Vaud

Kanton Vaud niem. Kanton Waadt fr. Canton de Vaud wł. Cantone di Vaud ret. Chantun Vad
Stolica	Lozanna
Powierzchnia	3212 km²
Ludność (2004)	657 700 205 osób/km²
Data przyłączenia	1803
Skrót	VD
Języki urzędowe	francuski
Liczba gmin	382
Liczba dystryktów	19
Strona internetowa	www.VD.ch

Vaud (fr.: Vaud, niem. Waadt, rom. Vad, wł.: Vaud, ang.: Vaud) – kanton w zachodniej Szwajcarii. Vaud dołączył do Konfederacji Szwajcarskiej w 1803 roku. Nazwa pochodzi od łac. Pagus Waldensis. Stolicą jest Lozanna.

[edytuj] Geografia

Południowa część kantonu leży nad Jeziorem Genewskim. Od strony północnej Vaud graniczy z kantonem Neuchâtel i jeziorem o tej samej nazwie. Po stronie zachodniej rozlega się łańcuch gór Jura, tworzący granicę z Francją. Na wschodzie Vaud graniczy z kantonami Fryburg i Berno, na południowym zachodzie z kantonem Genewa i na południowym wschodzie z kantonem Valais. Najwyższy szczyt, Les Diablerets, znajduje się 3210 m n.p.m.

[edytuj] Podział administracyjny

Kanton Vaud dzieli się obecnie na 10 dystryktów (fr.: district):

• Aigle, ze stolicą Aigle,
• Broye-Vully, ze stolicą Payerne,
• Gros-de-Vaud, ze stolicą Echallens,
• Jura-North Vaudois, ze stolicą Yverdon-les-Bains,
• Lausanne, ze stolicą Lozanna,
• Lavaux-Oron, ze stolicą Cully,
• Morges, ze stolicą Morges,
• Nyon, ze stolicą Nyon,
• Riviera-Pays-d'Enhaut, ze stolicą Vevey,
• Ouest lausannois, ze stolicą Renens.

Wcześniej, od 1803, było ich 19.

[edytuj] Historia

Vevey, jedno z najstarszych miast w Vaud

Ziemie kantonu były zamieszkane już w czasach prehistorycznych. Później zamieszkiwało je celtyckie plemię Helwetów. W 58 r. p.n.e. zostały podbite przez Cezara. Rzymianie założyli wiele miast, m.in. Vevey (łac.: Viviscus) i Lozannę (łac.: Lausonium lub Lausonna). Między II a IV w. osiedlili się tutaj Alamanowie. W V w. zostały podbite przez Burgundów, a później przez Franków pod wodzą Merowingów. Do 888 w imperium Karolingów. W latach 1032-1218 pod panowaniem niemieckiej dynastii Zähringen. Po niej ziemie te weszły w skład księstwa Sabaudii. Na początku XV w. były okupowane przez wojska berneńskie, a od 1536 r. włączone do Berna. Reformacja zawitała tu za sprawą Piotra Vireta, współpracownika Kalwina. Przez wiele lat próbowano zrzucić zwierzchnictwo Berna. Udało się to dopiero podczas rewolucji francuskiej. W 1803 kanton stał się częścią Szwajcarii.

[edytuj] Demografia

Językiem urzędowym kantonu jest język francuski. Językami z najwyższym odsetkiem użytkowników są:

• język francuski – 81,8%,
• język niemiecki – 4,7%,
• język włoski – 2,9%^[1].

[edytuj] Polityka

W kantonie działa Ligue vaudoise [1], wydająca dwutygodnik La Nation.

[edytuj] Linki zewnętrzne

  W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Vaud

• Strona oficjalna kantonu

Przypisy

e Podział administracyjny Szwajcarii Argowia • Appenzell Ausserrhoden • Appenzell Innerrhoden • Bazylea-Miasto • Bazylea-Okręg • Berno • Fryburg • Genewa • Glarus • Gryzonia • Jura • Lucerna • Neuchâtel • Nidwalden • Obwalden • Sankt Gallen • Schwyz • Solura • Szafuza • Ticino • Turgowia • Uri • Valais • Vaud • Zug • Zurych

e Kraje zależne od Francji 1792–1815 Od Republiki Francuskiej 1792-1804 Republika Alby • Republika Ankony • Republika Batawska • Republika Bergamo • Republika Bolońska • Republika Bouillonu • Republika Brescia • Republika Cisalpińska • Republika Cispadańska • Republika Cisreńska • Republika Connaught • Republika Cremy • Republika Helwecka • Republika Liguryjska • Republika Moguncji • Republika Partenopejska • Republika Pescary • Republika Raurakiańska • Republika Rzymska • Republika Subalpejska • Republika Transpadańska • Republika Tyberyńska • Valais • Vaud Europa w 1812 Od Cesarstwa Francuskiego 1804-1815 Królestwo Etrurii • Królestwo Holandii • Królestwo Neapolu • Królestwo Westfalii • Królestwo Włoch • Księstwo Leyen • Księstwo Warszawskie • Prowincje Iliryjskie • Republika Włoska • Księstwo Bergu • Wielkie Księstwo Frankfurtu • Wielkie Księstwo Würzburga • Wolne Miasto Gdańsk • Związek Reński