Warfaryna – organiczny związek chemiczny, pochodna kumaryny, będąca antagonistą witaminy K. Jest używana w medycynie jako doustny środek przeciwzakrzepowy.
Działa w wyniku hamowania w wątrobie syntezy aktywnych postaci czynników krzepnięcia zależnych od witaminy K (II, VII, IX, X). Występuje w postaci dwóch izomerów: S-warfaryna działa 5-krotnie silniej niż R-warfaryna.
[edytuj] Farmakokinetyka
Warfaryna podana doustnie powoduje hipoprotrombinemię między 36 h a 72 h. Działanie leku może utrzymywać się przez 4-5 dni po zakończeniu leczenia. Wchłania się prawie całkowicie z przewodu pokarmowego. W 97% łączy się z białkami. Czynna jest wyłącznie frakcja wolna. Warfaryna jest metabolizowana w wątrobie przy udziale CYP2C9 (S-warfaryna) oraz CYP1A2 i CYP3A (R-warfaryna) do nieczynnych metabolitów wydalanych z moczem. Okres półtrwania w fazie eliminacji S-warfaryny wynosi od 18 h do 35 h, a R-warfaryny od 20 h do 70 h. Średni okres półtrwania w fazie eliminacji warfaryny wynosi 40 h. Warfaryna przenika przez barierę łożyskową. Większość źródeł podaje, że lek nie przedostaje się do mleka kobiet karmiących.
[edytuj] Wskazania do zastosowania
- leczenie oraz zapobieganie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej
- wtórne zapobieganie zawałowi mięśnia sercowego i zapobieganie powikłaniom zakrzepowo-zatorowym (udar lub zator w krążeniu obwodowym) po zawale mięśnia sercowego
- zapobieganie powikłaniom zakrzepowo-zatorowym (udar lub zator w krążeniu obwodowym) u pacjentów z migotaniem przedsionków, z patologią zastawek lub po protezowaniu zastawek serca
[edytuj] Przeciwwskazania
- ciąża od 6 do 12 tygodnia i po upływie połowy III trymestru
- koagulopatie (np.choroba von Willebranda, hemofilie, małopłytkowość, trombocytopatie)
- ciężka niewydolność i marskość wątroby
- nieleczone lub niekontrolowane nadciśnienie tętnicze
- przebyte ostatnio krwawienie wewnątrzczaszkowe, stany predysponujące do krwawień wewnątrzczaszkowych (np. tętniaki tętnic mózgowych) lub krwawień z przewodu pokarmowego czy dróg moczowych
- tendencja do częstych upadków
- zabiegi chirurgiczne w obrębie OUN lub oka
- infekcyjne zapalenie wsierdzia
- wysięk osierdziowy
- zespół dementywny
- psychozy
- alkoholizm
[edytuj] Dawkowanie
Dawka początkowa dla osoby dorosłej wynosi 5-10mg[3]. Mniejszą dawkę początkową stosuje się u osób które w momencie rozpoczęcia leczenia mają wydłużony czas protrombinowy, złe wyniki prób wątrobowych, niewydolność serca, niedowagę oraz u żywionych pozajelitowo, przyjmujących leki zwiększające poziom warfaryny we krwi oraz u osób starszych.
Pełna skuteczność leku obserwowana jest z reguły po 2-3 dniach[3]. Jeśli pacjent wymaga natychmiastowego działania przeciwzakrzepowego powinno się zastosować drobnocząsteczkowe heparyny, a nie leki doustne[3]. U pacjentów nie wymagających natychmiastowego działania można stopniowo zwiększać dawkę warfaryny[3].
Dawka podtrzymująca mieści się zwykle w granicach od 3 do 9 mg dziennie, przyjmowanych jednorazowo, codziennie o tej samej porze[3]. Dawkę dostosowuje się w zależności od czasu protrombinowego pacjenta. W okresie stabilizowania pacjenta czas protrombinowy (wyrażony jako INR) powinno się mierzyć codziennie albo co drugi dzień[3], w miarę postępów leczenia INR należy określać co kilka tygodni[3]. Pacjenci przyjmujący dobrze dobraną, stałą dawkę warfaryny powinni być monitorowani co 3 miesiące[3].
Wartości INR, do których dąży się w terapii różnych chorób są następujące[3] (wyższa wartość INR oznacza dłuższy czas krzepnięcia):
- INR = 2,5 w terapii: zakrzepicy żył głębokich, zatorach płucnych, migotania przedsionków oraz przed i po kardiowersji elektrycznej
- INR = 3 po wstawieniu sztucznych zastawek serca
- INR = 3,5 w terapii: nawracającej zakrzepicy żył głębokich i zatorach płucnych oraz po wstawieniu sztucznej zastawki dwudzielnej
Znaczne wydłużenie czasu protrombinowego, a zatem zwiększenie wartości INR grozi wystąpieniem niebezpiecznych krwawień. W przypadku wystąpienia dużego krwawienia oraz gdy INR jest większy od 5 warfarynę powinno się odstawić[3]. Jeśli występują krwawienia i INR jest większy od 5 oraz jeśli INR jest większy od 8 (niezależnie od wystąpienia krwawień) należy dodatkowo podać witaminę K[3].
Warfaryna ma działanie teratogenne[3] i nie powinna być stosowana w ciąży. Poza ryzykiem deformacji płodu, lek ten stosowany w trzecim trymestrze ciąży grozi krwawieniami łożyska, płodu i matki[3].
[edytuj] Interakcje
[edytuj] Środki nasilające działanie warfaryny
- allopurynol, amiodaron, amoksycylina, argatroban, azapropazon, azytromycyna, bezafibrat, celekoksyb, wodzian chloralu, cefamandol, cefaleksyna, cefmenoksym, cefmetazol, cefoperazon, cefuroksym, chinina, chinidyna, cymetydyna, cyprofloksacyna, cyklofosfamid, dekstropropoksyfen, dek-strotyroksyna, digoksyna, disulfiram, doksycyklina, erytromycyna, etopozyd, fenofibrat, fenylbutazon, feprazon, flukonazol, fluorouracyl, flutamid, fluwastatyna, gemfibrozyl, grepafloksacyna, indometacyna, interferon alfa i beta, ifosfamid, izoniazyd, itrakonazol, karboksyurydyna, klarytromycyna, ketokonazol, klofibrat, kodeina, kwas acetylosalicylowy, kwas walproinowy, latamoksef, leflunomid, lepirudyna, lewofloksacyna, lowastatyna, metolazon, metotreksat, metronidazol, mikonazol (również żel doustny), kwas nalidyksowy, norfloksacyna, ofloksacyna, omeprazol, oksyfenbuta-zon, paracetamol (działanie ujawnia się po 1-2 tygodniach ciągłego stosowania), piroksykam, proguanil, propafenon, propranolol, rofekoksyb, roksytromycyna, simwastatyna, sulfafurazol, sulfametyzol, sulfametoksazol-trymetoprym, sulfafenazol, sulfinpirazon, sulfofenur, sulindak, hormony steroidowe (anaboliczne i androgenne), szczepionka przeciw grypie, tamoksyfen, tegafur, tetracyklina, tolmetyna, trastuzumab, troglitazon, witamina A, witamina E, zafirlukast
- miłorząb (Ginkgo biloba), czosnek (Allium sativum), arcydzięgiel (Angelica sinensis) – zawiera kumaryny, papaja (Carica papaya), szałwia (Salvia miltiorrhiza) – hamuje eliminację warfaryny[potrzebne źródło]
[edytuj] Środki osłabiające działanie warfaryny
- azatiopryna, barbiturany, chlordiazepoksyd, chlortalidon, cyklosporyna, dikloksacylina, dizopiramid, fenobarbital, gryzeofulwina, izoniazyd, karbamazepina, kloksacylina, merkaptopuryna, mesalazyna, mitotan, nafcylina, newirapina, prymidon, ryfampicyna, spironolakton, trazodon, witamina C
- żeń-szeń (Panax spp.), dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum)
- dieta zawierająca duże ilości witaminy K (najobfitszymi źródłami witaminy K są zielone warzywa i liście, takie jak: liście szartatu, awokado, brokuły, brukselka, kapusta, olej kanola, liść kolczocha jadalnego, szczypior, kolendra, skórka ogórka (ale nie ogórek bez skórki), cykoria, liście kapusty włoskiej, owoc kiwi, liście sałaty, liście mięty, gorczyca sarepska, oliwa z oliwek, pietruszka, groszek, orzeszki pistacjowe, wodorosty purpurowe, liście szpinaku, młoda cebula, soja, olej sojowy, liście zielonej herbaty, rzepa, rzeżucha)[potrzebne źródło]
[edytuj] Działania niepożądane
- często występujące (1-10%): krwawienia, nudności, wymioty, biegunka
- rzadko występujące (0,01-0,1%): martwica kumarynowa naskórka, zespół purpurowego palucha
- bardzo rzadko występujące (<0,01%): zapalenie naczyń, zwapnienia tchawiczne, przemijający wzrost aktywności enzymów wątrobowych, cholestatyczne zapalenie wątroby, przemijające łysienie, wysypka, priapizm, reakcje alergiczne
- Warfin (Orion Farma) – Warfarinum natricum, tabletki 3 mg (100 sztuk); 5 mg (100 sztuk)
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Warfaryna – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
- ↑ Warfaryna – karta leku (APRD00341) (ang.). DrugBank.
- ↑ 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 British National Formulary Nr 61. John Martin (red.). Londyn: BJM Group/Pharmaceutical Press, 2011. ISBN 9780853699620.
| ATC (B01 A) – Leki przeciwzakrzepowe |
|---|
| | B 01 AA – Antagoniści witaminy K | | | | B 01 AB – Heparyna i pochodne | | | B 01 AC – Leki hamujące agregację płytek
z wyłączeniem heparyny | | | | B 01 AD – Enzymy | | | | B 01 AE – Bezpośrednie inhibitory trombiny | | | | B 01 AX – Inne leki przeciwzakrzepowe | |
|
