Wincenty Pstrowski (ur. 28 maja 1904 w Desznie, zm. 18 kwietnia 1948 w Krakowie) – górnik, rębacz dołowy. W PRL uznany za wzór przodownika pracy.
Ojciec Kazimierz był wyrobnikiem folwarcznym, a matka Zofia zajmowała się gospodarstwem domowym. Od 1928 r. pracował w kopalniach – najpierw w Polsce, potem w Belgii. Powrócił do Polski w 1946 r. Był związany z ruchem lewicowym. W okresie emigracji zarobkowej wstąpił do Komunistycznej Partii Belgii, a po powrocie do kraju wstąpił w szeregi komunistycznej PPR.
Pracując jako rębacz w kopalni "Jadwiga" 27 lipca 1947 wystosował list otwarty do górników, wzywający do współzawodnictwa pracy i przekraczania norm, w którym pisał m.in.:
| „ | Od maja ubiegłego roku pracuję jako rębacz na kopalni "Jadwiga" w Zabrzu. W lutym br. wykonałem normę 240%, wyrąbując 72,5 m chodnika. W kwietniu wykonałem normę 293%, wyrąbując 85 m chodnika. W maju dałem 270%, wyrąbując 78 m chodnika. | ” |
Następnie wezwał do współzawodnictwa innych górników. Wierzył, że w ten sposób zostanie przyspieszona odbudowa zniszczonej Polski. Do historii przeszło jego hasło: "Kto da więcej niż ja?".
Ogłoszony został przez propagandę pierwszym polskim przodownikiem pracy. W wersji oficjalnej zmarł na białaczkę, a według innych relacji przyczyną zgonu mogło być usunięcie trzech zębów i następnie zbyt szybki powrót do pracy, co zaowocowało zakażeniem krwi.
Dla rządzących jego śmierć oznaczała przede wszystkim porażkę propagandową. Popularne wówczas powiedzonko głosiło, że jeśli chcesz iść na Sąd Boski, pracuj tak jak Wicek Pstrowski. Inne powiedzenie: Wincenty Pstrowski, górnik ubogi, przekroczył normę, wyciągnął nogi.
W dniu święta górniczego w 1947 został odznaczony przez prezydenta Bolesława Bieruta Krzyżem Orderu Odrodzenia Polski. Pośmiertnie nadano mu również order Budowniczych Polski Ludowej.
Na cześć inicjatora ruchu współzawodnictwa pracy kopalnię "Jadwiga", w której pracował przemianowano na kopalnię "Wincenty Pstrowski". Jego imię nosił również statek towarowy z serii tzw. rudowęglowców oraz sanatorium w Rabce-Zdroju, a do 1990 roku jedno z osiedli w Żorach (obecnie os. Korfantego) i w Przemyślu (obecnie ul. Glazera). 1 grudnia 1951 imię Wincentego Pstrowskiego nadano Politechnice Śląskiej w Gliwicach (odebrano je ustawą Sejmu w październiku 2006 roku).
Nazwiskiem Pstrowskiego nazwano również w wielu miejscowościach ulice (m.in. w Jawiszowicach, Lublinie, Łęcznej, Przemyślu, Olsztynie, Ostrołęce, Starachowicach) i place (m.in. w Tychach, Wałbrzychu i Sopocie), jednak po 1990 roku ich nazwy zostały w większości zmienione. W Łodzi, Olsztynie, Poznaniu, Toruniu, Gnieźnie, Malborku, Łaziskach Górnych, Warszawie-Wesołej, Gdańsku, Będzinie, Żaganiu i w Kocku wciąż istnieją ulice jego imienia.
W Przemyślu do dzisiaj na jednym z bloków osiedla, które kiedyś nosiło jego imię znajduje się metalowe popiersie. Do 2001 roku imię W. Pstrowskiego nosiła również Szkoła Podstawowa nr 3 w Jastrzębiu Zdroju.
Na motywie postaci Pstrowskiego powstała sztuka "Prezent dla towarzysza. Edwarda. G." (rok produkcji 2008, reżyseria: Janusz Dymek) wyemitowana w Teatrze TV.
