Standardowy wózek inwalidzki (wózek uniwersalny)
Sportowy wózek inwalidzki do gry w rugby. Warto zwrócić uwagę na przywiązane nogi.
Sportowy wózek inwalidzki do wyścigów lekkoatletycznych. Napędzany oburącz za pomocą ciągów napędowych o niewielkiej średnicy (na zdjęciu koloru rdzawego)
Wózek inwalidzki
Władysława IV z 1640 roku (projekt: Giovanni Battista Gisleni)
Wózek inwalidzki – to pojazd kołowy specjalnie przeznaczony dla osoby niepełnosprawnej motorycznie. Podstawową jego funkcją jest kompensacja całkowicie zniesionych lub częściowo upośledzonych:
- funkcji lokomocyjnej (zapewnia samodzielne lub wspomagane przemieszczanie się),
- funkcji stabilizacyjnej (pełni rolę ortezy, czyli utrzymuje ciało użytkownika w przestrzeni).
Wózek inwalidzki składa się z dwóch podsystemów: odpowiedzialnego za lokomocję (układ jezdno-napędowy) oraz służącego do stabilizacji ciała (układ podparcia ciała).
Wózki inwalidzkie można rozmaicie klasyfikować:
- Ze względu na pochodzenie energii napędowej[1].
- napędzane przez jego użytkownika (zwykle za pomocą ramion lub bardzo rzadko za pomocą nóg),
- napędzane silnikiem (bardzo często elektrycznym),
- napędzane hybrydowo (np. siłą mięśni użytkownika i wspomagającymi silnikami elektrycznymi),
- napędzane przez osobę drugą.
- Ze względu na przeznaczenie i związaną z tym konstrukcję[1].
- Wózki z napędem elektrycznym - dla osób ze znaczą niepełnosprawnością, przeznaczone do przemieszczania się wewnątrz i na zewnątrz pomieszczeń. Szczególnym typem tego rodzaju wózka jest mechatroniczny iBOT.
- Skutery z napędem elektrycznym (rzadziej z napędem spalinowym)- tylko do przemieszczania się w przestrzeni zurbanizowanej dla osób z niewielkim stopniem niepełnosprawności (mogących samodzielnie chodzić).
- Wózki dźwigniowe - do wydajnego i stosunkowo szybkiego przemieszczania się na zewnątrz pomieszczeń.
- Wózki wielofunkcyjne - pełnią dodatkowe funkcje terapeutyczne (np. możliwość pionizacji użytkownika).
- Wózki pasywne - są dobierane do wymiarów antropometrycznych ich użytkownika, są jednak skonfigurowane w sposób zapewniający jak największą stabilność siedzenia i możliwość asysty osoby drugiej kosztem zmniejszenia mobilności,
- Rowery z napędem ręcznym - są wyposażone w korbowy mechanizm napędowy, służą do rekreacji i nie nadają się do przemieszczania wewnątrz pomieszczeń.
- Wózki uniwersalne służą do doraźnego transportu wewnątrz instytucji (np. szpitale, lotniska).
- Wózki terenowe są wyposażone w szerokie niskociśnieniowe opony umożliwiające poruszanie się w trudnym terenie.
- Wózki sportowe produkuje się w wielu odmianach, każda jest dedykowana do uprawiania konkretnej dyscypliny sportu (np. tenisa, koszykówki, rugby, szermierki, wyścigów szosowych, zjazdów górskich, taniec integracyjny itd.),
- Wózki aktywne są indywidualnie dopasowywane do ich użytkownika, a ich konfiguracja ułatwia samodzielne pokonywanie niektórych przeszkód architektonicznych, urbanistycznych i terenowych. Zwiększona mobilność jest uzyskana kosztem zmniejszonej funkcji ortotycznej wózka. Podstawowe narzędzie rewalidacji osób po urazach rdzenia kręgowego.
- Wózki dla dzieci są indywidualnie dopasowane do użytkownika. Ich konstrukcja zakłada zwiększoną stabilność oraz możliwość popychania przez osobę towarzyszącą.
[edytuj] Budowa modułowa
Współczesny wózek inwalidzki, zarówno z napędem ręcznym, elektrycznym, hybrydowym, czy napędzany przez osobę opiekującą się jego niepełnosprawnym użytkownikiem składa się z modułów konstrukcyjnych. Niektóre z nich muszą zostać zastosowane (moduły podstawowe, np. koła czy rama) inne mogą być użyte w razie potrzeby (moduły dodatkowe, np. podpórka pod głowę). Funkcje poszczególnych modułów mogą się nakładać na siebie (tzn. dwa różne moduły mogą pełnić tą samą funkcję - podnóżek i siedzisko służą do podpierania ciała) lub częściowo pokrywać. Wózek inwalidzki składa się wg PN-ISO 6440:2001 z czterech funkcjonalnych podsystemów:
- układu podparcia ciała (siedzisko, oparcie, oparcia boczne, podnóżek, podpórka pod głowę, dodatkowe urządzenia podtrzymujące nogi),
- ramy (rama siedziska i rama oparcia),
- układu jezdno-napędowego (obręcze napędowe, mechanizm obrotu przednich kółek samonastawnych),
- kół (zwykle dwóch małych przednich kół oraz dwóch tylnych dużych kół).
Układ podparcia ciała pełni funkcję ortotyczną, układ jezdno-napędowy wraz z kołami pełni funkcję lokomocyjną. Wszystko jest spajane konstrukcyjnie przez ramę. Modułowa konstrukcja współczesnych wózków inwalidzkich sprawia, że niemal każdy z typów można indywidualnie skonfigurować za pomocą wartości nastaw w modułach podstawowych lub doboru modułów dodatkowych. Zależy to od indywidualnych wymagań konkretnego niepełnosprawnego człowieka (rodzaj niepełnosprawności, wymiary antropometryczne, upodobania, sprawność intelektualna i in.). Przykładowe opcjonalne lub nastawne moduły wózków to:
- rama (rodzaj, długość, szerokość i głębokość siedziska; wysokość siedziska nad ziemią; wysokość i kąt oparcia; sposób składania itp.),
- podpórki pod stopy (stałe lub składane dla osób chodzących),
- tapicerka siedziska i oparcia (rodzaj),
- przednie kółka samonastawne (konstrukcja i średnica kółka, długość widelców),
- tylne koła (średnica, konstrukcja, rodzaj ciągów napędowych),
- oparcia boczne (wymiary, składalność),
- napęd (rodzaj, parametry - tylko wózki z napędem elektrycznym i hybrydowym),
- sterowanie napędem (tylko wózki z napędem elektrycznym i hybrydowym),
- poduszka na siedzisko,
- poduszka oparcia (opcja),
- rączki do pchania wózka (opcja),
- amortyzatory (opcja),
- torby i sakwy (opcja),
- oświetlenie (opcja),
- urządzenia przeciwywrotne (opcja),
- pasy bezpieczeństwa (opcja),
- podparcie głowy (opcja),
- oprawy, pozwalające przymocować i przenosić kule (opcja),
- zbiornik tlenu (opcja),
- chorągiewka rowerowa (opcja),
- inne.
- ok. 500 pne – w Chinach oraz w Grecji ilustracje przedstawiające krzesła na kołach
- 1595 – król Hiszpanii Filip II poruszał się na krześle z kołami[3]
- ok. 1640 - dla króla Polski Władysława IV Wazy cierpiącego na reumatyzm skonstruowano "mobilne krzesło"
- 1885 – wynaleziono obręcze przymocowane do kół służące do napędu wózka
- 1899 – zbudowano wózek napędzany benzynowym silnikiem spalinowym
- 1900 – zbudowano wózek napędzany ręcznie za pomocą przekładni łańcuchowej
- 1900 – wyprodukowano pierwszy wózek z kołami ze stalowymi szprychami
- 1932 – skonstruowano wózek składany krzyżakowo – konstruktorem był Harry Jennings (USA)[1]
- 1984 - skonstruowano pierwszy wózek elektryczny (Norwegia)[4]
[edytuj] Znani użytkownicy
Przypisy
[edytuj] Linki zewnętrzne
- http://en.wheelmap.org/ - strona pozwalająca na wyszukiwanie i dodawanie miejsc dostępnych dla wózków inwalidzkich.
[edytuj] Zobacz też
