Widok na Bramę Żagańską i kościół (w tle)
Ratusz na szprotawskim rynku
Zabytkowy park w centrum miasta nad rzeką Szprotawa
Baszta Zachodnia w murach miejskich
Szprotawa (niem. Sprottau) – miasto w woj. lubuskim, w powiecie żagańskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Szprotawa. Położone nad Bobrem i Szprotawą.
Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 12 341 mieszkańców[1].
Miasto jest ośrodkiem przemysłowo-usługowym. Zlokalizowany tu jest przemysł dziewiarski (rajstopy, skarpety), spożywczy i drzewny (meble).
Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 10,95 km²[2].
W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. zielonogórskiego.
Przywilej lokacyjny otrzymała Szprotawa ok. 1260 roku[3]. Gród leżał na skrzyżowaniu szlaków komunikacyjnych, co sprzyjało szybkiemu rozwojowi osady, w 1407 zyskał prawo bicia własnej monety.
Wcześniejsze dzieje Szprotawy owiane są tajemnicą. Przekaz kronikarza Thietmara pod datą 1000 wymienia osadę plemienia Dziadoszyców zwaną Ilva bądź Ilua. Niektórzy widzą w nim dzisiejszą Iławę, dzielnicę Szprotawy[4][5][6][7][8][9][10], inni omyłkowo – Iłowę (niem. Halbau)[11][12][13]. Faktem pozostaje, iż to owa Ilva była miejscem spotkania orszaku cesarza niemieckiego Ottona III, zdążającego do grobu św. Wojciecha w Gnieźnie, z orszakiem Bolesława Chrobrego, który wyszedł mu naprzeciw. Kronikarz zanotował wtedy: ...jak wspaniale książę przyjął cesarza, jest nie do uwierzenia i nie do opisania[potrzebne źródło]. Spotkanie władców upamiętnia pomnik usytuowany na rogatkach miasta. W grudniu 2008 przeprowadzono sondażowe prace archeologiczne na wzgórzu w centrum tamtejszego parku pod kierunkiem Mariusza Łesiuka, jednakże jednoznacznie nie potwierdziły one, by znajdowało się tam średniowieczne grodzisko z X wieku[14].
[edytuj] Architektura
[edytuj] Dzielnice i osiedla Szprotawy
Terytorium miasta Szprotawa nie jest prawnie podzielone na dzielnice i osiedla (art. 5 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 roku). Jednak mimo to w mieście istnieje podział poszczególnych jego części ze względów historycznych i położenia geograficznego. Nazwy dzielnic i osiedli są nazwami zwyczajowymi, które używane są powszechnie przez mieszkańców.
Dzielnice:
- Śródmieście (Centrum)
- Zarzecze (Za Bobrze - od nazwy rzeki Bóbr)
- Iława (Sowiny)
Osiedla mieszkaniowe:
- Osiedle Słoneczne (dzielnica Śródmieście)
- Osiedle B. Chrobrego (dzielnica Śródmieście)
- Osiedle T. Kościuszki (dzielnica Śródmieście)
- Osiedle Piastowskie (osiedle domków jednorodzinnych na Zarzeczu)
W mieście krzyżują się drogi krajowe i wojewódzkie:
Przez miasto przebiega linia kolejowa relacji Żagań-Głogów.
Kluby sportowe
Obiekty sportowe
[edytuj] Wspólnoty wyznaniowe
Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:
Katolicyzm
Protestantyzm
[edytuj] Współpraca międzynarodowa
Miasta i gminy partnerskie:
[edytuj] Ludzie związani ze Szprotawą
Znani ludzie urodzeni w Szprotawie
- Halina Benedyk - polska piosenkarka
- Monika Ciecierska - koszykarka, reprezentantka Polski
- Krzysztof Prejbisz (Christophorus Preibisius) - jeden z najznakomitszych uczonych XVII wieku, rektor uniwersytetu w Lipsku.
- Heinrich R. Göppert - uznawany za twórcę paleobotaniki, dyrektor i założyciel wrocławskiego ogrodu botanicznego.
- Heinrich R. K. Laube - dyrektor Teatru Narodowego w Wiedniu (do 1880 r.).
- Klaus Hänsch - wiceprzewodniczący Parlamentu Europejskiego od 1989 roku, w latach 1994 – 1997 przewodniczący PE z ramienia Partii Europejskich Socjalistów.
- Felix Matuszkiewicz - wybitny historyk Dolnego Śląska
- Peter Jarchow - pedagog, artysta i społecznik
- Friedrich Gielczewsky - wynalazca
- Johannes Weidner Starszy - urodzony w 1548 r. w Szprotawie, doktor filozofii i medycyny, studiował na uniwersytecie w Bazylei, lekarz w Żaganiu i w Szprotawie. Pozostawał w zażyłej przyjaźni z Mikołajem Kopernikiem. Zmarł w 1612 r.
- Jonas Scultetus - urodzony w 1603 r. w Szprotawie; pierwszy profesjonalny kartograf na Śląsku. W ostatnich latach życia piastował funkcję niemieckiego notariusza. Zmarł w 1576 r.
- Tomasz Kiendyś - kolarz, urodzony w 1977 r. w Szprotawie.
- Maciej Migas - reżyser i scenarzysta, urodzony w 1976 r. w Szprotawie.
[edytuj] Honorowi obywatele miasta
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-10. ISSN 1734-6118.
- ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-08-10. ISSN 1505-5507.
- ↑ Dokument szprotawski z 1260 roku
- ↑ Hieronim Szczegóła, A jednak Iława szprotawska, Nadodrze 1960, nr 6, s.13
- ↑ Słownik starożytności słowiańskich, t. 2, Wrocław 1964
- ↑ Hieronim Szczegóła: Historyczna Ilua najstarszą częścią Szprotawy wSzprotawski epizod Zjazdu Gnieźnieńskiego, Szprotawa 2000 (ISBN 83-7268-002-7)
- ↑ Andrzej Wałkówski: Stosunki polsko-niemieckie do 1000 roku w Szprotawski epizod Zjazdu Gnieźnieńskiego, Szprotawa 2000 (ISBN 83-7268-002-7)
- ↑ Hieronim Szczegóła: Szprotawski epizod Zjazdu Gnieźnieńskiego w 1000 roku w Szprotawa 1000-2000. W kręgu europejskich idei zjednoczeniowych (ISBN 83-7268-003-5), Szprotawa 2000
- ↑ J.G.Worbs: Geschichte des Herzogthums Sagan, Züllichau 1795
- ↑ Felix Matuszkiewicz: Geschichte der Stadt Sprottau, Sprottau 1908
- ↑ Wacław Aleksander Maciejowski, Pierwotne dzieje Polski i Litwy (...), Tom 3 z Historya prawodawstw słowiańskich, s. 380; 1846
- ↑ Joachim Lelewel, Polska wieków średnich, czyli Joachima Lelewela w dziejach narodowych polskich postrzeżenia, t. II, s. 25; 1856
- ↑ Ilwa w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III (Haag – Kępy) z 1882 r.
- ↑ Nasz Dziennik Legendarny gród odnaleziony?, nr 49 (3370) z 27 lutego 2009
- ↑ Strona klubu piłkarskiego Sprotavia Szprotawa (pol.). [dostęp 2009-03-16].
- ↑ Szprotawa - Miasta partnerskie
[edytuj] Linki zewnętrzne
Polska
Multimedia w Wikimedia Commons
