Tomasz Stańko

Tomasz Stańko
Tomasz Stańko, 2005
Imię i nazwisko	Tomasz Stańko
Data i miejsce urodzenia	11 lipca 1942 Rzeszów
Pochodzenie	Polska
Instrument	trąbka
Gatunek	jazz muzyka filmowa
Zawód	trębacz
Zespół
Tomasz Stańko Quartet Tomasz Stańko Nordic Quintet
Odznaczenia

Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Strona internetowa

Podczas koncertu "Dzień Szakala" w Warszawie, listopad 2010

Tomasz Ludwik Stańko (ur. 11 lipca 1942 w Rzeszowie^[1]) – polski trębacz jazzowy.

[edytuj] Życiorys

Ukończył PWSM w Krakowie^[2]. Reprezentuje nurt free jazzu. W 1962 grał z Adamem Makowiczem i jego "Jazz Darings" (wraz z nimi grali Jacek Ostaszewski i Wiktor Perelemutter^[2]), a w 1963 w zespole Krzysztofa Komedy. W 1968 stworzył swój słynny kwintet^[3], w którym występowali również skrzypek Zbigniew Seifert, saksofonista Janusz Muniak, basista Bronisław Suchanek i perkusista Janusz Stefański^[2].

W swojej późniejszej karierze grał z wieloma muzykami z całego świata, wśród których wymienić można Cecila Taylora, Dave'a Hollanda, Jana Garbarka, Gary'ego Peacocka, Edwarda Vesalę, Dona Cherry'ego, Bernta Rosengrena (który wcześniej grał z Komedą, a którego Stańko zaprosił do nagrania płyty Litania, zawierającej kompozycje Komedy), oraz wielu polskich muzyków, m.in. Tomasz Szukalski, Janusz Skowron, Marcin Wasilewski, Sławomir Kurkiewicz, Michał Miśkiewicz^[2].

Tomasz Stańko jest organizatorem i dyrektorem festiwalu "Jesień Jazzowa" w Bielsku-Białej^[4].

Od kilkunastu lat nagrywa dla wytwórni ECM.

W 2006 roku Tomasz Stańko wziął gościnnie udział w nagraniu płyty 21 zespołu Voo Voo udzielając się w utworach Zbiera mi się i Papierosy i gin. Ponadto w kwietniu 2006 na specjalnym koncercie w spichlerzu w Janowcu wystąpił w jednorazowym duecie w towarzystwie Wojciecha Waglewskiego. Trzykrotnie komponował muzykę do filmów animowanych Mariusza Wilczyńskiego ("Szop, Szop, Szop, Szopę..." 1999, "From the Green Hill" 1999 oraz "Niestety." 2004), a obecnie tworzy muzykę do nowo powstającej pełnometrażowej animacji Wilczyńskiego "Mistrz i Małgorzata". Jest też autorem muzyki do filmów i spektakli teatralnych.

W lutym 2010 roku muzyk otrzymał nagrodę polskiego przemysłu fonograficznego Fryderyka w kategoriach: jazzowy muzyk roku i jazzowy album roku^[5].

[edytuj] Dyskografia (wybór)

Albumy studyjne

Astigmatic (1965) (z Krzysztofem Komedą)
Music for K (1970)
Purple Sun (1973), Tomasz Stańko Quintet
Fish Face (1974)
TWET (1975)
Balladyna (1975)
Almost Green (1978)
Music from Taj Mahal and Karla Caves (1980)
Grand Standard Orchestra (1982)
Music 81 (1984)
AiJ (1985)
C.O.C.X (1985)
Lady Go... (1986)
Witkacy Peyotl/Freelectronic (1988)
Chameleon (1989)
Tomasz Stanko: Polish Jazz (1989)
Tales For Girls, 12, And a Shaky Chica (1991)
Bluish (1992)
Bosonossa And Other Ballads (1993)
Matka Joanna (1996)
Leosia (1997)
Litania (1997, złota płyta^[6])
From the Green Hill (1999)
Soul of things (2002, złota płyta^[6])
Suspended night (2004)
Wolność w Sierpniu (2005)
Lontano (2006, złota płyta^[6])
Dark Eyes (2009, 2x platynowa płyta^[7])

Albumy na żywo

Jazz Jamboree '61 (1961)
Jazzmessage From Poland (1972)
Stanko (1983)
Switzerland (1988)

Muzyka filmowa i teatralna

A Farewell to Maria (1994)
Balladyna - Theater Play Compositions (1994)
Roberto Zucco (1996)
Egzekutor (2001)
Reich (2001)

Kompilacje i Boxy

Selected Recordings (2004)
1970-1975-1984-1986-1988 (2008)

[edytuj] Muzyka filmowa

1966 – Klub profesora Tutki – muzyka (seria I)
1969 – Jak zdobyć pieniądze, kobietę i sławę – muzyka
1970 – Dziura w ziemi – muzyka
1971 – Trąd – muzyka, dyrygent
1975 – Obrazki z życia – muzyka, dyrygent
1975 – Wyjazd służbowy – muzyka
1984 – Idol – wykonanie muzyki (trąbka)
1992 – Damage – wykonanie muzyki (muzyka jazzowa)
1993 – Pożegnanie z Marią – muzyka
1994 – Kiedy mężczyzna kocha kobietę (ang. When a man loves a women) – wykonanie muzyki (trąbka)
1997 – Łóżko Wierszynina – muzyka, wykonanie muzyki (trąbka)
1998 – Poniedziałek – utwór "Poniedziałek" na albumie Poniedziałek
1999 – Egzekutor – wykonanie muzyki
2001 – Cisza – muzyka, wykonanie muzyki (trąbka)
1994 – Reich – wykonanie muzyki (trąbka)
2010 – Mała matura 1947 – muzyka, wykonanie muzyki (trąbka)

[edytuj] Filmografia

1998 – Poniedziałek, jako szef hurtowni
2001 – Cisza, jako trębacz w klubie techno

[edytuj] Odznaczenia i wyróżnienia

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski "za wybitne zasługi dla kultury narodowej, za osiągnięcia w twórczości artystycznej", nadany 23 stycznia 2011^[8], odebrał w czasie uroczystości z okazji Święta 3 Maja w 2012^[9].
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski "za wybitne zasługi dla kultury muzycznej, za osiągnięcia w pracy artystycznej" (2004)^[10]
Złoty Medal Zasłużony Kulturze Gloria Artis^[11]
Wyróżnienie ministra kultury i dziedzictwa narodowego za całokształt twórczości (2010)

[edytuj] Nagrody

[edytuj] Muzyczne

Jazz Forum

W ankiecie zorganizowanej przez czasopismo "Jazz Forum" Tomasz Stańko uzyskał pierwsze miejsca w kategoriach:

Muzyk roku (2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007)
Trąbka (2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007)
Kompozytor (2002, 2003, 2004, 2006)
Album Roku – Tomasz Stańko Quartet – "Soul Of Things" (2002)
Album Roku – "Suspended Night" (2004)
Album Roku – Tomasz Stańko Quartet – "Lontano" (2006)
Zespół akustyczny – Tomasz Stańko Quartet (2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007)

Jest pierwszym laureatem Europejskiej Nagrody Jazzowej, którą otrzymał w 2003 roku^[12]. Otrzymał wiele innych nagród i wyróżnień w kraju i za granicą. Został również dostrzeżony przez krytyków prestiżowego, amerykańskiego magazynu Down Beat^[2].

Fryderyki

Nagroda Muzyczna Fryderyk 2010
- jazzowy album roku – "Dark Eyes"
- jazzowy muzyk roku

Nagroda Muzyczna Fryderyk 2002
- jazzowy album roku – "Soul of Things"
- jazzowy muzyk roku

Nagroda Muzyczna Fryderyk 1999
- jazzowy album roku – "From The Green Hill"
- jazzowy muzyk roku

Nagroda Muzyczna Fryderyk 1997
- jazzowy album roku – "Litania"
- jazzowy muzyk roku

[edytuj] Filmowe

1993 – Pożegnanie z Marią – Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych) nagroda za muzykę
1997 – Łóżko Wierszynina – Orzeł, Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: najlepsza muzyka; za rok 1998
1998 – Poniedziałek – utwór "Poniedziałek"
2000 – Egzekutor
- Orzeł, Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: najlepsza muzyka; za rok 1999
- Warszawa (TP SA Music and Film Festival) nominacja do nagrody "Philip Award" w kategorii: muzyka oryginalna i adaptowana w polskim filmie
2002 – Cisza – Orzeł, Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: najlepsza muzyka; za rok 2001

Przypisy

↑ Bartłomiej Kaczorowski: Nowa encyklopedia powszechna PWN, Tom 7. Wydawn. Nauk. PWN, 2004, s. 722. ISBN 9788301141868.
↑ ^2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 ^2,4 Marek Dusza: Magiczny świat jazzu. 5. Polskie zespoły jazzowe – nasze najlepsze. Kraków: Marketing Room Poland, 2009, s. 30-36. ISBN 978-83-61923-05-3.
↑ Andrzej Chodkowski (red.): Encyklopedia muzyki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995, s. 840. ISBN 83-01-11390-1.
↑ Jazzowa Jesień. [dostęp 2010-02-08].
↑ Fryderyki: Nominowani i laureaci 2010 (pol.). www.zpav.pl. [dostęp 2010-02-24].
↑ ^6,0 ^6,1 ^6,2 ZPAV: złote płyty (pol.). www.zpav.pl. [dostęp 2010-02-27].
↑ ZPAV: platynowe płyty (pol.). www.zpav.pl. [dostęp 2010-01-12].
↑ M.P. z 2011 r. Nr 32, poz. 384
↑ Odznaczenia z okazji Święta 3 Maja. W: 2012-05-03 [on-line]. Prezydent.pl. [dostęp 2012-05-03].
↑ M.P. z 2005 r. Nr 10, poz. 197
↑ Tomasz Stańko Quartet. Dolnośląskie Centrum Informacji Kulturalnej OKiS we Wrocławie, 27 maja 2011. [dostęp 3 lipca 2011].
↑ www.culture.pl. [dostęp 2010-02-08].