Kierowca posługujący się dwoma telefonami komórkowymi jednocześnie
Zjawisko odnoszące się do wpływu używania telefonu komórkowego przez prowadzących pojazdy na bezpieczeństwo ruchu drogowego. Psychologiczne teorie uwagowe i empiryczne dowody wskazują na negatywny wpływ prowadzenia rozmów oraz sporządzania wiadomości tekstowych przy użyciu telefonu komórkowego na bezpieczeństwo jazdy. Wpływ ten jest niezależny od użycia zestawów głośnomówiących oraz zestawów słuchawkowych.
[edytuj] Dystrakcja
Rozproszenie uwagi kierującego pojazdem pod wpływem użycia telefonu komórkowego występuje w następujących aspektach:
- Fizycznym: może wywoływać motoryczne problemy z opanowaniem czynności kierowania
- Poznawczym: dotyczy możliwości przetwarzania informacji i świadomej oceny sytuacji na drodze. Obciążenie poznawcze pełni istotną funkcję, na co wskazują badania eksperymentalne[1] wskazujące brak różnic przy użyciu zestawów zdalnych oraz rozmowie za pomocą tradycyjnej słuchawki. Również badania symulacyjne[2] porównujące sytuację rozmowy z zestawem pozwalającym na swobodne kierowanie obiema rękoma oraz sytuację bez telefonu ujawniły znaczny spadek świadomości sytuacji na drodze w przypadku rozmowy telefonicznej.
- Wzrokowym: sięganie po telefon lub pisanie wiadomości tekstowych powoduje, że osoba kierująca pojazdem nie patrzy na drogę.
- Słuchowym: szczególnie, kiedy jakość połączenia telefonicznego jest niska, osoba odbiera dźwięki z aparatu telefonicznego, a nie z otoczenia
[edytuj] Ograniczenie bezpieczeństwa
Literatura o charakterze meta-analitycznym wskazuje na konkretne mechanizmy wpływu dystrakcji. Przejawia się on konkretnymi zachowaniami kierowców:
- wolniejszymi reakcjami na bodźce związane z ruchem drogowym oraz częstsze ich pomijanie,
- wolniejszymi reakcjami hamowania pojazdu, zwiększoną gwałtownością hamowania i zmniejszoną odległością do poprzedzającego pojazdu po wyhamowaniu,
- zmniejszeniem stopnia uświadamiania sobie sytuacji na drodze,
- podejmowaniem bardziej ryzykownych decyzji.
[edytuj] Dane statystyczne i eksperymentalne
Większość kierowców (60–70%)[3] wskazuje, że przynajmniej czasami używa telefonu komórkowego w czasie jazdy samochodem. Badania epidemiologiczne wskazują, że kierowcy używający telefonu komórkowego są ponad czterokrotnie bardziej narażeni na wypadek lub kolizję niż ci, którzy tego nie czynią[4][5]. Ryzyko wypadku lub kolizji jest większe o 38% w przypadku osób korzystających z telefonu komórkowego[6].
[edytuj] Postulowane mechanizmy psychologiczne
[edytuj] Procesy uwagowe
Proces przetwarzania informacji przez człowieka jest ograniczany przez właściwości systemu nerwowego oraz poznawczego. Zjawisko to w jednym ze swoich aspektów opisywane jest przez teorie uwagi. Do grupy tej można zaliczyć m.in.: teorię filtra uwagowego Donalda Broadbenta, teorię procesów przeduwagowych i uwagi Ulica Neissera[7] czy teorię puli zasobów uwagi Daniela Kahnemana[8].
[edytuj] Paradygmat podwójnych zadań
Psychologia wykształciła paradygmat badawczy podwójnych zadań. Jest to metoda służąca wskazywaniu zależności wynikających z obciążenia poznawczego z poziomem poprawności wykonania zadania. Dobranie odpowiednio trudnych zadań powoduje spadek poprawności reakcji przynajmniej dla jednego. Opisaną metodę badawczą można bezpośrednio odnieść do naturalnej sytuacji prowadzenia samochodu i rozmowy telefonicznej.
[edytuj] Regulacje prawne
Możliwe regulacje prawne, w zależności od kraju to: zakaz używania telefonu komórkowego podczas prowadzenia samochodu, zakaz prowadzenia rozmów, trzymając słuchawkę telefonu w ręce, zakaz używania telefonu komórkowego w określonych zawodach związanych z prowadzeniem pojazdu.
Państwa, w których używanie telefonu komórkowego bez zdalnego systemu jest zabronione:
Przypisy
- ↑ Strayer, D.L. & Johnston, W.A. (2001). Driven to distraction; Dual-task studies of simulated driving and conversing on a cellular telephone. In: Psychological Science, vol. 12, no. 6, p. 462–466 doi:10.1111/1467-9280.00386
- ↑ Parkes, A. & Hooijmeijer, V. (2000). The influence of the use of mobile phones on driver situation awareness, Parkes & Hooijmeijer (2000)[1]
- ↑ Dragutinovic, N., Twisk, D. (2005) Use of mobile phones while driving – effects on road safet Leidschendam: SWOV Institute for Road Safety Research /
- ↑ Redelmeier D.A. & Tibshirani R.J. (1997). Association between cellular-telephone calls and motor vehicle crashes. In: The New England Journal of Medicine, vol. 336, no. 7, p. 453–458. [2]
- ↑ McEvoy, S.P. et al. (2005). Role of mobile phones in motor vehicle crashes resulting in hospital attendance; a case-crossover study. In: British Medical Journal, July 12, 2005. doi:10.1136/bmj.38537.397512.55
- ↑ Laberge-Nadau, C. et al. (2003). Wireless telephones and the risk of road crashes. In: Accident Analysis and Prevention, vol. 35, no. 5, p. 649–660. doi:10.1016/S0001-4575(02)00043-X
- ↑ Robert J. Sternberg: Psychologia poznawcza. Warszawa: WSiP, 2001. ISBN 83-02-08093-4.
- ↑ Tomasz Maruszewski: Psychologia poznania. GWP, 2001. ISBN 83-87957-51-8.
- ↑ Guide to Driving in Croatia Economy Car Hire.com
- ↑ Jail for mobile phone use in cars Daily News and Analysis
- ↑ Cell Phone Driving Laws by State, from letstalk.com
- ↑ State Cell Phone Driving Laws, from the Governors Highway Safety Association
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
