Władcy Turcji

[edytuj] Sułtanat Rumu

[edytuj] Imperium osmańskie

Dynastia Osmanów

• Druga połowa XIII w. Ertogrul

#	Sułtan	Portret	Od	Do	Tugra	Uwagi
1	Osman I (Bej)		c. 1299	c. 1324	—	Syn Ertogrula; Rządził do śmierci[1].
2	Orchan I (Bej)		c. 1324	c. 1360		Syn Osmana I i Mal Hatun; Rządził do śmierci[2].
3	Murad I Hüdavendigar (Sułtan od 1383)		c. 1360	1389		Syn Orchana I i Nilüfer Hatun; Rządził do śmierci; Zabity podczas bitwy na Kosowym Polu[3].
4	Bajazyd I Błyskawica		1389	1402		Syn Murada I i Gülçiçek Hatun; Schwytany podczas bitwy pod Ankarą (de facto koniec panowania); Zmarł w niewoli w Akşehir 8 marca 1403.[4]
Interregnum (1402–1413)
5	Mehmed I		1413	1421		Syn Bajazyda I i Devlet Hatun; Rządził do śmierci[5].
6	Murad II		1421	1444		Syn Mehmeda I i Emine Hatun[6]; Abdykował z własnej woli na rzecz syna, Mehmeda II[7].
7	Mehmed II Zdobywca		1444	1446		Syn Murada II i Hüma Hatun[8]; Oddał tron ojcu[7].
—	Murad II		1446	3 lutego 1451		Drugie panowanie; Zmuszony do powrotu na tron po buncie janczarów; Rządził do śmierci[6].
—	Mehmed II Zdobywca		3 lutego 1451	3 maja 1481		Drugie panowanie; Zdobył Konstantynopol w 1453; Rządził do śmierci.
8	Bajazyd II		19 maja 1481	25 kwietnia 1512		Syn Mehmeda II i Mükrime Hatun; Abdykował; Zmarł w pobliżu Didymoteicho 26 maja 1512.[9]
9	Selim I Groźny (Kalif od 1517)		25 kwietnia 1512	21 września 1520		Syn of Bajazyda II i Ayşe Hatun; Rządził do śmierci[10].
10	Sulejman Wspaniały		30 września 1520	6 lub 7 września 1566		Syn Selima I i Hafsa (Hafize) Hatun; Rządził do śmierci[11].
11	Selim II Pijak		29 września 1566	21 grudnia 1574		Syn Sulejmana I i Roksolana; Rządził do śmierci[12].
12	Murad III		22 grudnia 1574	16 stycznia 1595		Syn Selima II i Nur Banu Sultan; Rządził do śmierci[13].
13	Mehmed III		27 stycznia 1595	20 lub 21 grudnia 1603		Syn Murada III i Safiye Sultan; Rządził do śmierci; Zamordowany[14].
14	Ahmed I		21 grudnia 1603	22 listopada 1617		Syn Mehmeda III i Handan Sultan; Rządził do śmierci[15].
15	Mustafa I		22 listopada 1617	26 lutego 1618		Syn Mehmeda III i nieznanej kobiety; Detronizowany na rzecz swojego bratanka Osmana II[16].
16	Osman II		26 lutego 1618	19 maja 1622		Syn Ahmeda I i Mahfiruz Sultan; Rządził do śmierci; Zamordowany przez janczarów[17].
—	Mustafa I		20 maja 1622	10 września 1623		Drugie panowanie; Powrócił na tron po zamordowaniu jego bratanka; Detronizowany i uwięziony aż do śmierci Stambule 20 stycznia 1639.[16]
17	Murad IV		10 września 1623	8 lub 9 lutego 1640		Syn Ahmeda I i Kösem Sultan (Mahpeyker); Rządził do śmierci[18].
18	Ibrahim I		9 lutego 1640	8 sierpnia 1648		Syn Ahmeda I i Kösem Sultan (Mahpeyker); Detronizowany podczas zamachu stanu prowadzonego przez Wielkiego Muftiego; Zamordowany w Stambule 18 sierpnia 1648.[19]
19	Mehmed IV		8 sierpnia 1648	8 listopada 1687		Syn Ibrahima I i Hatice Turhan Sultan; Detronizowany pod przegranej pod Nagyharsány; Zmarł w Edirne 6 stycznia 1693.[20]
20	Sulejman II		8 listopada 1687	22 czerwca 1691		Syn Ibrahima I i Saliha Dilâşub Sultan; Rządził do śmierci[21].
21	Ahmed II		22 czerwca 1691	6 lutego 1695		Syn Ibrahima I i Hatice Muazzez Sultan; Rządził do śmierci[22].
22	Mustafa II		6 lutego 1695	22 sierpnia 1703		Syn Mehmeda IV i Emetullah Rabia Gülnûş Sultan; Detronizowany podczas buntu janczarów; Zmarł w Stambule 8 stycznia 1704.[23]
23	Ahmed III		22 sierpnia 1703	1 lub 2 października 1730		Syn Mehmeda IV i Emetullah Rabia Gülnûş Sultan; Detronizowany podczas buntu janczarów, prowadzonego przez Patronę Halila; Zmarł 1 lipca 1736.[24]
24	Mahmud I		2 października 1730	13 grudnia 1754		Syn Mustafy II i Saliha Sultan; Rządził do śmierci[25].
25	Osman III		13 grudnia 1754	29 lub 30 października 1757		Syn Mustafy II i Şehsuvar Sultan; Rządził do śmierci[26].
26	Mustafa III		30 października 1757	21 stycznia 1774		Syn Ahmeda III i Mihrimah Sultan; Rządził do śmierci[27].
27	Abdülhamid I		21 stycznia 1774	6 lub 7 kwietnia 1789		Syn Ahmeda III i Rabiâ Sultan; Rządził do śmierci[28].
28	Selim III		7 kwietnia 1789	29 maja 1807		Syn Mustafy III i Mihrişah Sultan; Detronizowany z powodu reform podczas buntu janczarów; Zamordowany w Stambule 28 lipca 1808.[29]
29	Mustafa IV		29 maja 1807	28 lipca 1808		Syn Abdülhamida I i Ayşe Sine (Seniye Perver Sultan); Detronizowany in a rebellion led by Alemdar Mustafa Pasha; Ścięty w Stambule 17 listopada 1808.[30]
30	Mahmud II		28 lipca 1808	1 lipca 1839		Syn Abdülhamida I i Nakşidil Sultan; Rozwiązał korpus janczarów w 1826; Rządził do śmierci[31].
31	Abdülmecid I		1 lipca 1839	25 czerwca 1861		Syn Mahmuda II i Bezmialem Sultan; Rządził do śmierci[32].
32	Abd-ul-Aziz		25 czerwca 1861	30 maja 1876		Syn Mahmuda II i Sultana Pertevniyal; Detronizowany przez ministrów; Znaleziony martwym (samobójstwo lub morderstwo) pięć dni później[33].
33	Murad V		30 maja 1876	31 sierpnia 1876		Syn Abdülmecida I i Şevkefza Sultan; Detronizowany z powodu choroby; Przebywał w areszcie domowym w Pałacu Çırağan, gdzie zmarł 29 sierpnia 1904.[34]
34	Abdülhamid II Wielki Chan		31 sierpnia 1876	27 kwietnia 1909		Syn Abdülmecida I i Tirimüjgan Sultan; Detronizowany po Incydencie 31 marca; Uwięziony w Pałacu Beylerbeyi, gdzie zmarł 10 lutego 1918.[35]
35	Mehmed V		27 kwietnia 1909	3 lipca 1918		Syn Abdülmecida I i Gülcemal Sultan; Rządził figurant do śmierci[36].
36	Mehmed VI		4 lipca 1918	1 listopada 1922		Syn Abdülmecida I i Gülistan Sultan; Rozwiązanie sułtanatu; Opuścił Stambuł 17 listopada 1922; Zmarł na wygnaniu w Sanremo 16 maja 1926.[37]
Rozwiązanie Imperium Osmańskiego (1922–1923)
—	Abdülmecid II (tylko kalif)		18 listopada 1922	3 marca 1924	—	Syn Abd-ul-Aziza i Hayranıdil Kadınefendi; Wybrany kalifem przez Wielkie Zgromadzenie Narodowe Turcji; Wygnany po rozwiązaniu kalifatu; Zmarł w Paryżu 23 sierpnia 1944.

Dziedziczne głowy Domu Osmańskiego po 1926 roku:

• 1926 - 1944: Abdülmecid II
• 1944 - 1954: Ahmed IV Nihad
• 1954 - 1973: Osman IV Fuad
• 1973 - 1977: Mehmed Abdülaziz II
• 1977 - 1983: Ali Vâsib
• 1983 - 1994: Mehmed VII Orhan
• 1994 - 2009: Ertugrul Osman V
• od 2009: Bayezid Osman

Tytuł sułtana używany był od panowania Orhana, Osman I posługiwał się tytułem beja. Daty panowania niektórych władców są dyskusyjne, np. według niektórych opracowań Murad II abdykował na korzyść Mehmeda II Zdobywcy już w latach 1444-1446, choć wiadomo skądinąd, iż faktyczną władzę Mehmed objął dopiero w 1451 r.

Przypisy