VI Liceum Ogólnokształcące im. Jana Długosza
Zabudowania dawnej huty „Uthemann”
Zabudowania dawnej huty „Uthemann”
Szopienice (niem. Schoppinitz) − część dzielnicy Katowic Szopienice-Burowiec powstała z połączenia Roździenia i Szopienic, położona nad rzeką Rawą, 8 km na wschód od centrum miasta; w latach 1947−1959 samodzielne miasto.
- Huta Metali Nieżelaznych Szopienice S.A. – wyroby walcowane z miedzi i mosiądzu (taśmy, blachy, rury)
- Odlewnia Metali Szopienice sp. z o.o. − wydzielona w 2001 HMN Szopienice S.A. − produkcja półproduktów z miedzi i jej stopów, odlewnictwo żeliwa, staliwa, ołowiu, cynku i cyny oraz stopów metali (np. cynkowo-aluminiowych)
- Selgros − jeden z centrów Selgros Cash&Carry, ogólnopolskiej sieci hal handlu hurtowego
- Rockwell Automation − spółka zajmująca się produkcją i wdrażaniem elementów automatyki przemysłowej, w tym urządzeń średniego i wysokiego napięcia
- Unilever Polska S.A. − produkcja margaryny i pakowanie herbaty
- 1360 − wieś, własność Ottona z Pilicy, potwierdzona dokumentem księcia raciborskiego Mikołaja II, dokument ten potwierdza także własność sąsiedniej wsi Roździeń,
- 1430 − zniszczona w czasie wojen husyckich, do połowy XVI w. niezamieszkana,
- 1546 − uruchomienie w Roździeniu jednego z pierwszych w okolicy warsztatów kuźniczych żelaza; stąd pochodził Walenty Roździeński, śląski hutnik i pisarz, autor „Oficcina ferraria abo hutá i warstat z kuźniami szlachetnego dzieła żelaznego”, wydanego w Krakowie w 1612,
- XVI wiek lata 70. − ponowne pojawienie się osadników w Szopienicach,
- XVI w., reformacja – własność (wraz z wsią Roździeń) mysłowickiej rodziny Salamanów, spokrewnionej z arcybiskupem krakowskim i niedopuszczającej do szerzenia się haseł reformacyjnych na terenie swych posiadłości (wskutek konfliktu z Katarzyną Salaman z kuźni musiał w 1595 odejść Walenty Roździeński),
- XVI−XVIII w. – mała osada rolnicza, hodowla zwierząt i wyrąb lasów,
- 1784 − liczba mieszkańców Szopienic wynosiła 79 osób,
- 1834 − uruchomienie przez Bergwerksgesellschaft Georg von Giesches Erben huty cynku „Wilhelmina” (działającej do dziś jako Huta Metali Nieżelaznych Szopienice S.A.)
- 1857 − uruchomienie w Roździeniu 4-klasowej szkoły ewangelickiej (po rozszerzeniu liczby klas do 7 przeniesiona do dzisiejszej Szkoły Podstawowej nr 55),
- 1860−1865 − przy dzisiejszej ulicy Morawa wzniesiono kolonię robotniczą − familoki dla pracowników hut[1] koncernu Georg von Giesches Erben (kolonia Morawa);
- 1870 − otwarcie stacji Szopienice na linii Kolei Prawego Brzegu Odry łączącej Wrocław z Dziedzicami (ob. Czechowice-Dziedzice przez Olesno, Tarnowskie Góry, Bytom, Siemianowice, Pszczynę. Wkrótce otwarty zostaje także przystanek kolejowy Szopienice Południowe na wcześniej już otwartej linii Katowice − Sosnowiec − Warszawa,
- 1884 − uroczystość poświęcenia kamienia węgielnego pod budowę kościoła św. Jadwigi,
- 1887 − zakończenie budowy kościoła św. Jadwigi,
- 1890 − założenie cmentarza ewangelickiego,
- 1898 − uruchomienie linii tramwajowej łączącej Królewską Hutę (ob. Chorzów) przez Hajduki (ob. Chorzów Batory), Katowice, Bogucice−Zawodzie, Szopienice z Mysłowicami,
- 1898 − rozpoczęcie budowy kościoła Zbawiciela,
- 1899 − uroczystość poświęcenia kamienia węgielnego pod budowę kościoła Zbawiciela,
- 1901 − zakończenie budowy kościoła Zbawiciela, poświęcenie nowo wybudowanego kościoła,
- 1902 − konsekracja kościoła św. Jadwigi,
- 1904 − powstała organizacja Towarzystwo dla Kobiet (późniejsze Towarzystwo Polek),
- 1910 − w spisie powszechnym wykazano, że w Szopienicach mieszka 8026 osób mówiących w j. polskim, 1371 w j. niemieckim i 242 w j. polskim i niemieckim,
- 1912 − budowa huty cynku „Uthemann”,
- 1918 − reaktywacja oddziału Towarzystwa Gimnastycznego Sokół, kierowanego przez H.Jarczyka, Stanisława Fojcika. Powstała komórka Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska, Towarzystwo Śpiewu „Wyspiański”, bank Kupiecko-Przemysłowy,
- 1919 − w czasie I powstania śląskiego powstańcy Piotra Łyszczaka rozbroili w Szopienicach żołnierzy niemieckiego 64 Pułku Piechoty Reichswery.
- 1920 − rozbrojenie w II powstaniu śląskim niemieckiego oddziału Sipo przez powstańców pod dowództwem Jana Stanka,
- 1921 − siedziba Wojciecha Korfantego i Naczelnej Władzy Cywilnej i Wojskowej III powstania śląskiego (obecnie VI Liceum im. J. Długosza, ul. Lwowska 2),
- 1934 − połączenie Szopienic i Roździenia w jedną gminę,
- do 1946 siedziba wiejskiej gminy Szopienice
- 1951 − nadanie praw miejskich,
- 1960 − włączenie w granice administracyjne Katowic.
- 4 V 1984 − powstała Izba Tradycji Hutniczych Huty Metali Nieżelaznych „Szopienice” S.A.
- 2004 − powstanie stowarzyszenia, mającego na celu utworzenie Muzeum Hutnictwa Cynku
W Szopienicach znajdują się następujące zabytkowe i historyczne obiekty[2][3][4][5]:
- Zespół kościelny kościoła św. Jadwigi Śląskiej (pl. Powstańców Śląskich 3); został wpisany do rejestru zabytków dnia 30 grudnia 1994 (nr rej.: A/1557/94); zespół kościelny obejmuje: kościół parafialny pod wezwaniem świętej Jadwigi z lat 1885−1887 w stylu neogotyckim; kaplicę Ogrójca z 1903, wzniesioną według projektu Ludwika Schneidera w stylu neogotyckim; grupę rzeźb „Adoracja Krzyża” i Pieta z przełomu XIX i XX wieku.
- Kościół Ewangelicko-Augsburski pw. Zbawiciela (ul. ks. bpa H. Bednorza 20); wpisany do rejestru zabytków 30 grudnia 2002 (nr rej.: A/76/02), wpis do rejestru zabytków obejmuje budynek kościoła wraz z najbliższym otoczeniem w ramach działki (z wyjątkiem ogrodzenia); kościół zaprojektował architekt H. Ritschel, wzniesiono go w latach 1898−1901, w stylu neogotyckim, z cegły klinkierowej. W otoczeniu znajdują się: neogotycka plebania, wybudowana w latach 1907−1908, dawna apteka Graefe’go, dawna willa dra Stauba.
- Dom handlowy − dawna szkoła katolicka (ul. ks. bpa H. Bednorza 1), obiekt wzniesiono w 1875 w stylu historyzmu, przebudowano w latach trzydziestych i czterdziestych XX wieku[6].
- Willa mieszkalna (ul. ks. bpa H. Bednorza 5), wybudowana w 1899 w stylu historyzmu, według projektu architekta H. Ritschela[6].
- Kamienica mieszkalna z oficyną (ul. ks. bpa H. Bednorza 7/7a), wzniesiona pod koniec XIX wieku w stylu historyzmu z elementami neogotyku[6].
- Kamienice z oficynami (ul. ks. bpa H. Bednorza 9, 11/11a), wybudowane pod koniec XIX wieku w stylu historyzmu[6].
- Ceglany budynek szkoły (ul. ks. bpa H. Bednorza 13), pochodzący z początku XX wieku[6].
- Kamienica mieszkalna − dawna apteka Graefe’go (ul. ks. bpa H. Bednorza 14), została wzniesiona w 1892 w stylu historyzmu, obiekt projektował architekt H. Ritschel[6].
- Gmach dawnej szkoły ewangelickiej (ul. ks. bpa H. Bednorza 15), wybudowany na początku XX wieku, posiada cechy stylów: historyzmu ceglanego, neogotyku, modernizmu[6].
- Kamienica mieszkalna − dawna willa dra Stauba (ul. ks. bpa H. Bednorza 16), wzniesiona w 1892 w stylu historyzmu, zaprojektował ją architekt H. Ritschel[6].
- Kamienica mieszkalna − dawna kamienica F. Mixy (ul. ks. bpa H. Bednorza 22), wybudowana w 1908, posiada cechy stylu modernizmu i klasycyzmu[6].
- Zabytkowy budynek administracyjny (tzw. „willa Jacobsena”) z początku XX wieku (ul. ks. bpa H. Bednorza 60); wpisany do rejestru zabytków 17 czerwca 1982 (nr rej.: A/1291/82), granice ochrony obejmują obiekt w ramach ogrodzenia[3]; kamienica jest murowana z cegły.
- Zespół zabudowy dawnego browaru i słodowni braci Mokrskich (ul. ks. bpa H. Bednorza 2a−6); wpisany do rejestru zabytków 13 listopada 1992 (nr rej.: A/1506/92), granice ochrony konserwatorskiej obejmują cały zespół zabudowań wraz z otoczeniem, jego układ przestrzenny, zieleń oraz ciągi komunikacyjne.
- Zabytkowa kamienica mieszkalna (ul. ks. bpa H. Bednorza 43); wzniesiona w stylu historyzmu ceglanego; w budynku zachowały się formy historycznej stolarki okiennej i drzwiowej, historyczny rodzaj pokrycia dachu (dachówka), detal architektoniczny i wystrój elewacji[4].
- Zabytkowa murowana kamienica (ul. ks. bpa H. Bednorza 49)[5]; wzniesiona w stylu historyzmu ceglanego.
- Zabytkowy gmach VI Liceum Ogólnokształcącego im. Jana Długosza (ul. Lwowska 2); wpisany do rejestru zabytków dnia 30 grudnia 1994, nr rej.: 1560/94, wzniesiony w 1906 według projektu Kuntzego (budowniczego miejskiego z Opola), w stylu neogotyckim (podczas III powstania śląskiego był siedzibą Wojciecha Korfantego i Naczelnej Władzy Cywilnej i Wojskowej).
- Zabytkowa kamienica wraz z budynkiem gospodarczym (ul. Lwowska), wzniesione w drugiej połowie XIX wieku (budynek gospodarczy z 1896), murowane[5].
- Murowany budynek dawnego hotelu Klippera (ul. Lwowska 5); wzniesiony pod koniec XIX wieku; obecnie mieści się w nim przychodnia specjalistyczna[5].
- Murowana kamienica (ul. Lwowska 7); wzniesiona pod koniec XIX wieku[5].
- Murowana kamienica (ul. Lwowska 10, róg z ul. Wypoczynkową 1); wzniesiona pod koniec XIX wieku[5].
- Murowana kamienica (ul. Lwowska 12, róg z ul. 11 Listopada 2); wzniesiona pod koniec XIX wieku[5].
- Murowana kamienica (ul. Lwowska 14, róg z ul. 11 Listopada 1); wzniesiona pod koniec XIX wieku[5].
- Murowana kamienica (ul. 11 Listopada 1, 3, 5, 7); wzniesiona w 1908[5].
- Murowana kamienica (ul. 11 Listopada 4); wzniesiona na początku XX wieku[5].
- Zespół zabudowy dawnej huty cynku z lat 1908−1912: hala nr 1 pieców destylacyjnych wraz z kominami, budynek muflarni, magazynu blendy, cechowni, wieża ciśnień, portiernia nr 1, wysoka kolejka wąskotorowa na estakadzie; zespół wzniesiono w stylu modernizmu (zespół wpisano do rejestru zabytków 30 lipca 1978, nr rej.: A/1227/78).
- Zabudowania Huty Metali Nieżelaznych Szopienice.
- Willa z pierwszego dziesięciolecia XX wieku, wolnostojąca, modernistyczna (ul. J. Kantorówny 20); wpisana do rejestru zabyktów dnia 16 X 1995 (nr rej.: A/1616/95).
- Zamek Prittwitz (ul. Krakowska).
- Budynek szkoły wraz z salą gimnastyczną (ul. 11 Listopada 13); wzniesiony w latach pięćdziesiątych XX wieku.
- Zespół hal Przedsiębiorstwa Komunikacji Tramwajowej (ul. Wałowa 11); wzniesiony pod koniec XIX wieku.
- Klasztor sióstr Boromeuszek.
- Dawny ratusz miasta Szopienice (obecnie ośrodek zdrowia oraz delegatura Urzędu Miasta).
- Budynek poczty (ul. Obrońców Westerplatte 17[7]); wzniesiony w 1930[8].
- Hala sportowa Hutniczego Klubu Sportowego (HKS), pochodząca z początków XX wieku (ul. Obrońców Westerplatte 44); jej pierwszym właścicielem był Freund[8]; w 2011 halę rozebrano[9].
- Historyczny budynek (ul. Obrońców Westerplatte 9[10]).
- Zabudowania ul. Wiosny Ludów.
Na terenie dzielnicy działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:
[edytuj] Ludzie związani z Szopienicami
Lista osób urodzonych w Szopienicach, mających biogram na stronach Wikipedii:
- Walenty Roździeński − śląski hutnik, właściciel kuźni i poeta.
- Kazimierz Kutz − polski reżyser filmowy, polityk.
- Hilary Krzysztofiak − polski malarz, grafik i scenograf teatralny.
- Janusz Sidło − polski lekkoatleta oszczepnik.
- Edward Szymkowiak − polski piłkarz, bramkarz reprezentacji Polski.
- Marek Seweryn − sztangista, mistrz świata, medalista olimpijski.
- Eryk Wyra − polski działacz sportowy.
- Henryk Bereska − tłumacz, literat.
- Czesław Białas − sztangista olimpijczyk oraz długoletni trener HKS – Szopienice.
- Paweł Wróbel − malarz amator.
- Edward Szymoszek − profesor, historyk prawa.
- Michał Smolorz − producent telewizyjny, felietonista.
- Sławomir Brzoska − artysta plastyk, podróżnik.
- bp Piotr Libera – biskup płocki, był sekretarz generalny Konferencji Episkopatu Polski
- Andrzej Szewczyk − artysta plastyk.
- Danuta Berezowska-Prociów – lekkoatletka, specjalistka skoku wzwyż.
[edytuj] Miejsca pamięci
Na terenie Szopienic zlokalizowane są dwa cmentarze:
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Wędrówka po Szopienicach (pol.) www.katowice.eu [dostęp 2011-07-16].
- ↑ Wojewódzki Program Opieki nad Zabytkami w województwie śląskim na lata 2010−2013 (pol.) www.slaskie.pl [dostęp 2011-07-19].
- ↑ 3,0 3,1 Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach: Rejestr zabytków w Katowicach (pol.). www.wkz.katowice.pl. [dostęp 2011-07-14].
- ↑ 4,0 4,1 Urząd Miasta Katowice: 105. Uchwała w sprawie uchwalenia: miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w rejonie ulicy Wałowej w Katowicach. Uchwała nr XLVIII/993/09 z dnia 26 X 2009 r. (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-07-14].
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 5,8 5,9 Urząd Miasta Katowice: Uchwała nr VII/93/07 Rady Miasta Katowice z dnia 26.02.2007 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru południowo-zachodniej części dzielnicy Szopienice w Katowicach (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-07-14].
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 6,8 Urząd Miasta Katowice: Wartości dziedzictwa kulturowego (załącznik 1.9) (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-07-14].
- ↑ „Poczta Polska” S.A. Urząd Pocztowy Katowice 14 (pol.) www.katalog.pf.pl [dostęp 2011-07-14].
- ↑ 8,0 8,1 Leszek Jabłoński: Na trasie Balkan Ekspresu - Giszowiec, Nikiszowiec, Szopienice. Przewodnik po dzielnicach Katowic. Katowice: CRUX, 2003, s. 46. ISBN 83-918152-3-4.
- ↑ Rozbiórka dawnej hali HKS (pol.) www.szopienice.org [dostęp 2011-08-21].
- ↑ Urząd Miasta Katowice: Protokół nr 47/10 z posiedzenia Komisji Górniczej Rady Miasta Katowice. (pol.) www.bip.um.katowice.pl [dostęp 2011-07-14].
[edytuj] Bibliografia
- Lech Szaraniec: Osady i osiedla Katowic. Katowice: Oficyna Artur, 1996, s. 232−242. ISBN 83-905115-0-9.
- Leszek Jabłoński: Na trasie Balkan Ekspresu - Giszowiec, Nikiszowiec, Szopienice. Przewodnik po dzielnicach Katowic. Katowice: CRUX, 2003, s. 46. ISBN 83-918152-3-4.
- Andrzej Plewako: Działalność Kuźnicy Boguckiej w Katowicach. Katowice: Katowickie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, 1985, s. 10, 11, 12.
.jpg)
