Włos

Ten artykuł dotyczy anatomii. Zobacz też: włos (zegarmistrzostwo).

Mieszek włosowy z włosem:
1 – włos
2 – powierzchnia skóry
3 – sebum
4 – mieszek włosowy
5 – gruczoł łojowy

Włos w 200-krotnym powiększeniu

Miejsce normalnego występowania owłosienia u ludzi.

Włos (l.mn. włosy, łac. pili) – nitkowaty, zrogowaciały, wyspecjalizowany twór naskórka, występujący wyłącznie u ssaków, na powierzchni ich skóry, zbudowany z twardej, spoistej keratyny^[1]. W entomologii termin włosy (łac. comae, pili, chaetae) lub włoski stosowany jest w odniesieniu do niektórych wytworów oskórka stawonogów, w tym do szczecinek (saetae, setae)^[2].

Włosy znajdują się na całej skórze, z wyjątkiem wewnętrznej strony dłoni, warg, podeszw i powierzchni zgięć stawów. Włosy wyrastają z zagłębień skóry tworzących kanał, zwany mieszkiem włosowym. Do tego kanału uchodzą przewody gruczołów łojowych. Włosy pełnią rolę termoregulacyjną (zob. sierść) i ochronną.

U człowieka (zob. owłosienie ciała) włosy mają jedynie ograniczone znaczenie termoregulacyjne. Zachowały się głównie na głowie, w okolicach pachowych, na rękach i nogach oraz w miejscach intymnych. Najmniejsze, słabo widoczne włosy (tzw. meszek) występują prawie na całej powierzchni skóry. Brwi, występujące tylko u człowieka, chronią oczy przed napływaniem potu i wody deszczowej. Częściową ochronę oka przed kurzem i drobnymi owadami zapewniają rzęsy.

Obecność i stan włosów (będący odzwierciedleniem ogólnej kondycji zdrowotnej organizmu) pełni istotną rolę w doborze naturalnym.^{[potrzebne źródło]}

[edytuj] Budowa

Włos składa się z:

łodygi,
korzenia,
opuszka (cebulki),
ujścia torebki włosowej (por skórny),
gruczołu łojowego,
otoczki włosa,
mięśnia przywłośnego,
część łączno-tkankowa torebki włosowej,
brodawki włosa.

Podstawowym składnikiem włosa jest keratyna; w pigmencie włosa znajduje się barwnik zwany melaniną, który nadaje kolor włosom, tłuszcze oraz związki mineralne.

Keratyna wytwarzana jest w naskórku i zbudowana m.in. ze związków siarki i azotu. Chroni naskórek przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi. Melanina nadaje kolor włosom i skórze. Rozróżniamy dwa rodzaje barwnika: ziarnisty i rozproszony. Ziarnisty nadaje włosom ciemny odcień, a rozproszony jasny. Im więcej we włosach barwnika rozproszonego tym włosy są jaśniejsze. Melanina nie rozpuszcza się w wodzie, natomiast rozpuszcza się w stężonych kwasach i zasadach.

[edytuj] Liczba włosów

Na głowie człowieka znajduje się od 100-150 tys. włosów.

Na 1 cm² przypada od 150-500 włosów ciemnych i od 180-750 włosów jasnych. Włosów jasnych jest więcej, ponieważ są cieńsze od włosów ciemnych.

[edytuj] Kolor włosów

Osobny artykuł: Kolor włosów.

Kolor włosów zależy od:

czynników dziedzicznych
barwnika
klimatu
rasy

Naturalna skala barw obejmuje kolory t.j.: blond, rudy, szatyn, czarny. To zróżnicowanie wynika z dwóch rodzajów barwników: eumelaniny i feomelaniny.

[edytuj] Kształt włosów

Wyróżniamy włosy:

proste
falowane
kręcone

[edytuj] Szybkość wzrostu włosa

ok. 0,35 mm dziennie
ok. 1 cm miesięcznie
ok. 12 cm rocznie

[edytuj] Cykl włosowy

Schemat przedstawiajacy cykl włosa

anagen – trwa kilka lat, w tym czasie następuje wzrost nowego włosa.
katagen – okres trwający od 2 do 3 tygodni, w czasie którego włos obumiera.
telogen – trwa kilka miesięcy, podczas niego martwy włos zostaje wypchnięty przez noworosnący, zrogowaciała opuszka wznosząc się w kierunku powierzchni naskórka pozostawia za sobą w mieszku włosowym pasmo komórek, które łączy ją z zanikającą brodawką.

[edytuj] Właściwości fizyczne włosa

Trwałość – związana jest z odpornością na czynniki mechaniczne, biologiczne i chemiczne:
- kwaśne – włos reaguje korzystnie, wykazuje odporność,
- zasadowe i utleniające – są dla włosa bardzo szkodliwe, uszkadzają jego strukturę, trwałość i elastyczność, a stopień uszkodzenia zależy od stężenia substancji.
Giętkość i elastyczność – pod wpływem ciepła włos traci elastyczność i zmienia kształt; wydłużenie, kurczenie lub pęcznienie włosa zależy od ilości wody, jaką pochłonął z otoczenia.
Zdolność pochłaniania wody
Zdolność przewodzenia elektryczności

[edytuj] Choroby włosów i skóry

Przypisy

↑ Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1971.
↑ Józef Razowski: Słownik entomologiczny. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987. ISBN 83-01-07907-X.