Wiatr

Ten artykuł dotyczy ruchu powietrza. Zobacz też: Wiatr – film fabularny z 1992.

Ten artykuł od 2011-08 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Wiatr wiejący horyzontalnie w stosunku do powierzchni ziemi.

Liście porywane przez jesienny wiatr. Wyraźnie widać pionową składową porywającą liście ku górze. Meteorolodzy rozumieją pod nazwą wiatr zazwyczaj wiatry horyzontalnie w stosunku do powierzchni ziemi.

Farma wiatrowa uzyskująca energię z wiatru

Wiatr – poziomy lub prawie poziomy ruch powietrza względem powierzchni ziemi.

Wiatr wywołany jest przez różnicę ciśnień oraz różnice w ukształtowaniu powierzchni. Termin wiatr jest używany w meteorologii prawie wyłącznie na określenie horyzontalnej składowej wiatru. Istnieje jednak składowa pionowa wiatru i wtedy jest tak nazywana. Wiatr może wiać z obszarów wyższego ciśnienia do obszarów niższego ciśnienia, ale w średnich szerokościach geograficznych, ze względu na siłę Coriolisa, wiatr wieje zazwyczaj równolegle do linii takiego samego ciśnienia (wiatr geostroficzny). Wiatr jest jednym ze składników pogody, w tym celu podaje się prędkość wiatru (w m/s lub km/h) i kierunek, z którego wieje. Należy zachować uwagę przy używaniu terminologii kierunku wiatru: meteorolodzy pod nazwą wiatry zachodnie rozumieją wiatr wiejący z zachodu, podczas gdy "zachodni prąd oceaniczny" to prąd płynący na zachód (czyli różnica o 180 stopni w definicji kierunku).

Spis treści

1 Rodzaje wiatrów
2 Symbole prędkości wiatru na mapie synoptycznej
3 Zastosowania
4 Pomiary wiatru
5 Lokalne wiatry nazwane
6 Zobacz też
7 Linki zewnętrzne

[edytuj] Rodzaje wiatrów

Stałe – nie zmieniające swego kierunku w ciągu całego roku.
- pasaty
- antypasaty
Sezonowe (okresowe) – wiatry zmieniające kierunek w cyklu rocznym lub dobowym.
- monsun
Zmienne (lokalne) – zmieniające kierunek zależnie od lokalnych układów ośrodków barycznych.
Pustynne
- harmattan
- samum

[edytuj] Symbole prędkości wiatru na mapie synoptycznej

Symbol	Obserwowana prędkość wiatru	Zaznaczone jako
	0-2 węzły	0 węzłów
	3-7 węzłów	5 węzłów
	8-12 węzłów	10 węzłów
	13-17 węzłów	15 węzłów
	18-22 węzły	20 węzłów
	23-27 węzłów	25 węzłów
	28-32 węzły	30 węzłów
	33-37 węzłów	35 węzłów
	38-42 węzły	40 węzłów
	43-47 węzłów	45 węzłów
	48-52 węzły	50 węzłów
	53-57 węzłów	55 węzłów
	58-62 węzły	60 węzłów
	63-67 węzłów	65 węzłów
	98-102 węzły	100 węzłów
	102-107 węzłów	105 węzłów
Uwaga: końcówka tych symboli pokazuje na kierunek, z którego wieje wiatr

[edytuj] Zastosowania

Wiatr może być wykorzystywany do produkcji energii za pomocą turbin wiatrowych, oraz do napędzania statków żaglowych.

[edytuj] Pomiary wiatru

Do pomiarów wiatru służy anemometr (wiatromierz) . Wiatr można też mierzyć za pomocą technik satelitarnych (teledetekcji) za pomocą skaterometrów wykorzystujących zjawisko fal kapilarnych na wodzie (refleks słońca), za pomocą teledetekcyjnych metod akustycznych sodar, za pomocą obserwacji poruszających się chmur, za pomocą radaru, za pomocą sond meteorologicznych, i innych technik.

[edytuj] Lokalne wiatry nazwane

Ze względu na zmiany temperatury, jakie przynosi ze sobą wiatr, wyróżnia się wiatry ciepłe i zimne. Lokalne wiatry związane są ze zjawiskiem bryzy morskiej, wiatrów górsko-dolinnych, wiatrów katabatycznych i innych typów.

wiatry typu bora (belat, helm, mistral, bora, yugo, tramontana, blizzard, lewanter, nortes)

wiatry typu fenowego (austrul, autan, bohorok, wiatr halny, fen, chinook, sirocco, samum, harmattan, etezje, reshabar)

Przykładami lokalnych wiatrów są

afganiec – wiejący latem, gorący i suchy wiatr pustynny, wiejący w Tadżykistanie
austrul – w Rumunii wiatr wiejący z Karpat
autan – ciepły wiatr typu fenowego wiejący w kierunku południowo-wschodnim w południowo-zachodniej Francji
baguio – cyklon tropikalny na Filipinach
belat – zimny, zapylony wiatr typu bora, wiejący z północy, na południowym wybrzeżu Arabii
bohorok – suchy, wiejący z zachodu wiatr typu fenowego, wiejący na Sumatrze
breva – gorący, dolinny wiatr wiejący przeważnie latem znad jezior włoskich ku górnym partiom Alp
brickfielder – gorący, wiejący z wnętrza lądu, z północy wiatr, występujący w Australii Południowej
bryza – bryza lądowa: wiatr górski, wiatr dolinny
buran – silny i porywisty wiatr północno-wschodni i północny wiejący zimą na obszarze środkowej i południowej Syberii, połączony ze śnieżycą
burster – chłodny wiatr z oceanu w Australii i Nowej Zelandii
chinook – wiatr w Górach Skalistych w Ameryce Północnej
cordonazo – huraganowy wiatr, wiejący z południa. Występuje u zachodnich wybrzeży Meksyku równocześnie z huraganami na wschodzie kraju
doctor – wiatr od morza, przynoszący podczas upałów ulgę w tropikach, oraz na Anktartydzie.
etezje (meltemi) – katabatyczny wiatr we wschodniej Grecji na Morzu Egejskim
gregale – silny, gwałtowny wiatr wiejący z północnego wschodu na Malcie
halny – wiatr w górach południowej Polski
harmattan – Sudan
helm – wschodni wiatr typu bora, wiejący w północno-zachodniej części Anglii, opadający z Penninów na wybrzeża Morza Irlandzkiego
jauk – suchy, ciepły wiatr typu fenowego. Wieje z północy na południu Alp
karif – suchy, monsunowy wiatr wiejący z południowego zachodu, występujący w Somalii, mający charakter lądowy
leste – pasat, Wyspy Kanaryjskie
lewanter
leveche – lokalna nazwa wiatru sirocco, używana w południowo-wschodniej części Hiszpanii
marin – silny, ciepły, wilgotny wiatr północno-wschodni, wiejący w Zatoce Lwiej
morka – wiatr od morza, połączony z drobnym deszczem
mistral – wieje wzdłuż doliny Rodanu na wybrzeże Zatoki Liońskiej na Morzu Śródziemnym
nortes – zimny, wiejący z północy wiatr typu bora, występujący w zachodnim Meksyku
pampero – Argentyna, Brazylia
papagayo – Zatoka Meksykańska
Patagon – nazwa bardzo zimnych podmuchów zachodniego wiatru, wiejącego w południowej części Chile i przynoszącego obfite opady, głównie śniegu, na zachodnim skłonie Andów Patagońskich
ponente – silny, wilgotny wiatr wiejący zimą z zachodu na Morzu Śródziemnym
purga – gwałtowny wicher północno-wschodni występujący na Syberii, połączony z zamiecią śnieżną; nazwa pochodzi od fińskiego słowa purku oznaczającego wicher, zadymkę
reshabar – suchy, spadający wiatr typu fenowego, wiejący z północnego wschodu, występujący w Kurdystanie
samum (chamsin, hamsin) – powodujący burze piaskowe pustynny wiatr w Egipcie
Santa Ana – suchy pustynny wiatr fenowy w południowej Kalifornii
seistan – lokalny występujący na pograniczu Iranu i Afganistanu, wiatr gwałtowny, suchy i gorący, wiejący z kierunku północnego tylko w ciepłej porze roku
sirocco – Morze Śródziemne
solano – ciepły, wilgotny wiatr wiejący ze wschodu, od Morza Śródziemnego, występujący w południowo-wschodniej części Hiszpanii
suchowiej – wiatr wiejący w europejskiej części Rosji, na stepach Ukrainy i w Kazachstanie
sudestada – letni, morski wiatr wiejący z południowego wschodu w Argentynie i Urugwaju
sumatra – Cieśnina Malakka
surazo – zimny, zimowy wiatr wiejący z południa występujący w południowej części Brazylii
szamal – Irak
temporales – podobny do monsunu letniego wiatr, wiejący z południowego zachodu, występujący w Ameryce Środkowej
terral – wiatr (bryza) wiejący ze wschodu w zachodniej części Ameryki Południowej
tivano – zimny wiejący z północy (od gór) wiatr, obejmujący zasięgiem jeziora na północy Włoch
tramontana (tramontane) – wiatr w południowej Francji wiejący wzdłuż Pirenejów; podobny do mistralu
vendavales – zimowy, szkwałowy wiatr, wiejący z południowego zachodu w Hiszpanii
wardawak – zimny wiatr typu mistral, wiejący z północy w dolinie Wardaru, w Macedonii
zonda – Andy