Widget
Podziel się:

Szkielet (anatomia)


Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy biologii. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Szkielety kręgowców
Egzoszkielet nimfy ważki (wylinka)

Szkielet (kościec), układ szkieletowy (łac. skeleton, skeletus)– twarda konstrukcja anatomiczna wchodząca w skład ciała niektórych zwierząt i prostistów zwierzęcych. Szkielet nadaje ciału kształt i jest oparciem dla narządów.

[edytuj] Rodzaje szkieletu

Ze względu na funkcję[1]:

  • szkielet właściwy – służący do poruszania się organizmu jako miejsce przyczepu i podpory mięśni (układ kostny)
  • szkielet ochronny – służący do mechanicznej ochrony organizmu lub narządu (muszla, karapaks)
  • szkielet ruchowo-obronny – pełniący obie ww. funkcje (pancerz stawonogów)

Ze względu na położenie[2]:

Specyficznym rodzajem szkieletu jest hydroszkielet, czyli system jam ciała wypełnionych płynem nadającym ciału sztywność.

[edytuj] Budowa

Szkielet może być zbudowany z substancji organicznych, nieorganicznych, a także z kombinacji obu rodzajów substancji. Szkielet kręgowców zbudowany jest z kości (różne białka i sole mineralne, np. hydroksyapatyt) i chrząstek (głównie białka) oraz różnych wytworów rogowych (keratyna). Również u głowonogów występuje wewnętrzny szkielet chrzęstny. Szkielet stawonogów, niektórych ameb, wieloszczetów i in. zbudowany jest w dużej mierze z chityny (oskórek), czasem z udziałem substancji mineralnych, jak węglan wapnia (karapaks). Szkielet mięczaków z konchioliny i węglanu wapnia. Szkielet niektórych innych organizmów (otwornice, koralowce sześciopromienne) niemal wyłącznie z węglanu wapnia. Szkieletowe igły gąbek mogą składać się z różnych substancji, takich jak spongina, węglan wapnia, krzemionka[3]. Z kolei szkielet osłonic – tunika – zawiera celulozę.

Szkielet może składać się drobnych, niepołączonych elementów – sklerytów, płytek kostnych albo tworzyć układ narządów. Kościec kręgowców tworzy układ mięśniowo-szkieletowy wraz z mięśniami określanymi jako szkieletowe. Szkielet niektórych zwierząt łączy elementy o różnym pochodzeniu, np. skorupa żółwi jest zbudowana z przekształconych kości klatki piersiowej (żeber, kręgosłupa) i łusek rogowych. Szkieletem nazywane są skorupki protistów z grup będących tradycyjnie obiektem badania zoologii, podczas gdy podobne struktury tzw. protistów roślinnych w zasadzie nie są określane tą nazwą, podobnie jak struktury roślinne zbudowane z tkanki wzmacniającej pełniące rolę analogiczną do szkieletu zwierząt (a także szkieletów wytworów człowieka).

Commons in image icon.svg

Przypisy

  1. Czesław Jura: Szkieletowy układ. W: Leksykon biologiczny. Czesław Jura, Halina Krzanowska (red.). Warszawa: Wydawnictwo "Wiedza Powszechna", 1992, s. 671. ISBN 83-214-0375-1. 
  2. Andrzej Jasiński: Szkieletowy układ kręgowców. W: Leksykon biologiczny. Czesław Jura, Halina Krzanowska (red.). Warszawa: Wydawnictwo "Wiedza Powszechna", 1992, s. 672-674. ISBN 83-214-0375-1. 
  3. Czesław Jura: Szkieletowy układ bezkręgowców. W: Leksykon biologiczny. Czesław Jura, Halina Krzanowska (red.). Warszawa: Wydawnictwo "Wiedza Powszechna", 1992, s. 671-672. ISBN 83-214-0375-1. 

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.

Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.

Zasady ochrony prywatności O Wikipedii Informacje prawne