Wartburg – nazwa samochodów produkowanych w latach 1956–1991 przez fabrykę VEB Automobilwerk Eisenach w dawnej Niemieckiej Republice Demokratycznej.
Po II wojnie światowej, w wyniku podziału Niemiec, koncern BMW utracił swoją główną wytwórnię samochodów w Eisenach - znalazła się ona na terenie wschodnich landów. "Nowi właściciele" początkowo kontynuowali produkcję przedwojennych aut BMW pod marką EMW (potem IFA).
Produkowano następujące modele Wartburga:
Wersje z lat 1956-1988 napędzane były za pomocą dwusuwowego silnika R3, dopiero od października 1988 montowano nowocześniejszą jednostkę czterosuwową konstrukcji Volkswagena.
Spis treści |
Produkcję pierwszego pojazdu w fabryce w Eisenach, Wartburga, rozpoczęto w 1898 roku[1]. Był to nieduży pojazd napędzany czterosuwowym silnikiem o pojemności 0,8 l. Cena samochodu wynosiła 3500-3950 złotych marek[2]. W 1928 roku fabryka zostaje wykupiona przez BMW, po II wojnie światowej trafiła w ręce sowieckie, zaś w 1952 została upaństwowiona.
W roku 1953 przeniesiono produkcję pojazdu IFA F9 (bliźniaczego do DKW F89) z Zwickau do Eisenach. W 1955 roku zakończono produkcję BMW z sześciocylindrowym silnikiem czterosuwowym, co zapoczątkowało w fabryce erę silników dwusuwowych.
| Wartburg 1000 | |
_01.jpg) | |
| Producent | VEB Automobilwerk Eisenach |
| Premiera | Targi Lipskie 1956[3] |
| Okres produkcji | 1956-1968 |
| Miejsce produkcji |  NRD, Eisenach |
| Poprzednik | IFA F9 |
| Następca | Wartburg 353 |
| Dane techniczne | |
| Segment | C |
| Typy nadwozia | 4-drzwiowy sedan 5-drzwiowe kombi (Tourist) 2-drzwiowy pick-up (Trans) 2-drzwiowe coupé 2-drzwiowy kabriolet |
| Silniki | R3 0,9 l R3 1,0 l |
| Skrzynia biegów | 4-biegowa manualna |
| Rodzaj napędu | przedni |
| Długość | 4343 mm |
| Szerokość | 1575 mm |
| Wysokość | 1422 mm |
| Rozstaw osi | 2450 mm |
| Masa własna | 914 kg |
| Poj. zbiornika paliwa | 44 l |
| Ładowność | 380 kg |
| Dane dodatkowe | |
| Pokrewne | Barkas B1000 |
| Konkurencja | Škoda Octavia Dacia 1100 Zastava 1300 |
 Multimedia w Wikimedia Commons | |
Na Targach Lipskich w 1956 roku zaprezentowano napędzany dwusuwowym silnikiem samochód Wartburg 311[3]. Nazwa pochodziła od zamku Wartburg znajdującego się na wzgórzach niedaleko fabryki. Produkcję modelu rozpoczęto w Eisenach, gdzie od 1953 roku wytwarzano jedynie samochód IFA F9, na którym Wartburg oparty był pod względem technicznym[3][4]. Model F9 był przestarzałym pojazdem napędzanym silnikiem dwusuwowym. Nadwozie Wartburga było o 10 cm dłuższe od poprzednika. Do napędu użyto tej samej dwusuwowej jednostki napędowej poddanej nieznacznej modernizacji. Z pojemności 900 cm³ generowała ona moc 37 KM[3]. Napęd przenoszony był poprzez 4-biegową manualną skrzynię biegów na koła przednie.
Wartburg 1000 występował w wielu wersjach nadwoziowych: 4-drzwiowy sedan, 3-drzwiowe kombi, 5-drzwiowe kombi - Camping, pick-up, kabriolet, coupé oraz Sport (zwanej 313)[3].
W 1957 powstał prototyp nowej jednostki napędowej dla Wartburga - nowoczesnego silnika B4 generującego 45 KM. Projekt został jednak zarzucony[3].
Modelem 311 Niemcy startowali w wielu europejskich i krajowych rajdach - np. Internationale Rallye Wartburg.
W 1962 roku AWE (Automobilwerke Eisenach) zmodernizowało model 311, montując w nim silnik o zwiększonej pojemności do 992 cm³[5][4]. Dla odróżnienia nazywa się go 1000 zamiennie z 312. Po trzech latach do produkcji wprowadzony zostaje model przejściowy. Pozostaje znana z 311/312 karoseria, ale pojawia się nowe podwozie[6]. Nadal jest to konstrukcja ramowa, jednak już z niezależnym zawieszeniem na sprężynach zamiast poprzecznych resorów piórowych oraz stabilizatorem tylnej osi[4]. Modernizację przechodzi silnik, skrzynia biegów, miejsce 15 calowych kół zajmują mniejsze 13 calowe rozstawem śrub 4x160[4]. Półosie z homokinetycznymi przegubami zastępują nowe z podwójnym przegubem Cardana. W oficjalnej nomenklaturze model ten nazywany jest nadal 1000, jednak dla odróżnienia od poprzedniej wersji, oznaczano go często kodem fabrycznym: 312/1. Przejściówka była produkowana do 1967 roku (równolegle z nowym modelem), a w ofercie pozostawała do 1968 roku.
Wartburgi poza krajami znajdującymi się za żelazną kurtyną eksportowano także do Europy Zachodniej, a nawet do obydwu Ameryk.
W 1961 roku rozpoczęto produkcję seryjną samochodu dostawczego Barkas B1000, skonstruowanego z wykorzystaniem elementów konstrukcyjnych i jednostki napędowej Wartburga 311.
Źródło:[7]
_04.jpg)
Tył sedana
3-drzwiowe kombi
5-drzwiowe kombi
Sport (Wartburg 313)
| Wartburg 353 | |
 | |
| Inne nazwy | Wartburg Knight |
| Producent | VEB Automobilwerk Eisenach |
| Okres produkcji | 1966-1988 |
| Miejsce produkcji | Eisenach, NRD |
| Poprzednik | Wartburg 1000 |
| Następca | Wartburg 1.3 |
| Dane techniczne | |
| Segment | C |
| Typy nadwozia | 4-drzwiowy sedan 5-drzwiowe kombi (Tourist) 2-drzwiowy pick-up (Trans), |
| Silniki | R3 1,0 l |
| Skrzynia biegów | 4-biegowa manualna |
| Rodzaj napędu | przedni |
| Długość | 4220 mm 4380 mm Tourist |
| Szerokość | 1640 mm |
| Wysokość | 1490 mm 1495 mm Tourist |
| Rozstaw osi | 2450 mm |
| Masa własna | 920 - 960 kg |
| Poj. zbiornika paliwa | 44 l |
| Liczba miejsc | 5 |
| Pojemność bagażnika | 525 l (sedan) |
| Dane dodatkowe | |
| Pokrewne | Melkus RS 1000 |
| Konkurencja | Škoda 120 Polski Fiat 125p Dacia 1210/1310/1410 Łada 2107 Zastava 101 |
| Multimedia w Wikimedia Commons | |
W 1966 pojawił się następca "312" - Wartburg 353[11]. Zgodnie z panującymi wówczas trendami kanciaste nadwozie, które zaprojektował Clauss Dietel[11], pomimo zwiększonej przestrzeni pasażerskiej, cechowało się mniejszymi niż u poprzednika wymiarami zewnętrznymi[6]. Do napędu użyto znanego z poprzednika dwusuwowego silnika o mocy maksymalnej 45 KM, pozwalał on na osiągnięcie prędkości maksymalnej rzędu 130 km/h przy średnim zużyciu paliwa 8-9,5 l / 100 km[12]. Zakładany poziom produkcji wynosił około 40 000 sztuk rocznie[12].
W przednim rzędzie zastosowano dzielone fotele z możliwością regulacji kąta pochylenia oparcia, w wersji de Luxe można było je składać zupełnie tworząc dwa miejsca do spania[6]. Użyto okrągłego koła kierownicy, deskę rozdzielczą obito czarną wykładziną[6].
Podobnie jak w przypadku wcześniejszego modelu, 353 też doczekał się różnych odmian nadwoziowych, choć ich liczba była znacznie skromniejsza - poza sedanem były to: kombi - Tourist i praktyczny pick-up - Trans. W roku 1969 podniesienie mocy silnika z 45 do 50 KM. W wprowadzono szereg udoskonaleń: nową zaokrągloną tablicę rozdzielczą i łamaną kolumnę kierownicy, pasy bezpieczeństwa na fotelach przednich i uchwyty dla pasów na tylnej kanapie, dwuobwodowy układ hamulcowy z hamulcami tarczowymi na przedniej osi oraz ulepszonym korektorem siły hamowania na osi tylnej, wzmocnione zamki drzwi a także prądnicę prądu zmiennego[4][11]. Kolejne zmiany miały miejsce w 1982, wprowadzono matowoczarny wlot powietrza, obwódki reflektorów i zderzaki (w miejsce chromowanych), zastosowano inny gaźnik, zmodyfikowane hamulce bębnowe z tyłu oraz reflektory przednie typu H4[5].
Ostatni "lifting" Wartburg 353 przeszedł pod koniec 1984, wprowadzono m.in: jednolity pas przedni w kolorze nadwozia, model ten oznaczono jako 353S[11]. Na życzenie klient mógł zamówić dźwignię zmiany biegów w podłodze niemal od samego początku produkcji. W Polsce ta opcja była jednak rzadko spotykana i można ją było zauważyć szerzej w ostatnich latach produkcji, od około 1986 roku. Samochód wyróżniał się pojemnym bagażnikiem, w wersji sedan - 525 l, w kombi po złożeniu kanapy 2000 l[11]. W roku 1969 zaprezentowano oparte na 353 dwumiejscowe sportowe auto Wartburg Melkus RS1000, jego produkcja trwała do roku 1980, powstało 101 egzemplarzy[5].
Wersja eksportowa na rynek brytyjski nosiła nazwę Wartburg Knight, jej importu zakazano w roku 1984 z powodu niespełniania norm emisji spalin[4]. Problem ten rozwiązywano montując do nowych pojazdów silniki pochodzące z samochodu Morris Marina[4].
353 był praktycznie ostatnią prawdziwą nowością w historii tego wschodnioniemieckiego producenta. Pomimo wielu modernizacji, z których najbardziej widoczną przeprowadzono w 1985 zmieniając m.in. pas przedni, auta te ze swoim "kołyszącym się", ramowym nadwoziem coraz bardziej odstawały od zachodniej konkurencji. Poważniejsze zmiany konstrukcyjne były nieuniknione - na wdrożenie całkiem nowego modelu (prototypy 360, 610m) nie było pieniędzy i zgody władz państwowych.
Fabryka próbowała ratować wizerunek swoich produktów biorąc nadal udział w licznych, renomowanych imprezach sportowych. Jednak startujący w latach osiemdziesiątych rajdowy model 353 WR wyglądał groteskowo przy kilkusetkonnych Audi i Lanciach.
| Wartburg 1.3 | |
 | |
| Producent | VEB Automobilwerk Eisenach |
| Premiera | 1988 Targi Lipskie[15] |
| Okres produkcji | 1988-1991 |
| Miejsce produkcji | NRD, Eisenach Niemcy, Eisenach |
| Poprzednik | Wartburg 353 |
| Dane techniczne | |
| Segment | C |
| Typy nadwozia | 4-drzwiowy sedan 5-drzwiowe kombi (Tourist) 2-drzwiowy pick-up (Trans) |
| Silniki | R4 1,3 l |
| Skrzynia biegów | 4-biegowa manualna 5-biegowa manualna |
| Rodzaj napędu | przedni |
| Długość | 4220 mm 4280 mm Tourist |
| Szerokość | 1640 mm |
| Wysokość | 1495 mm |
| Rozstaw osi | 2450 mm |
| Masa własna | 900 - 950 kg |
| Poj. zbiornika paliwa | 44 l |
| Dane dodatkowe | |
| Konkurencja | Škoda 136 FSO 1500 Dacia 1210/1310/1410 Łada 2107 |
| Multimedia w Wikimedia Commons | |
W 1988 przy współpracy z Volkswagenem zaprezentowano w końcu model 1.3 - ostatnie wcielenie "353". Samochód wyposażono w czterosuwowy silnik VW stosowany między innymi w modelu Golf II, od którego pojemności wzięto nazwę, 4-biegową (oraz rzadko spotykaną 5-biegową) skrzynię biegów własnej konstrukcji (stworzono ją w zakładach produkujących Trabanta - w Zwickau) oraz wiele zmienionych elementów nadwozia: zderzaki z tworzywa (przedni pełnowymiarowy), nowe tylne i przednie lampy - wraz z kierunkowskazami płynnie wkomponowane w karoserię[16][15]. Poprawiono również wyposażenie wnętrza, w ostatniej serii z 1991 roku montując fotele kubełkowe pochodzące z Opla oraz welurową tapicerkę. Na tle konkurencji samochód wyróżniał się brakiem wspomagania układu hamulcowego[16]. Podobnie jak poprzednik, samochód wyposażony był w pojemny bagażnik[15].
To wszystko, łącznie z najważniejszą nowością - silnikiem - nie pomogło w uratowaniu sprzedaży. Ostatnią deską ratunku było zamówienie z Grecji, ale żaden bank nie chciał skredytować podupadającej fabryki. Przypieczętowaniem końca historii Wartburga były zmiany polityczne w Europie Środkowej, w tym upadek muru berlińskiego i napływ na tereny NRD tanich, używanych aut z zachodu[15]. Ostatni Wartburg zjechał z taśmy produkcyjnej 10 kwietnia 1991 roku. Obecnie fabryka w Eisenach należy do koncernu General Motors i produkuje się w niej różne modele Opla.
.jpg)
