| Uniwersytet Kazimierza Wielkiego | |
| Universitas Casimiri Magni Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz | |
 | |
| Data założenia | 28 czerwca 1969 (WSN), 1 września 2005 (UKW) |
| Typ uczelni | publiczna |
| Patron uczelni | Kazimierz III Wielki |
| Państwo |  Polska |
| Adres | ul. Chodkiewicza 30 85-064 Bydgoszcz |
| Liczba pracowników • naukowych | 1100 665[1] |
| Liczba studentów | 14115 (2011)[1] |
| Rektor | prof. dr hab. inż. Józef Kubik |
| Członkostwo | Socrates-Erasmus, Leonardo da Vinci |
Położenie na mapie Polski   Uniwersytet Kazimierza Wielkiego | |
| {{#iferror:Na mapach: | |
 Multimedia w Wikimedia Commons | |
| Strona internetowa | |
Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy (UKW) – publiczna uczelnia wyższa (uniwersytet pełnoprofilowy) w Bydgoszczy.
Uniwersytet Kazimierza Wielkiego jest publiczną uczelnią bydgoską, której geneza sięga 1968 r. Jej struktura organizacyjna oraz nazwa była zmieniana trzykrotnie:
Spis treści |
Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy to uczelnia o pięciu wydziałach, największa w mieście i druga w regionie kujawsko-pomorskim pod względem liczby profesorów, studentów i absolwentów, jak również liczby oferowanych kierunków studiów i form kształcenia. Proces dydaktyczny realizowany jest na studiach licencjackich i inżynierskich (I stopnia), magisterskich uzupełniających (II stopnia) oraz doktoranckich (III stopnia). Uniwersytet prowadzi również studia podyplomowe o kilkudziesięciu specjalnościach. Ofertę edukacyjną tworzy ok. 100 kierunków studiów i specjalności. W 2010 r. na UKW studiowało 14 tysięcy studentów, z czego ok. 33% stanowiły osoby spoza regionu kujawsko-pomorskiego. W tym roku na uczelni pracowało ok. 1100 osób, w tym 665 nauczycieli akademickich, 150 profesorów (w tym 60 tytularnych)[2].
W 2010 r. wydziały Uniwersytetu posiadały dziewięć uprawnień nadawania stopnia naukowego doktora (literaturoznawstwo, językoznawstwo, pedagogika, psychologia, historia, nauka o polityce, dyrygentura, biologia, mechanika) oraz dwa uprawnienia do nadawania stopnia doktora habilitowanego (pedagogika, historia)[2].
Uczelnia bierze udział w wielu projektach badawczych oraz współpracuje z jednostkami polskimi i zagranicznymi (w 2010 r. 41 umów z uczelniami z 18 krajów). UKW prowadzi od 1999 r. bydgoski Ogród Botaniczny (arboretum) oraz liczne inicjatywy ukierunkowane na lokalną społeczność, m.in. Bydgoski Festiwal Nauki, Uniwersytet Trzeciego Wieku, Muzeum Dyplomacji i Uchodźstwa Polskiego, Szkołę NATO, Stowarzyszenie Etyki Słowa, Szlaki Pamięci oraz liczne konkursy i imprezy plenerowe[2]. Osada wioślarska UKW co roku uczestniczy w regatach Wielka Wioślarska o Puchar Brdy, gdzie rywalizuje z osadami uczelni europejskich, w tym Oxfordu i Cambridge. Od 2008 r. uczestniczy również w prestiżowych regatach w Henley-on-Thames na Tamizie.
Powstanie Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego nawiązuje do wieloletnich starań ulokowania w Bydgoszczy uczelni wyższej typu uniwersyteckiego. W okresie zaboru pruskiego tę niezrealizowaną wizję motywowano głównie przyspieszeniem w regionie nadnoteckim i na Pomorzu procesów germanizacyjnych. Starania podejmowane od 1872 r. zostały uwieńczone w 1902 r. ulokowaniem w Bydgoszczy Instytutów Rolniczych, a w 1916 r. powstała Akademia Przemysłu Artystycznego, w zamyśle zalążek przyszłej uczelni artystycznej. W 1920 r. polskie władze, w związku z sytuacją na terenach wschodnich, zaproponowały przeniesienie Uniwersytetu Stefana Batorego z Wilna do Bydgoszczy. Idea ta okazała się wkrótce bezprzedmiotowa. Przejściowo w Bydgoszczy funkcjonowała natomiast Wyższa Szkoła Gospodarstwa Wiejskiego[3] (1920-1923). Po zakończeniu II wojny światowej sprawa ulokowania w województwie pomorskim (bydgoskim) uniwersytetu była jedną z zasadniczych kwestii nurtujących ówczesne władze i społeczeństwo. Prace przygotowawcze przebiegały z wielkimi trudnościami; przede wszystkim wielokrotnie zmieniały się koncepcje co do miejsca powołania i struktury uniwersytetu. Jedna z koncepcji - wysunięta m.in. przez prof. Ludwika Kolankowskiego proponowała utworzenie na bazie przeniesionego do Polski Uniwersytetu Wileńskiego – uczelni sześciowydziałowej mieszczącej się w trzech miastach: Toruniu, Gdańsku i Bydgoszczy. Ostatecznie 24 sierpnia 1946 r. dekretem KRN powołano do życia Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, natomiast w Bydgoszczy w 1951 r. otwarto uczelnię techniczną, której rozwój po trudnym okresie w latach 50., nabrał dynamiki w latach 60. i 70. XX wieku[4].
Dynamiczny rozwój szkolnictwa wyższego i środowiska naukowego w Bydgoszczy w latach 60. XX w., którego reprezentantem i wyrazicielem stało się od 1959 r. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe, stworzył podstawy do ukształtowania się w Bydgoszczy obok istniejącego już ośrodka nauk technicznych i przyrodniczych, także ośrodka nauk humanistycznych i społecznych[5]. W konsekwencji tego procesu w roku akademickim 1968/1969 rozpoczęto prace nad powołaniem Wyższej Szkoły Nauczycielskiej. Wśród organizatorów uczelni, która należała do czterech pierwszych w Polsce samodzielnych szkół powstałych dla kształcenia nauczycieli szkół podstawowych na poziomie wyższym, byli ówcześni kierownicy Studium Nauczycielskiego: dr Edmund Trempała, dr Jerzy Konieczny, a od czerwca 1969 r. przybyły z WSP w Gdańsku doc. dr Jerzy Danielewicz[4]. Uczelnię kreowano Zarządzeniem Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego 28 czerwca 1969 r. Pierwszym rektorem został doc. dr Jerzy Danielewicz (do 1971 r.), zaś kolejnym prof. dr hab. Bogdan Głębowicz.
Początkowo szkoła posiadała dwa wydziały:
Zorganizowano 8 zakładów naukowych oraz 6 pracowni specjalistycznych. Większość pracowników stanowili byli wykładowcy Stadium Nauczycielskiego. Część kadry pochodziła także z UMK w Toruniu i Uniwersytetu Gdańskiego[4].
Siedzibą uczelni był od początku budynek przy ul. Chodkiewicza, dotychczas użytkowany przez bydgoskie Studium Nauczycielskie[6]. W 1971 r. uczelnia stała się szkołą trójwydziałową, a w 1972 r. kształciła 2,4 tys. studentów. Działalność kulturalna studentów ogniskowała się w otwartym w 1970 r. klubie „Beanus” w podziemiach budynku uczelni.
1 października 1974 r. uczelnia otrzymała status akademicki poprzez przekształcenie w Wyższą Szkołę Pedagogiczną z uruchomieniem pełnego programu studiów magisterskich. W 1976 r. osiągnęła pełny czteroletni cykl kształcenia w ramach trzech wydziałów: humanistycznego z 5 kierunkami, pedagogicznego z 6 specjalnościami i matematyczno-przyrodniczego z 2 kierunkami. Ilościowemu rozwojowi uczelni towarzyszył wzrost bazy lokalowej, zaplecza naukowo-badawczego i kadry. W 1977 r. uczelnia zatrudniała 20 docentów i 56 doktorów. W 1979 r. na uczelni studiowało 4,4 tys. studentów, a kadra naukowa liczyła 254 osoby, w tym 5 profesorów, 30 docentów i 67 doktorów[5]. W latach 1973-1975 zrealizowano program inwestycyjny, obejmujący budowę domu studenckiego ze stołówką przy ul. Ogińskiego, podobnego domu przy ul. Łużyckiej oraz stołówki przy ul. Chodkiewicza. Plan na lata 1975-1980 przewidywał budowę gmachu biblioteki głównej oraz 11-kondygnacyjnego budynku dydaktycznego z aulą na terenie między ul. Chodkiewicza i Powstańców Wlkp[6]. W 1980 r. uczelnia dysponowała 4 domami studenckimi o 988 miejscach[7].
W latach 80. XX w. mimo dramatycznych wydarzeń politycznych i kryzysu gospodarczego, nastąpił dalszy rozwój uczelni. Próbowano wówczas zrealizować dwa pomysły: integracji uczelni z UMK w Toruniu lub przekształcenia jej w uniwersytet. Obie koncepcje nie znalazły uznania: pierwsza w toruńskim środowisku naukowym, a drugiej - mimo wstępnej decyzji Ministerstwa Oświaty, nie wprowadzono w życie[8]. W 1986 r. uczelnia uzyskała pierwsze uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora (pedagogika). W 1990 r. na WSP studiowało 5 tys. studentów na 12 kierunkach nauczania. Kadrę stanowiło m.in. 46 profesorów, 18 doktorów habilitowanych oraz 125 adiunktów. Bazę materialną powiększono o nowy budynek dla uczelnianej biblioteki[8].
W latach 90. XX w. uczelnia uzyskała znaczną dynamikę rozwojową, wyrażającą się m.in. w znaczącym przyroście liczby studentów i kadry naukowej. Od 1990 do 2000 r. liczba studentów wzrosła z 5 do 18 tys., a nauczycieli akademickich z 400 do 700[8]. WSP kształciła w różnych formach i cyklach kształcenia. Oprócz pięcioletnich studiów magisterskich, oferowała również studia zawodowe (licencjackie), magisterskie uzupełniające w trybie dziennym i zaocznym oraz podyplomowe. Oprócz specjalności typowo pedagogicznych, istniały także kierunki uniwersyteckie, m.in. psychologia, obecna na bydgoskiej uczelni jako jedynej z Wyższych Szkół Pedagogicznych w kraju. Uczelnia wyróżniała się także w kraju pod względem prowadzonych na niej badań naukowych. Słabą jej stroną była natomiast skromna baza lokalowa, gdyż WSP ominął boom inwestycyjny, jaki inne uczelnie przeżywały w latach 70. Baza noclegowa dla studentów obejmowała 5 akademików z ponad 1000 miejsc[8].
W 1994 r. pojawiła się koncepcja utworzenia Uniwersytetu Bydgoskiego na bazie połączenia wszystkich istniejących w mieście uczelni publicznych. W świetle ówczesnych przepisów prawa, nowa federacyjna uczelnia spełniałaby z nawiązką kryteria uniwersyteckie. Gdy ta koncepcja nie zyskała uznania w bydgoskim środowisku naukowym, zaczęto forsować pomysł samodzielnego przekształcenia WSP w uniwersytet, poprzez stopniowy wzrost potencjału naukowego uczelni, popierany usilnie przez władze miejskie (darowizny budynków, mieszkań dla naukowców sprowadzanych z innych ośrodków itd.)[9]. Rada Miejska Bydgoszczy ustanowiła 1996 rokiem Uniwersytetu Bydgoskiego, a koncepcja powołania uniwersytetu stała się jednym ze strategicznych celów miasta i społeczeństwa regionu[10]. Dzięki przychylności władz WSP poszerzyła bazę lokalową. Pozyskano budynki przy ul. Przemysłowej, Staffa, Chodkiewicza, Baczyńskiego, a w willi przy ul. Berwińskiego w 1998 r. umieszczono jedyne w kraju Muzeum Dyplomacji i Uchodźstwa Polskiego. Wzrastał także poziom naukowy kadry. Kolejne wydziały uzyskiwały uprawnienia do nadawania stopni naukowych: doktora – Wydział Humanistyczny (1997) i doktora habilitowanego – Wydział Pedagogiki i Psychologii (1998) i Humanistyczny (1999)[8]. W maju 1999 r. grupa posłów złożyła w kancelarii Sejmu RP wniosek o przekształcenie WSP w Akademię. Został on pozytywnie zaopiniowany przez Radę Główną Szkolnictwa Wyższego oraz komisję sejmową[8].
W czerwcu 2000 r. na mocy uchwały sejmowej Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Bydgoszczy została przekształcona w Akademię Bydgoską im. Kazimierza Wielkiego. Był to jedynie etap przejściowy w staraniach, których uwieńczeniem miało być przekształcenie uczelni w uniwersytet[11]. Oferta edukacyjna Akademii w 2000 r. obejmowała 16 kierunków i 20 specjalności nauczania, z czego 12 uruchomiono w latach 90. XX w. Wśród nowych kierunków znalazły się filologie obce (angielska i niemiecka), lingwistyka, administracja, politologia, wychowanie fizyczne, biologia, geografia, fizyka i wiele innych[8]. Uczelnia funkcjonowała nadal w strukturze trójwydziałowej; posiadała 5 uprawnień do nadawania stopnia naukowego doktora (pedagogika, psychologia, historia, literaturoznawstwo, językoznawstwo) i dwa - doktora habilitowanego[12].
W 2003 r. rektor AB prof. Adam Marcinkowski podjął ostatnią próbę fuzji uczelni z bydgoską Akademią Techniczno-Rolniczą, co przesądziłoby o utworzeniu Uniwersytetu Bydgoskiego. W 2004 r. władze Akademii Medycznej w Bydgoszczy nie zdecydowały się na jej włączenie do mającego powstać uniwersytetu, w zamian decydując się na fuzję z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu. W obliczu fiaska tych inicjatyw, Akademia Bydgoska skoncentrowała się na samodzielnym spełnieniu kryteriów uniwersyteckich. Działania podejmowane w tym kierunku, które czynnie wspierały władze i społeczeństwo miasta zostały uwieńczone powodzeniem w 2005 r.
W 2004 r. grupa ponad 100 posłów złożyła w kancelarii Sejmu RP wniosek o przekształcenie Akademii Bydgoskiej w Uniwersytet. 21 kwietnia 2005 r. Sejm RP przyjął ustawę o powołaniu Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy (Dz.U. z 2005 nr 90 poz. 755). 13 maja 2005 r. swój podpis pod ustawą złożył prezydent RP[13].
W okresie po 2005-2010 uczelnia uzyskała kolejne cztery uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora. W 2009 r. powołano nowy Wydział Administracji i Nauk Społecznych. Listę kierunków studiów wzbogacono m.in. o: filozofię, socjologię, kulturoznawstwo, dziennikarstwo i komunikację społeczną. Wśród nauk przyrodniczych pojawiły się: biotechnologia, ochrona środowiska, turystyka i rekreacja, mechatronika i inne. Poza tym uczelnia nadal jest głównym ośrodkiem kształcenia kadr pedagogicznych i psychologicznych w regionie kujawsko-pomorskim. Po 2005 r. podjęto remonty zabytkowych budynków w gestii uczelni (Copernicanum, budynki Instytutów Rolniczych, główny kampus przy ul. Chodkiewicza) oraz domów studenta[14].
Od 2009 r. UKW realizuje dwa europejskie projekty inwestycyjne poszerzające bazę materialną uczelni: budowę gmachu Biblioteki Głównej przy ul. Ogińskiego (dofinansowanie z UE 42 mln zł) oraz Uczelniane Centrum Edukacji Kultury Fizycznej i Sportu przy kompleksie „Polonii” (dofinansowanie z UE 21 mln zł)[15].
W 2010 r. UKW posiadał 5 wydziałów, 30 kierunków i ok. 60 specjalności nauczania[16].
Niektóre budynki w gestii uczelni:
| Obiekt | Rok wzniesienia budynku | Dzielnica Bydgoszczy | Uwagi | Zdjęcie |
| ul. Chodkiewicza 30 – kampus główny | 1938 | Śródmieście | Mieści Rektorat, Biuro Rekrutacji, Dział Dydaktyki, Dział Spraw Studenckich, Biblioteka Główna, Studium WF i Sportu, Studium Praktyk Zawodowych, Studium Języków Obcych, Wydział Pedagogiki i Psychologii (dziekanat, Instytut Pedagogiki, Instytut Edukacji Muzycznej), Wydział Matematyki, Fizyki i Techniki (dziekanat, Instytut Techniki), Wydział Nauk Przyrodniczych (Instytut Biologii i Ochrony Środowiska, Laboratorium Mitotoksyn). |  |
| ul. Kopernika 1 - Copernicanum | 1907 | Śródmieście | Instytut Mechaniki i Informatyki Stosowanej |  |
| Pl. Weyssenhoffa 1 – dawny budynek główny Instytutów Rolniczych w Bydgoszczy | 1906 | Śródmieście | Mieści Instytut Matematyki, Katedrę Fizyki oraz Instytut Mechaniki Środowiska i Informatyki Stosowanej Wydziału Matematyki, Fizyki i Techniki oraz Filię Biblioteki Głównej |  |
| Al. Ossolińskich 12 – dawny budynek Instytutów Rolniczych w Bydgoszczy | 1906 | Śródmieście | Mieści Zakład Zoologii, Ekologii i Botaniki Wydziału Nauk Przyrodniczych |  |
| Ul. Powstańców Wlkp 2 – dawny budynek Instytutów Rolniczych w Bydgoszczy | 1906 | Śródmieście | Mieści Instytut Pedagogiki Wydziału Pedagogiki i Psychologii |  |
| Plac Kościeleckich 8 | 1890 | Stare Miasto | Budynek w gestii uczelni od 2010 r. |  |
| Ul. Chodkiewicza 51 | Bielawy | Mieści Zakład Ochrony Środowiska Wydziału Nauk Przyrodniczych |  | |
| Ul. Ogińskiego 1 | Śródmieście | Mieści Katedrę Filozofii i Socjologii Wydziału Humanistycznego | ||
| Ul. Staffa 1 | Mieści Instytut Psychologii Wydziału Pedagogiki i Psychologii oraz Filię Biblioteki Głównej | | ||
| Ul. Grabowa 2 | Osiedle Leśne | Mieści Instytut Filologii Rosyjskiej i Lingwistyki Stosowanej, Katedrę Filologii Germańskiej, Katedrę Anglistyki i Językoznawstwa Ogólnego Wydziału Humanistycznego oraz Filię Biblioteki Głównej |  | |
| Ul. Mińska 15 | Flisy | Mieści Katedrę Geografii Wydziału Nauk Przyrodniczych |  | |
| Ul. Jagiellońska 11 | Śródmieście | Mieści dziekanat i Instytut Filologii Polskiej Wydziału Humanistycznego oraz Filię Biblioteki Głównej |  | |
| Ul. Przemysłowa 34 | Siernieczek | Mieści Instytut Nauk Politycznych, Instytut Prawa i Administracji oraz Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych Wydziału Humanistycznego oraz Filię Biblioteki Głównej |  | |
| Ul. Sportowa 2 – kompleks sportowy „Polonia” | Śródmieście | Mieści Katedrę Kultury Fizycznej Wydziału Matematyki, Fizyki i Techniki oraz AZS |  | |
| Ul. Berwińskiego 4 | Śródmieście | Muzeum Dyplomacji i Uchodźstwa Polskiego |  | |
| Ul. Ogińskiego 16 | 1975 | Śródmieście | Do 2008 r. Dom Studenta nr 1; obecnie mieści Wydział Administracji i Nauk Społecznych oraz Wydział Przyrodniczy |  |
| Ul. Łużycka 21 | 1975 | Skrzetusko | Dom Studenta |  |
| Ul. Łużycka 24 | 1975 | Skrzetusko | Dom Studenta |  |
| ||||||||||||||||||||||
