| Tiktaalik | |
| Daeschler, Shubin & Jenkins, 2006 | |
| Okres istnienia: 375 mln lat temu | |
 Tiktaalik roseae | |
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | mięśniopłetwe |
| Podgromada | Tetrapodomorpha |
| Rodzaj | Tiktaalik |
| Gatunki | |
| |
 Systematyka w Wikispecies | |
 Multimedia w Wikimedia Commons | |
Tiktaalik – rodzaj ryby mięśniopłetwej z grupy Tetrapodomorpha. Nazwa pochodzi z języka Inuitów, ludu eskimoskiego zamieszkującego wyspę, na której znaleziono skamielinę zwierzęcia i oznacza miętusa (łac.: Lota lota), dużą rybę słodkowodną z rodziny dorszowatych.
Skamieniałości tego kręgowca sprzed 375 milionów lat (późny dewon – czwarty okres ery paleozoicznej) znaleziono na początku roku 2006, w osadzie dna rzeki na Wyspie Ellesmere'a w arktycznej części Kanady. Wiele wskazuje na to, że może ona stanowić tzw. „formę przejściową” pomiędzy rybami i płazami, ponieważ wykazuje cechy charakterystyczne dla obu tych gromad kręgowców. To drapieżne zwierzę żyło na płyciznach rzek tropikalnych (w tamtym okresie połączony kontynent euroamerykański był położony w strefie tropikalnej).
Odkrycie środkowodewońskich tropów tetrapodów, starszych od tiktaalika o około 18–20 mln lat, sugeruje, że był on boczną gałęzią ewolucyjną Sarcopterygii[1].
Spis treści |
Długość ciała zwierzęcia wynosiła od 1 do 3 metrów. Ciało miał walcowate zakończone podobną do krokodyla głową.
Tiktaalik miał płetwy piersiowe zbudowane w taki sposób, że mogły się one zginać w połowie. Chociaż bardziej przypominały płetwy niż łapy z palcami, umożliwiały jednak poruszanie się w płaszczyznach pionowej i poziomej, a także obrót zwierzęcia.
Dużym zaskoczeniem jest fakt, że zwierzę miało szyję (a nie, tak jak w przypadku ryb, nieruchomą głowę zrośniętą z tułowiem), głowę z trójkątną czaszką (charakterystyczną dla wczesnych płazów) i oczy umieszczone na szczycie głowy, a nie po bokach - co sugeruje, że zwierzę to sporo czasu spędzało w płytkiej wodzie. Układ kostny „płazoryby” miał nietypową budowę: w przekroju widać bark, łokieć oraz wczesną wersję kości nadgarstka. Dzięki tym wczesnym elementom układu kostnego, zwierzę mogło spędzać sporo czasu także na lądzie. W budowie ciała nie obserwuje się spłaszczenia bocznego (charakterystycznego dla ryb) jest za to spłaszczenie grzbietowo-brzuszne (typowe dla płazów). Chociaż Tiktaalik miał skrzela, to nie miał już pokryw skrzelowych i całkiem prawdopodobne jest, że miał także płuca. Ciało zwierzęcia pokryte było łuskami.
Zwierzę prawdopodobnie część czasu spędzało w wodzie mogąc także chodzić na płetwo-łapach po dnie rzeki. Wychodziło także na dłuższe piesze „wycieczki” w pobliżu bagnistego brzegu rzeki.
Znaleziona skamieniałość
Odlew kończyny tiktaalika (patrząc od końca płetwy w kierunku ramienia)
Odlew kończyny tiktaalika (patrząc od strony ramienia w kierunku płetwy)
Odlew głowy tiktaalika (część czołowa)
Odlew głowy tiktaalika (część tylna)
Położenie znalezionych skamieniałości w ciele tiktaalika
