| Województwo dolnośląskie | |||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
.png) Województwo dolnośląskie na mapie Polski | |||||||||||||||||||
| Siedziba wojewody Siedziba sejmiku |  Wrocław | ||||||||||||||||||
| Urząd Wojewódzki | Wrocław, pl. Powstańców Warszawy 1 | ||||||||||||||||||
| Wojewoda | Aleksander Skorupa | ||||||||||||||||||
| Urząd Marszałkowski | Wrocław, wybrzeże J. Słowackiego 12/14 | ||||||||||||||||||
| Marszałek | Rafał Jurkowlaniec | ||||||||||||||||||
| Powierzchnia | 19 946,74 km² | ||||||||||||||||||
| Ludność | 2 877 121 ▼[1] mieszk. (30.06.2010) | ||||||||||||||||||
| Gęstość zaludnienia | 144,24[1] mieszk./km² | ||||||||||||||||||
| Urbanizacja | 70,6% | ||||||||||||||||||
| Tablica rejestracyjna | D | ||||||||||||||||||
| TERYT | 02 | ||||||||||||||||||
| Kod ISO | PL-DS | ||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
| Adres urzędu wojewódzkiego | pl. Powstańców Warszawy 1 50-951 Wrocław | ||||||||||||||||||
| Dolnośląski Urząd Wojewódzki | |||||||||||||||||||
| Oficjalna strona województwa dolnośląskiego | |||||||||||||||||||
Województwo dolnośląskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw ze stolicą we Wrocławiu. Zostało utworzone w 1999 roku z ziem poprzednich województw wrocławskiego, legnickiego, jeleniogórskiego, wałbrzyskiego i części leszczyńskiego oraz kaliskiego. Województwo to jest położone na południowym zachodzie kraju, obejmując znaczną część historycznego Śląska (Dolny Śląsk) i wschodnie Łużyce Górne.
Spis treści |
Najwyższym punktem jest wierzchołek Śnieżki - 1602 m n.p.m.
Najniższym punktem jest dno doliny Odry w okolicy Dobrzejowic - 69 m n.p.m.[2]
Największym jeziorem jest Jezioro Mietkowskie - 9,29 km2
Graniczy z:
Największymi miastami są : Wrocław, Wałbrzych, Legnica, Jelenia Góra.
W województwie dolnośląskim jest 91 miast, w tym 3 miasta na prawach powiatów.
Dane z 30 czerwca 2010 r.[1]:
| Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
| populacja | 2 877 121 | 100 | 1 498 844 | 52,1 | 1 378 277 | 47,9 |
| powierzchnia | 19 946,74 km² | |||||
| gęstość zaludnienia (mieszk./km²) | 144,24 | 75,14 | 69,09 | |||
W 2009 r. produkt krajowy brutto woj. dolnośląskiego wynosił 110,4 mld zł, co stanowiło 8,2% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 38,4 tys. zł (109,0% średniej krajowej), co plasowało dolnośląskie na 2. miejscu względem innych województw[7]. Według Eurostat w 2009 r. PKB na 1 mieszkańca woj. dolnośląskiego, wg zestandaryzowanego parytetu siły nabywczej, wynosiło 61,9% średniego PKB w Unii Europejskiej[8], natomiast PKB województwa bez uwzględnienia siły nabywczej stanowiło w 2009 r. 37,9% średniego PKB Unii (8900 euro na mieszkańca wobec średniej w Unii 23500 euro)[9].
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. dolnośląskiego w 3. kwartale 2011 r. wynosiło 3584,44 zł, co lokowało je na 4. miejscu względem wszystkich województw[10].
W końcu marca 2012 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 156,9 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 13,4% do aktywnych zawodowo[11].
W 2010 r. produkcja sprzedana przemysłu w woj. dolnośląskim wynosiła 89,3 mld zł, co stanowiło 9,1% produkcji przemysłu Polski. Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej w dolnośląskim wynosiła 13,0 mld zł, co stanowiło 8,1% tej sprzedaży Polski[12].
W województwie znajdują się dwa parki narodowe
dwanaście parków krajobrazowych
oraz wiele obszarów objętych programem Natura 2000.
Największym miastem jest Wrocław - stolica województwa i historyczna stolica całego Śląska. W mieście znajduje się Hala Stulecia wpisana na listę UNESCO oraz wiele innych zabytków i atrakcji turystycznych.
Na liście UNESCO znajdują się również Kościoły Pokoju w Świdnicy i Jaworze.
Województwo słynie z bardzo dużej liczby zamków i pałaców, sporo z nich znajduje się w Kotlinie Jeleniogórskiej. Poza Kotliną znajdują się: Pałac w Bagnie, Zamek w Bolkowie, Pałac w Bożkowie, Zamek w Chobieni, Zamek w Chocianowcu, Pałac w Chocianowie, Zamek Piastowski w Chojnowie, Zamek Cisy, Pałac w Chwalimierzu, Zamek w Czerninie Górnej. Zamek Czocha, Zamek w Gorzanowie, Zamek w Gościszowie, Zamek Grodno, Zamek Grodziec, Zamek Gryf, Zamek w Górze, Zamek Homole, Dwór w Janowicach Wielkich, Zamek w Jaworze, Pałac Jedlinka, Zamek w Jelczu-Laskowicach, Zamek Grodztwo w Kamiennej Górze, Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim, Zamek Karpień, Zamek w Karpnikach, Zamek w Kliczkowie, Pałac w Kraskowie, Pałac w Krobielowicach, Książ, Zamek Książąt Głogowskich, Pałac w Krzyżowej, Zamek Piastowski w Legnicy, Zamek Leśna, Zamek w Lipie, Zamek w Międzylesiu, Pałac klasycystyczny w Miliczu, Zamek Nowy Dwór, Zamek oleśnicki, Zamek Sobieskich w Oławie, Zamek Owiesno, Zamek w Płakowicach, Zamek Podskale, Zamek w Prochowicach, Zamek w Przystroniu, Zamek Quingenburg, Zamek Radosno, Zamek w Radłówce, Pałac w Radomierzycach, Zamek Rajsko, Zamek w Ratnie Dolnym, Zamek Rogowiec, Zamek w Rokitnicy, Pałac w Skale, Zamek Sobótka-Górka, Zamek Stary Książ, Pałac w Stolcu, Zamek w Stoszowicach, Zamek Szczerba, Zamek w Urazie, Zamek w Warcie Bolesławieckiej, Pałac w Warmątowicach, Zamek Wleń, Zamek Wojnowice, Zamek w Wołowie, Zamek w Ząbkowicach Śląskich, Zamek Kapitanowo w Ścinawce Średniej, Zamek w Świeciu, Zamek Świny, Zamek w Żmigrodzie.
Godne uwagi są też Twierdza Kłodzko, Twierdza Srebrnogórska, sztolnie kompleksu Riese, Wambierzyce, Legnickie Pole, Oleśnica Mała, Opactwo Cystersów w Lubiążu, Opactwo Cysterskie w Krzeszowie, Henryków, Muzeum Górnictwa i Hutnictwa Złota w Złotym Stoku, Kopalnia Węgla Kamiennego Nowa Ruda, Świątynia Wang.
Województwo posiada skocznię narciarską Orlinek.
Szlaki turystyczne:
Najbardziej znanym klubem piłkarskim województwa jest Śląsk Wrocław - znajdujący się obecnie na dziewiątym miejscu w tabeli wszech czasów ekstraklasy. Na miejscu 11 znajduje się KGHM Zagłębie Lubin.
Organem uchwałodawczym jest Sejmik Województwa Dolnośląskiego, składający się z 36 radnych[13]. Sejmik wybiera organ wykonawczy województwa, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem. Siedzibą sejmiku województwa jest Wrocław[14].
Marszałkowie Województwa Dolnośląskiego:
| Nr | Marszałek województwa | Okres urzędowania | |
|---|---|---|---|
| od | do | ||
| 1 | Jan Waszkiewicz (AWS) | ||
| 2 | Emilian Stańczyszyn (UW) | ||
| 3 | Henryk Gołębiewski (SLD) | ||
| 4 | Paweł Wróblewski (PiS) | ||
| 5 | Andrzej Łoś (PO) | ||
| 6 | Marek Łapiński (PO) | ||
| 7 | Rafał Jurkowlaniec (PO) | ||
Organem administracji rządowej jest Wojewoda Dolnośląski, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Wrocław[14], gdzie znajduje się Dolnośląski Urząd Wojewódzki we Wrocławiu. Działają także 3 delegatury urzędu w Jeleniej Górze, Legnicy i Wałbrzychu[15][16].
Wojewodowie Dolnośląscy:
| Nr | Wojewoda | Okres urzędowania | Premier | |
|---|---|---|---|---|
| od | do | |||
| 1 | Witold Krochmal (-) | Jerzy Buzek | ||
| 2 | Ryszard Nawrat (SLD-UP) | Leszek Miller i Marek Belka | ||
| 3 | Stanisław Łopatowski (-) | |||
| 4 | Krzysztof Grzelczyk (PiS) | Kazimierz Marcinkiewicz | ||
| Jarosław Kaczyński | ||||
| 5 | Rafał Jurkowlaniec | Donald Tusk | ||
| 6 | Aleksander Skorupa | |||
miasta na prawach powiatu:
powiaty:
powiat bolesławiecki
powiat dzierżoniowski
powiat głogowski
powiat górowski
powiat jaworski
powiat jeleniogórski
powiat kamiennogórski
powiat kłodzki
powiat legnicki
powiat lubański
powiat lubiński
powiat lwówecki
powiat milicki
powiat oleśnicki
powiat oławski
powiat polkowicki
powiat strzeliński_COA.svg){kind=small}
powiat średzki_COA.svg){kind=small}
powiat świdnicki
powiat trzebnicki
powiat wałbrzyski
powiat wołowski
powiat wrocławski
powiat ząbkowicki
powiat zgorzelecki
powiat złotoryjski| Droga | Trasa | Obecna długość w województwie [km] | Uwagi |
|---|---|---|---|
| 3E65 | Świnoujście – Szczecin – Gorzów Wielkopolski – Zielona Góra – Polkowice – Lubin – Legnica – Bolków – Jelenia Góra – Jakuszyce – granica państwa  | 161,7 km | |
| S3 | Świnoujście – Goleniów – Szczecin A6 (węzeł "Rzęśnica") – ... – Szczecin A6 (węzeł "Klucz") – Parnica – Gorzów Wielkopolski – Zielona Góra – A4 (Legnica) – Bolków – Lubawka – granica państwa | ? | |
| A4E40 | granica państwa – Jędrzychowice – Krzyżowa – Legnica – Wrocław – Opole – Gliwice – Katowice – Kraków – Tarnów – Rzeszów – Korczowa – granica państwa | 138,7 | |
| 5 | Świecie – Bydgoszcz – Gniezno – Poznań – Leszno – Wrocław – Bolków – Lubawka – granica państwa z Czechami | ? | |
| S5 | A1 (Grudziądz) – Bydgoszcz – Poznań – Leszno – A8 (Wrocław) | ? | |
| 8 | granica państwa z Czechami – Kudowa-Zdrój – Kłodzko – Wrocław – Oleśnica – Syców – Kępno – Wieluń – Bełchatów – Piotrków Trybunalski – Rawa Mazowiecka – Warszawa – Radzymin – Wyszków – Ostrów Mazowiecka – Zambrów – Białystok – Augustów – Budzisko – granica państwa z Litwą  | ? | |
| A8 | autostradowa obwodnica Wrocławia na odcinku A4 – Psie Pole | 22,4 | cała w obrębie województwa |
| S8 | Wrocław (Psie Pole) – Kępno – Sieradz – A1 (Łódź) – ... – A1 (Piotrków Trybunalski) – Rawa Mazowiecka – Warszawa – Ostrów Mazowiecka – Zambrów – Choroszcz S19 | ? | |
| 12 | granica państwa z Niemcami  – Łęknica – Drożów 3 – Głogów – Leszno – Jarocin – Kalisz – Sieradz – Piotrków Trybunalski – Sulejów – Radom – Zwoleń – Puławy – Lublin – Dorohusk – granica państwa z Ukrainą  | ? | |
| 15 | Trzebnica – Milicz - Krotoszyn – Jarocin – Września – Gniezno – Strzelno – Inowrocław – Toruń – Ostróda | ? | |
| 18 | granica państwa – Olszyna – Golnice – Krzyżowa | ? | |
| A18 | granica państwa – Olszyna – A4 | ? | |
| 25 | Bobolice – Biały Bór – Człuchów – Bydgoszcz – Inowrocław – Strzelno – Konin – Kalisz – Ostrów Wielkopolski – Oleśnica | ? | – |
| 30 | 4 (węzeł "Zgorzelec") – Lubań – Gryfów Śląski – Pasiecznik – Jelenia Góra | 67 | cała w obrębie województwa |
| 33 | Kłodzko – Międzylesie – Boboszów – granica państwa | 41 | cała w obrębie województwa |
| 34 | Świebodzice – Dobromierz | ? | – |
| 35 | granica państwa – Golińsk – Mieroszów – Wałbrzych – Świebodzice – Świdnica – Wrocław | 88 | cała w obrębie województwa |
| 36 | Prochowice – Lubin – Rawicz – Krotoszyn – Ostrów Wielkopolski | ? | |
| 39 | Łagiewniki – Strzelin – Brzeg – Namysłów – Kępno | ? | |
| 46 | Kłodzko – Nysa – Opole – Lubliniec – Częstochowa – Szczekociny | ? | – |
| 94 | 4 (węzeł "Zgorzelec") – Bolesławiec – Krzywa – Chojnów – Legnica – Prochowice – Wrocław – Brzeg – Opole – Strzelce Opolskie – Toszek – Pyskowice – Bytom – Będzin – Sosnowiec – Dąbrowa Górnicza – Olkusz – Kraków 7 – ... – Kraków 4 – Targowisko 4 | ? | – |
Największą stacją pasażerską jest Wrocław Główny, stanowiący najważniejszy punkt Wrocławskiego węzła kolejowego.
Na trasach kolejowych w Sudetach znajdują się obiekty inżynieryjne, np: Tunel pod Małym Wołowcem, Tunel pod Sajdakiem, Tunel w Świerkach, Czarny Most w Nowej Rudzie czy wiadukt w Ludwikowicach Kłodzkich.
Uwaga: długość linii i lata budowy podane kursywą dotyczą wyłącznie odcinka w granicach województwa dolnośląskiego
Lista regionów z którymi samorząd województwa podjął współpracę, podpisał umowę partnerską[19]:
Saksonia – od 17.09.1999
Alzacja – od 17.12.1999
Dolna Saksonia – od 24.08.2000
Västmanland – od 22.09.2001
Ringkjøbing – od 24.10.2001
Obwód Dniepropietrowski – od 27.09.2002
Kraj Liberecki – od 25.02.2003
Kraj Pardubicki – od 22.04.2003
Obwód Kirowohradzki – od 24.06.2003
Obwód Leningradzki – od 15.08.2003
Kraj hradecki – od 16.10.2003
Emilia-Romania – od 10.09.2004
West Midlands – od 21.10.2004
Styria – od 4.04.2005
Kraj Ołomuniecki – deklaracja o współpracy 26.09.2001
Connecticut – deklaracja o współpracy 20.10.2003
Kastylia-León – list intencyjny 28.06.2004
Kraj Basków – list intencyjny 21.07.2006
| |||||||
| ||||||||||
| |||||||
