| Tlenek azotu |
|
 |
| Nazewnictwo |
|
| Inne nazwy i oznaczenia |
|---|
| Stocka | tlenek azotu(II) |
|
| Ogólne informacje |
| Wzór sumaryczny | NO |
| Masa molowa | 30,01 g/mol |
| Wygląd | bezbarwny i bezwonny gaz[1] |
|
| Identyfikacja |
| Numer CAS | 10102-43-9 |
| PubChem | 145068[6] |
| DrugBank | DB00435[7] |
|
|
| Niebezpieczeństwa |
|---|
| MSDS | | Globalnie Zharmonizowany System
Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów | | Zagrożenia[3] | | | | Zwroty H | H270, H314, H331 | | Zwroty EUH | brak zwrotów EUH | | Zwroty P | P220, P261, P280, P305+P351+P338, P310 | | Europejska klasyfikacja substancji | | Zagrożenia[3] |  |  | Utleniający
(O) | Toksyczny
(T) |
| | | Zwroty R | R8, R23, R34, R44 | | Zwroty S | S7, S36/37/39, S23, S45 | | NFPA 704[5] | | | | Numer RTECS | QX0525000 |
|
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) |
Tlenek azotu (nazwa Stocka: tlenek azotu(II)), NO – nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków azotu, w którym azot występuje na II stopniu utlenienia.
W temperaturze pokojowej jest to bezbarwny gaz o temperaturze topnienia −163,6 °C i temperaturze wrzenia −151,7 °C. Posiada jeden niesparowany elektron (jest rodnikiem), stąd jest niestabilny i bardzo reaktywny. W powietrzu samorzutnie reaguje z tlenem, tworząc trujący dwutlenek azotu NO2.
[edytuj] Znaczenie biologiczne tlenku azotu
Jest to nietrwały, jednak bardzo aktywny biologicznie związek chemiczny, który spełnia wiele ważnych funkcji fizjologicznych u ssaków (również u człowieka). Ze względu na niewielkie rozmiary cząsteczki i lipofilowość, tlenek azotu łatwo przenika przez błony biologiczne bez pośrednictwa układów transportujących.
W organizmie tlenek azotu powstaje z grupy guanidynowej z L-argininy w reakcji katalizowanej przez kilka izoform enzymu syntazy tlenku azotu (NOS). W reakcji konieczna jest obecność tlenu cząsteczkowego i kofaktorów: NADPH, FAD, tetrahydrobiopteryny (BH4).
Zanim odkryto, że tlenek azotu jest produkowany w organizmie, istniało określenie na nieznany związek powodujący rozkurcz mięśniówki gładkiej – śródbłonkowy czynnik rozluźniający (EDRF – Endothelium-derived relaxing factor), który później okazał się być tlenkiem azotu. EDRF odkrył i scharakteryzował Robert F. Furchgott, który otrzymał za to Nagrodę Nobla w 1998 roku, razem ze swoimi współpracownikami: Louisem Ignarro i Feridem Muradem.
Niektóre z działań tlenku azotu w fizjologii i stanach chorobowych:
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Tlenek azotu (ang. • niem.) w bazie IFA GESTIS. Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA). [dostęp 2012-04-28].
- ↑ 2,0 2,1 CRC Handbook of Chemistry and Physics. David R. Lide (red.). Wyd. 90. Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 4-78. ISBN 9781420090840.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Tlenek azotu (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2011-06-24].
- ↑ CRC Handbook of Chemistry and Physics. David R. Lide (red.). Wyd. 90. Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 9-51. ISBN 9781420090840.
- ↑ Tlenek azotu (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-06-24].
- ↑ Tlenek azotu – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
- ↑ Tlenek azotu – karta leku (DB00435) (ang.). DrugBank.
