe lotnisko port lotniczy Szarm el-Szejk.
Na wschód od Szarm el-Szejk leży wyspa Tiran, oddzielona Cieśniną Tirańską. 25 km na południe od kurortu znajduje się park narodowy Ras Muhammad z bogactwem raf koralowych.
Obszar Szarm el-Szejk wynosi około 42 km², z tego:
Pod koniec 2006 roku jedna z firm kuwejckich przedstawiła ofertę wybudowania pierwszej linii kolei magnetycznej w Egipcie, której koszt ma wynieść ok. 7,5 miliarda dolarów i ma być przeprowadzona w 3 etapach. Linia kolejowa połączy Nabk z centrum miasta. Druga zaś będzie przebiegać od At-Tur do Nabk, a trzecia z Szarm el-Szejk do Dahabu. Dotychczas nie zrealizowano jeszcze tego projektu.
Ze względu na polityczne znaczenie turystyki dla gospodarki Egiptu, wszyscy przybywający goście mają obowiązek wykupić wizę turystyczną ważną jeden miesiąc. Mogą to uczynić bezpośrednio na lotnisku (koszt – 15 USD). Jeśli turyści chcą pozostać tylko w mieście lub w miejscowościach Dahab, Nuwajbi, Taba albo zwiedzić górę Synaj nie muszą jej posiadać, wystarczy bezpłatna pieczątka w paszporcie Only Sinai (wiza jest już wymagana, aby zwiedzić pobliski Ras Muhammad).
Szarm el-Szejk to także miejsce spotkań przywódców światowych (m.in. pokojowych spotkań bliskowschodnich) w specjalnym centrum konferencyjnym (na 4700 miejsc), znajdującym się w pobliżu lotniska. Dlatego miasto nazywane jest czasami Miastem Pokoju.
Odbyły się tu liczne konferencje ekonomiczne (mi.in. Banku Światowego) oraz pokojowe, którego gospodarzem był prezydent Egiptu Hosni Mubarak. Szczyt pokojowy z 1996 roku z udziałem przywódców z ok. 70 krajów i organizacji międzynarodowych[3],. Szczyt państw grupy G-15, który odbył się po raz pierwszy w Egipcie w 1998 roku. W owym roku odbyło się jeszcze kilka szczytów krajów arabskich. 4 września 1999 roku zawarto porozumienie w celu przywrócenia rządów palestyńskich w Strefie Gazy tzw. Memoradium Szarm el- Szejk. Kolejny szczyt pokojowy odbył się 17 października 2000 roku po wybuchu drugiej palestyńskiej intifady. W tym samym roku odbyło się Forum Światowej Organizacji Handlu. W owym roku i dwóch następnych odbyło się kilka szczytów pokojowych i związanych z walką z terroryzmem. Szczyt pokojowy odbył się też 3 sierpnia 2005 roku w sprawie zmian w świecie arabskim, takich jak sytuacja w Iraku i konfliktu arabsko-izraelski. 18-20 maja 2008 roku odbyła się tu bliskowschodnie Światowe Forum Ekonomiczne. 3 marca 2009 roku odbył się szczyt w sprawie odbudowy Strefy Gazy po zniszczeniach w izraelskiej Operacji Płynny Ołów przeciwko Hamasowi. W konferencji brało udział 45 ministrów spraw zagranicznych z całego świata, zdecydowano na niej przekazać prawie 4,5 miliarda dolarów na jej odbudowę.
Temperatura w okresie zimowym (od listopada do marca) wynosi w dzień od 15 do 35 stopni Celsjusza, w miesiącach letnich (od kwietnia do października) od 20 do 45 stopni Celsjusza. Temperatura wody Morza Czerwonego waha się od 21 (okres zimowy) do 28 (a miejscami nawet do 32) stopni Celsjusza latem. Jednak niska wilgotność powietrza (ok. 4%) pozwala na znoszenie tych wysokich temperatur. Opady deszczu należą tu do niezwykłej rzadkości, suche i ciepłe powietrze jest we wszystkich porach roku.
| Średnia temperatura i opady dla Szarm el-Szejk | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Miesiąc | Sty | Lut | Mar | Kwi | Maj | Cze | Lip | Sie | Wrz | Paź | Lis | Gru | Roczna |
| Średnie najwyższe temperatury [°C] | 21.6 | 22.7 | 25.4 | 29.8 | 34 | 36.9 | 37.5 | 38.9 | 36.6 | 32.2 | 28 | 24.2 | 31,2 |
| Średnie najniższe temperatury [°C] | 13 | 13.6 | 16.1 | 19.9 | 23.5 | 26.1 | 27.3 | 28.7 | 26.3 | 23.9 | 18.6 | 16.1 | 20,8 |
| Opady [mm] | 0 | 1 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 1 | 5 |
| Średnie nasłonecznienie (w godzinach) | 279 | 251 | 310 | 300 | 341 | 390 | 403 | 372 | 330 | 310 | 270 | 248 | 3,804 |
| Źródło: Climate Charts[4] 26.09.2009 | |||||||||||||
W mieście obowiązują – promowane przez przemysł turystyczno-rozrywkowy – trzy zasady: Odpoczywaj, pływaj i baw się!. Według branży turystycznej, miasto jest perłą egipskich kurortów, nie bez przyczyny nazywane Złotym Przylądkiem.
Według ULC w 2010 roku był to jeden z najpopularniejszych kierunków lotniczej podróży turystycznej z Polski z 408,8 tys. turystów.
23 lipca 2005 w mieście doszło do zamachów bombowych, w wyniku których zginęły 64 osoby (niepotwierdzone szacunki sugerują, że mogło to być nawet 88 osób), a około 200 zostało rannych.
3 stycznia 2004 samolot Boeing 737 linii Flash Airlines runął do Morza Czerwonego zaraz po starcie z lotniska w Szarm el-Szejk. Nikt z 148 pasażerów (w tym 135 Francuzów) nie przeżył. Przyczyną była prawdopodobnie usterka techniczna.
| ||||||||||||||
