Włodzimierz Kubijowicz, ukr. Володимир Кубійович (ur. 23 września 1900 w Nowym Sączu, zm. 2 listopada 1985 w Paryżu) – ukraiński etnograf, geograf, działacz narodowy. Główny redaktor Encyklopedii Ukrainoznawstwa.
Spis treści |
Pochodził z rodziny mieszanej etnicznie - ojciec Ukrainiec, matka Polka. Przyrodnie rodzeństwo było Polakami.
Uzyskał maturę w gimnazjum w Nowym Sączu w czerwcu 1918 i zapisał się w październiku na studia historyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. W listopadzie 1918 porzucił studia wstępując ochotniczo do Ukraińskiej Armii Halickiej, w czasie wojny polsko-ukraińskiej służył w artylerii UHA. Zachorował na tyfus, po zakończeniu działań wojennych powrócił do Krakowa, gdzie późną jesienią 1919 rozpoczął studia geograficzne na Uniwersytecie Jagiellońskim. Ukończył Uniwersytet Jagielloński, tu uzyskał doktorat i habilitację pod kierownictwem naukowym prof. Ludomira Sawickiego. W latach 1924-1928 był nauczycielem gimnazjalnym. W latach 1928-1939 roku był docentem UJ i wykładowcą na Uniwersytecie Jagiellońskim. W czerwcu 1939 cofnięto mu prawo wykładania na Uniwersytecie Jagiellońskim. Wyjeżdża na wieś, atak Niemiec na Polskę zastaje go w Myślenicach.
W 1924 wziął udział w zorganizowanym w Pradze I Zjeździe tzw. słowiańskich geografów i etnografów. W 1931 został pełnym członkiem Towarzystwa Naukowego im. Szewczenki, stając na czele powołanej przez siebie komisji geograficznej. W 1940 został profesorem przy Wolnym Uniwersytecie Ukraińskim w Pradze [1]. Był autorem wielu prac z etnografii, demografii i geografii Karpat.
Podczas II wojny światowej, Kubijowicz był przewodniczącym Centralnego Ukraińskiego Komitetu Narodowego w Krakowie. Komitet odpowiadał za działalność socjalną na rzecz weteranów, edukację, działalność na rzecz poboru ochotników oraz przedsięwzięcia gospodarcze. Komitet był w latach 1939-1945 uznawany jako ukraińskie przedstawicielstwo wobec niemieckiej administracji okupacyjnej Generalnego Gubernatorstwa. Kubijowicz będąc zwolennikiem OUN-M[2] zatrudniał na kierowniczych stanowiskach w CUKN ludzi związanych z ugrupowaniem Melnyka[3].
W 1941 roku Kubijowicz złożył na ręce gubernatora Hansa Franka oświadczenie, w którym domagał się wydzielenia w Generalnym Gubernatorstwie terenu, który Ukraińcy traktowaliby jako własny etnograficznie. Terytorium to miałoby być wpierw oczyszczone z ludności pochodzenia polskiego[4]. Koncepcje te Kubijowicz wysuwał aż do 1943 roku, jednak nie doszło do ich realizacji z powodu braku zainteresowania ze strony Niemców[5]. Jak pisał Dieter Pohl,
 |
W 1943 roku Kubijowicz był promotorem powstania oraz wziął czynny udział w organizowaniu i formowaniu ukraińskiej 14 Dywizji Grenadierów SS. Kubijowicz, jako przewodniczący Komitetu poparł formowanie dywizji, traktując ją od samego początku jako ukraińskie siły zbrojne i zaczątek armii narodowej.
Kubijowicz wyjechał do Niemiec tuż przed wkroczeniem do Krakowa Armii Czerwonej wraz z innymi działaczami CUKN.
Od 17 marca 1945 do końca wojny Kubijowicz był zastępcą Pawła Szandruka – jako przewodniczącego Ukraińskiego Komitetu Narodowego.
Po wojnie skupił się na aktywności naukowej. Na emigracji był sekretarzem generalnym Towarzystwa Naukowego im. Tarasa Szewczenki (w latach od 1947 do 1963), a od 1952 prezesem jego europejskiej filii (od 1952 Towarzystwo ma strukturę federacyjną). Od 1947 był wykładowcą na reaktywowanym w Niemczech Wolnym Uniwersytecie Ukraińskim.
Jeszcze w 1949, stał się głównym redaktorem Encyklopedii Ukrainoznawstwa, następnie wydawcą tejże encyklopedii. Jest również redaktorem dwutomowej "Encyklopedii Ukrainy" (części Encyklopedii Ukrainoznawstwa). Encyklopedia obejmuje łącznie dziesięć woluminów, wydanych w latach 1949–1984. Od 1981 członek honorowy kolegium redakcyjnego.
