Traktat litewsko-radziecki – traktat podpisany 12 lipca 1920 w Moskwie pomiędzy Litwą a Rosją Radziecką.
Litwa pragnęła uznania swego państwa de iure przez Rosję Radziecką, w tym uznania jego granic i wypłacenia mu odszkodowań. Bolszewicy chcieli wciągnąć Litwę – wrogo nastawioną wobec Polski (konflikt o Wilno i Suwalszczyznę) – do wojny z Polską po swojej stronie.
Negocjacje przyszłego porozumienia trwały od 7 maja 1920. Traktat podpisano 12 lipca (Litwa ratyfikowała go 6 sierpnia) tegoż roku. ZSRR uznał niepodległość Litwy i jej granice obejmujące m.in. Wilno, Grodno i Lidę. Traktat nie regulował granicy między Litwą a Polską na Suwalszczyźnie (szczegółowo – nie regulował przynależności Suwałk ani Augustowa); pozostała ona do ustalenia w ewentualnym traktacie polsko-litewskim. Polska nie uznała traktatu Litwa-ZSRR; polscy dyplomaci oprotestowali go m.in. w sierpniu, podczas negocjacji z Sowietami, a etnograf i historyk Edward Maliszewski stwierdził w artykule we wrześniu 1920, że traktat zostawiałby po stronie litewskiej blisko 700 000 Polaków, a włączał tylko 100 000 Litwinów (z tym oczywiście nie zgadzali się etnografowie litewscy, którzy uważali Polaków żyjących na terytorium byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego za spolonizowanych Litwinów)[potrzebne źródło].
Traktat zawierał tajną klauzulę umożliwiająca wojskom radzieckim tranzyt przez terytorium litewskie. Klauzula ta była jawnym przejawem naruszenia neutralności Litwy wobec Polski; poza tym Litwa nie internowała jednostek sowieckich – w ten sposób wymykały się one jednostkom polskim (którym Litwa wzbraniała wejścia na swoje terytoria) – a nawet wystąpiła zbrojnie przeciwko polskim oddziałom, m.in. w okolicach Wilna – współdziałanie zbrojne wojsk litewskich i sowieckich było widoczne w lipcu i sierpniu. Dlatego też – jak przyznaje m.in. litewski historyk Alfred Senn – choć nie było litewsko-radzieckiego sojuszu, Litwini nie byli neutralni w trakcie wojny polsko-bolszewickiej.
Jak na ironię, Rosja Radziecka cały czas planowała przejęcie kontroli nad Litwą[potrzebne źródło]. Terytorium litewskie pod radziecką kontrolą (m.in. Wilno) było poddane silnej sowieckiej propagandzie, proniepodległościowe organizacje litewskie szykanowano, rozbudowywano komunistyczną siatkę wywiadowczo-rewolucyjnę na terytoriach litewskich[potrzebne źródło]. Podczas bitwy warszawskiej w sierpniu 1920, gdy komuniści byli pewni zwycięstwa, komunistyczni działacze litewscy byli gotowi do przeprowadzenia rewolucji – Vincas Mickevičius-Kapsukas, były działacz Litewsko-Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Rad 19 sierpnia telegrafował do Lenina prosząc o zgodę na "wyzwolenie" litewskiej stolicy, Kowna[potrzebne źródło]. Jak pisze Łossowski – rząd litewski uważał cały czas, że Polska jest "najgorszym przeciwnikiem powstającej niepodległej Litwy", choć "jest rzeczą bardziej niż oczywistą, że zwycięstwo polskie pod Warszawą uratowało Litwę od utraty niepodległości".
