Tyraspol

Tyraspol Тирасполь
Herb Tyraspola Flaga Tyraspola
Tyraspol nad Dniestrem
Państwo	Naddniestrze /  Mołdawia
Rejon	Tyraspol
Burmistrz	Viktor Kostyrko
Powierzchnia	50 km²
Ludność (2005) • liczba ludności • gęstość	159 163 3183 os./km²
Nr kierunkowy	+ 373 533
Kod pocztowy	MD 3300
Położenie na mapie Mołdawii Tyraspol Тирасполь
46°51′N 29°38′E / 46.85, 29.633Na mapach: 46°51′N 29°38′E / 46.85, 29.633
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Tyraspol (rum. Tiraspol, ros. Тирасполь, ukr. Тирасполь) - miasto na terenie Mołdawii, położone na lewym brzegu Dniestru, od 1991 roku stolica samozwańczej republiki Naddniestrza, stanowi miasto wydzielone na prawach rejonu. Wraz z 159 tys. mieszkańców jest drugim co do wielkości miastem Mołdawii. Do roku 1929 Tyraspol był siedzibą biskupa diecezji tyraspolskiej, która zanikła w wyniku przemian politycznych i prześladowania Kościoła przez władze radzieckie.

Nazwa ośrodka wywodzi się od rzeki Dniestr, w czasach rzymskich nazywanej Tiras. Współczesny gród założony został jednak dopiero w 1792 roku przez Aleksandra Suworowa jako rosyjska fortyfikacja - twierdza obronna przed agresją ze strony Turcji, na bazie tatarsko-mołdawskiego miasteczka o nazwie Sukleja. Po rewolucji październikowej należał do Ukrainy Radzieckiej, po 1922 roku zaś do ZSRR. W 1929 roku ulokowano tu siedzibę marionetkowej Mołdawskiej Autonomicznej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Po aneksji Besarabii przez ZSRR w 1940 roku miasto przyłączono do radzieckiej Mołdawii.

W 1991 roku Tyraspol stał się stolicą nieuznawanej przez żadne państwo Mołdawskiej Republiki Naddniestrza (prawidłowo: Naddniestrzańskiej Republiki Mołdawskiej - ros: Pridniestrowskoy Moldowskoy Riespubliki - Naddniestrzański i Mołdawski w nazwie rosyjskiej są przymiotnikami), rezyduje tu więc prezydent tego kraju, Jewgenij Szewczuk.Do grudnia 2011 roku prezydentem był Iwan Smirnow , samozwańczy założyciel republiki . Tyraspol jest też siedzibą organów władzy i administracji centralnej Naddniestrzańskiej Republiki Mołdawskiej (NRM) oraz banku centralnego (emisyjnego). W Tyraspolu znajduje się stała placówka misji KBWE - jedynej międzynarodowej organizacji akceptującej (acz nie uznającej) istnienie NRM. Tyraspol to ośrodek przemysłu maszynowego, elektromaszynowego, obronnego, spożywczego. Od lat trzydziestych ubiegłego wieku był siedzibą XIV Armii Radzieckiej - najsilniejszej, najlepiej wyposażonej i wyszkolonej armii której celem było zajęcie rumuńskich pól roponośnych. Jednym z ostatnich dowódców XIV AR był gen Aleksandr Lebied´.

Opiekę konsularną nad Polakami przebywającymi w Tyraspolu sprawuje polska placówka konsularna w Kiszyniowie. W Tyraspolu mieszka kilkaset osób narodowości polskiej.

Skład etniczny Tyraspola przedstawia się następująco: Rosjanie - 41%, Ukraińcy - 32%, Rumuni (Mołdawianie) - 18%, Żydzi 1,4%, odbiega więc nieco od przeciętnej na korzyść narodowości słowiańskich.

[edytuj] Żydzi w Tyraspolu

• 1847: żydowska populacja wyniosła 1406.
• 1897: żydowska populacja urosła do 8668 osób (27% populacji miasta)
• 1910: w Tyraspolu znajdują się dwie prywatne żydowskie szkoły, pierwsza dla chłopców, druga dla dziewcząt.
• 1926: żydowska populacja zmalała do 6398 osób (29,1% populacji miasta)
• 1959: zamknięcie jedynej czynnej synagogi w mieście, populacja żydowska nie przekroczyła 1500 osób.
• 2007: żydowska populacja wynosi 2200 osób.

[edytuj] Antysemityzm

• 14-15 kwietnia 2001 - atak bombowy na synagogę tyraspolską, budynek został znacznie uszkodzony. Nikt nie ucierpiał.
• 13-30 marca 2004 - zniszczenie oraz pomalowanie około 70 nagrobków na cmentarzu żydowskim. Lokalne władze odmówiły pomocy oraz wsparcia finansowego na oczyszczenie antysemickich napisów na nagrobkach.
• 4 maja 2004 - próba podpalenia tyraspolskiej synagogi koktajlem Mołotowa. Pożar nie wyrządził większych szkód gdyż został natychmiast ugaszony przez pewnego przechodnia.

[edytuj] Zabytki żydowskie

• Synagoga w Tyraspolu
• Cmentarz żydowski w Tyraspolu

[edytuj] Miasta partnerskie

• Trondheim, Norwegia

[edytuj] Galeria

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Tyraspol w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XII (Szlurpkiszki – Warłynka) z 1892 r.

e Rejony Naddniestrza Camenca • Dubosary • Grigoriopol • Rybnica • Slobozia Miasta wydzielone Bendery • Tyraspol